Lipowa – gmina wiejska w województwie śląskim, w powiecie żywieckim.

Siedziba gminy to Lipowa.

Według danych z 31 grudnia 2024 gminę zamieszkiwało 10 766 osób.

Historia Jako gmina jednostkowa, Lipowa funkcjonowała do 31 lipca 1934; 1 sierpnia 1934 weszła w skład nowo utworzonej gmina Zabłocie w powiecie żywieckim w woj. krakowskim.

Gmina zbiorowa Lipowa (pod nazwą Amtsbezirk Lipowa) powstała po raz pierwszy pod od okupacją niemiecką w Polsce, 30 listopada 1940 z części obszaru zniesionej gminy gmina Zabłocie: Leśna (Bachwalde), Lipowa (Lindenhöfen), Ostre (Scharfenwalde), Sienna (Heugrund) i Słotwina (Kallenbach)Amtliches Gemeindeverzeichnis für das Grossdeutsche Reich auf Grund der Volkszählung 1939. Berlin : P. Schmidt, 1944. Gmina należała do powiatu żywieckiego, który 26 października 1939 wcielono do III Rzeszy pod nazwą Landkreis Saybusch jako część rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz)Landkreis Saybusch. 1 lipca 1941 gminę Lipowa zniesiono, a jej obszar włączono do gminy Łodygowice (Lodygowitz) w tymże powiecieAmtsbezirk Lodygowitz.

Po wojnie anulowano zmiany administracyjne wprowadzone przez okupanta, przez co Lipowa powróciła do gminy ZabłociePodział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948..

Gmina Zabłocie została zniesiona 6 października 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin; utworzono wtedy gromadę Lipowa (składającą się z Lipowej, Ostrej i Słotwiny), z siedzibą w LipowejUchwała Nr 32/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu żywieckiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50). Gromadę Lipowa zasilono 31 grudnia 1961 o obszar zniesionej gromady Leśna (obejmującej wsie Leśna i Sienna oraz przysiółek Twardorzeczka)Uchwała Nr 13/3/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim; w Obwieszczeniu Prezydium WRN w Krakowie z dnia 18 grudnia 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 1961 r., Nr. 16, Poz. 228). Gromada Lipowa przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnejObwieszczenie Wydziału Organizacyjno-Prawnego Prezydium WRN w Krakowie z dnia 1 października 1970 r. o podziale administracyjnym województwa krakowskiego – stan na dzień 1 stycznia 1970 r.(Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 7 października 1970 r., Nr. 9, Poz. 99) – ostatni wykaz gromad w Dzienniku Urzędowym WRN w Krakowie przed reaktywowaniem gmin.

1 stycznia 1973 w powiecie żywieckim w woj. krakowskim utworzono zbiorową gminę LipowaUchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dz. Urz. WRN w Krakowie z 1972 r. Nr 18, Poz. 268). Gmina złożyła się z 6 sołectw: Leśna, Lipowa, Ostre, Sienna, Słotwina i TwardorzeczkaUchwała Nr XVIII/92/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie krakowskim oraz ustalenia siedzib gminnych rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 8 grudnia 1972 r. Nr 18, poz. 268).

W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bielskim.

1 lipca 1986 do gminy Lipowa włączono część wsi Radziechowy – przysiółek o nazwie Twardorzeczka (82 ha) – z gminy Radziechowy-Wieprz.

Od 1 stycznia 1999 ponownie w powiecie żywieckim, tym razem w województwie śląskim.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Lipowa ma obszar 58,08 km², w tym: użytki rolne: 41% użytki leśne: 52%

Gmina stanowi 5,58% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 31 grudnia 2024 Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 10766 100 5558 51,6 5218 48,4gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 185,4 95,7 89,8

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Lipowa w 2014 roku

Sołectwa Sołectwo Powierzchnia Ludność Gęstośćzaludnienia(os./km²) Lipowa(wieś gminna) 4052 4966 109,9 Leśna 351 2134 593,4 Ostre 701 414 68,3 Sienna 200 960 208,3 Słotwina 270 814 254,3 Twardorzeczka 234 1488 635,9

Sąsiednie gminy Buczkowice, Łodygowice, Radziechowy-Wieprz, Szczyrk, Wisła, Żywiec

Miasta partnerskie Rakova

Przypisy