Keith Noel Emerson (ur. 2 listopada 1944 w Todmorden, zm. 11 marca 2016 w Santa Monica) – brytyjski wirtuoz instrumentów klawiszowych, muzyk rockowy znany z występów w progresywnych grupach The Nice i Emerson, Lake and Palmer, a także z kariery solowej.
Emerson grał w wielu zespołach, zanim pod koniec lat 60. odniósł pierwszy komercyjny sukces z formacją The Nice. Największe triumfy święcił jako współzałożyciel supergrupy Emerson, Lake and PalmerSchinder i Schwartz, autorzy książki Icons of Rock:…, napisali w niej, że ELP była pierwszą supergrupą rocka progresywnego (nie jedną z pierwszych).. Trio Emerson, Lake & Palmer odniosło ogromny sukces komercyjny i artystyczny, mimo opinii części krytyków, uznających styl muzyczny grupy za pretensjonalny i pusty. Zespół stał się jednym z najlepiej rozpoznawalnych wykonawców rocka progresywnego tamtej ery.
Po rozpadzie ELP pod koniec lat 70. Emerson odniósł niewielki sukces jako muzyk solowy, a także jako członek zespołu Emerson, Lake & Powell w drugiej połowie lat 80. Krótko po tym Emerson zawiązał krótko istniejącą grupę 3, wydając jeden album To the Power of Three (1988). Na początku lat 90. grupa ELP ponownie się połączyła, wydając album Black Moon (1992). Blisko dziesięć lat później Emerson reaktywował formację The Nice by odbyć trasę koncertową. Ostatni album muzyka, The Three Fates Project, wydany został w 2012.
Według AllMusic, Emerson był „prawdopodobnie największym, najbardziej technicznie zaawansowanym klawiszowcem w historii muzyki rockowej”. Wraz z brytyjskimi muzykami – Rickiem Wrightem (Pink Floyd), Tonym Banksem (Genesis), Billym Ritchiem (Clouds), Rickiem Wakemanem (Yes) i Jonem Lordem (Deep Purple) – Emerson jest uznawany za jednego z najlepszych klawiszowców ery rocka progresywnego.
Życiorys Dzieciństwo i wczesna młodość Podczas II wojny światowej rodzina Emersona została zmuszona do ewakuacji z południowego wybrzeża Anglii do Todmorden w hrabstwie Yorkshire. Dorastał w Goring-by-Sea w nadmorskim mieście-uzdrowisku Worthing, i uczęszczał do szkoły w Tarring. Jego rodzice, mający zamiłowania muzyczne, wysłali ośmioletniego wówczas Keitha na lekcje gry na pianinie. Jednak nigdy nie otrzymał żadnego formalnego muzycznego wykształcenia. We wspomnieniach opisał swoje nauczycielki jako „miejscowe, drobne, starsze damy”. Jako dziecko uczył się muzyki poważnej, która istotnie wpłynęła na jego styl gry, którą łączył z tematami jazzowymi jak i rock and rollowymi.
Emerson zaczął się fascynować organami Hammonda po tym jak usłyszał organistę jazzowego Jacka McDuffa wykonującego „Rock Candy”, co spowodowało, że stały się jego głównym instrumentem pod koniec lat 60. W wieku 15–16 lat Emerson kupił na raty swoje pierwsze organy Hammonda (model L-100). Po opuszczeniu szkoły pracował w banku Lloyds w dziale prowadzącym rejestry, gdzie w barze w czasie pory lunchu grywał na fortepianie. Poza czasem pracy grał on z kilkoma innymi zespołami. Ekstrawagancja z jaką później był Emerson kojarzony pojawiła się dość przypadkowo, kiedy we Francji podczas występu The V.I.P.s wywiązała się awantura. Kiedy zespół zaczął grać dalej, wytworzył za pomocą organów Hammonda dźwięki podobne do eksplozji i broni maszynowej, co zatrzymało bijatykę. Pozostali członkowie grupy powiedzieli mu, by powtórzył ten motyw podczas następnego koncertu, co też z powodzeniem zrobił.
The Nice W 1967 Emerson utworzył zespół The Nice z Lee Jacksonem, Davidem O’Listem i Ianem Hague’m, by akompaniować piosenkarce soulowej P.P. Arnold. Po tym jak Hague’a zastąpił Brian Davison, grupa wyodrębniła się, szybko zdobywając wierną widownię podczas koncertów. Muzyka grana przez członków formacji – mieszanina muzyki poważnej, jazzu, folku i rocka – była skupiona wokół charyzmy Emersona, jego organów Hammonda oraz agresywnej gry na tym instrumencie, a także radykalnych aranżacji tematów muzyki poważnej i piosenek Boba Dylana, określanych mianem „rocka symfonicznego”.
thumb|left|220px|Koncert The Nice w Ernst-Merck-Halle w Hamburgu (1970)
By wzmocnić wizualne zainteresowanie publiczności podczas przedstawień, Emerson zaczął „znęcać się” nad swoimi organami Hammonda L-100 poprzez m.in. uderzenia, smaganie biczem, przewracanie, ujeżdżanie na scenie jak konia, a także granie będąc pod instrumentem w odwróconej pozycji i wciskając noże w klawiaturę. Niektóre z tych działań wytwarzały przy okazji efekty dźwiękowe: uderzanie organów powodowało, że wydawały one dźwięki zbliżone do eksplozji, przez przewracanie pojawiało się sprzężenie, a noże blokowały klawisze, co przedłużało dźwięki. Występy Emersona z grupą The Nice były określane jako mające znaczący wpływ na muzyków heavymetalowych. The Nice było zespołem, dzięki któremu Emerson zdobył rozgłos.
W 1969 brał udział w tzw. „supersesji”, podczas której nagrano album Music from Free Creek (1973). W sesjach brał udział m.in. Eric Clapton i Jeff Beck. Emerson nagrywał w ramach projektu z perkusistą Mitchem Mitchellem i basistą Chuckiem Raineyem m.in. instrumentalny „Freedom Jazz Dance” Eddiego Harrisa).
W czasach gry w The Nice, Emerson po raz pierwszy usłyszał syntezator Mooga, kiedy właściciel sklepu z płytami winylowymi odtworzył mu album Switched-On Bach (1968). Emerson powiedział wówczas: „Mój Boże, to niesamowite, na czym to jest grane?”, a właściciel pokazał mu wtedy okładkę płyty. Na co Emerson: „Co to takiego?”, odpowiedź brzmiała: „To syntezator Mooga”. Muzyk powiedział później, że jego pierwszym wrażeniem było to, że instrument brzmiał trochę jak elektroniczna muzyka skifflowa. Na koncert The Nice w londyńskim Royal Festival Hall, z udziałem Royal Philharmonic Orchestra, Emerson pożyczył od Mike’a Vickersa syntezator Mooga. Vickers pomógł odpowiednio zaprogramować instrument, a występ okazał się sukcesem. Motyw z „Also sprach Zarathustra” (z wydanego wtedy filmu 2001: Odyseja kosmiczna), który zagrał Emerson był długo oklaskiwanym fragmentem przedstawienia. Emerson mówił później: „Uważałem to za coś wielkiego. Musiałem mieć jeden z nich”.
Emerson, Lake & Palmer thumb|Emerson występujący z zespołem Emerson, Lake and Palmer (1977) W 1970 Emerson opuścił grupę The Nice i utworzył z wokalistą, basistą i gitarzystą Gregiem Lakiem (King Crimson) i perkusistą Carlem Palmerem (Atomic Rooster, The Crazy World of Arthur Brown), zespół Emerson, Lake & Palmer (ELP). W ciągu kilku miesięcy formacja zagrała pierwsze koncerty i podpisała przed wydaniem pierwszego albumu umowę z Atlantic Records. Zespół ELP stał się popularny natychmiast po ich występie podczas Isle of Wight Festival, kontynuując regularne koncertowanie w latach 70. Jednak nie wszyscy byli zachwyceni nowym zespołem – DJ John Peel(BBC Radio 1) opisał ich występ podczas Festiwalu na wyspie Wight słowami „strata talentu i energii elektrycznej”. Ich występ przed półmilionową publicznością obejmował „niszczenie instrumentów (organów Hammonda) jako klasyczno-rockowe bombardowanie”, oraz strzelanie z armat ze sceny Wspominając występ w wywiadzie z 2002, Emerson stwierdził: „Wypróbowaliśmy armaty na polu nieopodal lotniska Heathrow”. „Wyglądały wystarczająco niegroźnie. Dziś zostalibyśmy aresztowani za terroryzm”.
Użycie syntezatorów przez ELP Kiedy zespół Emerson, Lake & Palmer podpisał umowę z wytwórnią Atlantic, klawiszowiec mógł kupić własny syntezator modularny Mooga. Powiedział on później: „Kosztował on mnóstwo pieniędzy, a kiedy przyjechał, podniecony wyciągnąłem go z pudełka i położyłem na stole, myśląc: «No! No! To jest świetne!; syntezator Mooga [pauza] Jak mam to włączyć?» … Tam było pełno kabli i innych różnych rzeczy, a instrukcji manualnej wcale nie było”. Program, który ustawił Mike Vickers, pozwolił na stworzenie sześciu charakterystycznych dźwięków Mooga, które stały się fundamentem muzyki grupy ELP.
Podczas gdy inni wykonawcy, tacy jak Beatlesi i Rolling Stonesi używali modularnego Mooga podczas nagrań studyjnych, Emerson był pierwszym artystą, który postanowił koncertować z tym instrumentem. Korzystanie z Mooga przez Emersona było na tyle decydujące dla rozwoju nowych modeli instrumentu, że dostarczono mu prototypy m.in. Constellation, który wypróbował na jednej z tras koncertowych, a także Apollo, który debiutował w „Jerusalem”, pierwszym utworze na albumie Brain Salad Surgery (1973). Moog był kapryśnym urządzeniem – przy zmianie temperatury oscylatory się rozstrajały. Emerson powiedział później: „Miałem Rocky’ego, swojego wiernego roadie, który zaraz przed przybyciem publiczności stroił instrument do A 440, ale kiedy ludzie zjawili się w audytorium, temperatura się podniosła tak, że wszystko się rozstrajało”.
Jego chęć do eksperymentowania z Moogiem skutkowała nieoczekiwanymi rezultatami, m.in. wtedy gdy stworzył własne brzmienie w opracowaniu kompozycji „Hoedown” Aarona Coplanda, które okazało się jednym z najpopularniejszych utworów wykonywanych przez ELP. Emerson powiedział później: „Rozpoczęliśmy pracę nad tą aranżacją i wtedy uderzyłem, nie wiem co, przełączyłem niebieski przycisk i umieściłem tam przewód, tak czy inaczej «ju-hu»”.
Urządzenie nazwane „Monster Moog”, zbudowane było z wielu modułów, ważyło , o wysokości , a jego przeniesienie wymagało udziału czterech pracowników technicznych. Nawet biorąc pod uwagę jego nieprzewidywalność, stało się niezastąpioną częścią koncertów, nie tylko ELP, ale także samego Emersona.
Kiedy nastąpił rozwój technologii syntezatorów, Emerson nadal korzystał z innych instrumentów zrobionych przez Mooga oraz innych producentów, m.in. Minimoog, Yamaha GX-1 użyty na albumie Works Volume 1, a także kilka modeli marki Korg.
Adaptacje muzyki poważnej Emerson wykonywał kilka ważnych rockowych adaptacji kompozycji muzyki poważnej, począwszy od Bacha przez Musorgskiego po kompozytorów XX w. takich, jak: Béla Bartók, Aaron Copland, Leoš Janáček i Alberto Ginastera. Niekiedy Emerson wzorował swoje kompozycje na pracach muzyki poważnej i jazzu bez uznawania czyjegoś współautorstwa, szczególnie na początku swojej kariery, od końca lat 60. do 1972. Utwór „Rondo” wykonywany przez The Nice (później również przez ELP) jest interpretacją 4/4 kompozycji „Blue Rondo à la Turk” (metrum 9/8) Dave’a Brubecka. Utwór jest poprzedzony długim fragmentem z trzeciej części Koncertu włoskiego Bacha.
Na pierwszym eponimicznym albumie grupy, zapożyczenia z muzyki klasycznej Emersona zwykle nie były odnotowane. Przed 1971 i wydaniem albumów Pictures at an Exhibition i Trilogy Emerson zaczął w pełni podawać nazwiska autorów, Musorgskiego dla kompozycji na fortepian, która była inspiracją do powstania pierwszego koncertowego albumu, Pictures at an Exhibition i Coplanda dla „Hoedown” z albumu Trilogy. Emerson stwierdził w jednym z wywiadów, że oparł swoją wersję Obrazków z wystawy bardziej na oryginalnej kompozycji na fortepian Musorgskiego, aniżeli na późniejszej orkiestracji Maurice’a Ravela.
Występy thumb|180px|Emerson w połowie lat 80. Oprócz technicznej wirtuozerii, Emerson stał się rozpoznawalny dzięki występom o wysokim poziomie teatralności. Powiedział niegdyś, że gitarzysta Jimi Hendrix i angielski organista Don Shinn byli dla niego główną inspiracją podczas występów. Podczas swoich solówek używał noży do blokowania klawiszy w organach Hammonda, grając na nich do góry nogami, podczas gdy instrument na nim leżał, a także grając stojąc za organami w odwrotnej pozycji. Jeden ze swoich noży, autentyczny nazistowski sztylet, podarował mu Lemmy Kilmister, który wcześniej był pracownikiem technicznym podczas tras zespołu The Nice.