mały|Wzrost liczby biotypów chwastów odpornych na świeciehttp://www.weedscience.com/Graphs/ChronologicalIncrease.aspx [dostęp 2018-03-15]. Superchwasty (ang. superweeds) – biotypy, gatunki chwastów, które w wyniku przypadkowych mutacji uodporniły się na jedną lub kilka substancji aktywnych herbicydów. Z podobnym zjawiskiem można się spotkać w przypadku stosowania insektycydów i fungicydów, jednak chwasty wolniej wytwarzają odporność. Na całym świecie zaobserwowano w 2017 r. 491 biotypów i gatunków chwastów odpornych na herbicydy tzw. "superchwastów".
Historia W 1957 r. na Hawajach opisano pierwszy przypadek odporności na herbicyd. Chwast występujący w uprawach trzciny cukrowej Commelina diffusa, okazał się częściowo odporny na 2,4-D. 2,4-D była pierwszą syntetyczną auksyną wprowadzoną pod koniec lat 40.. W 1968 r. w USA zaobserwowano pierwszy przypadek odpornego biotypu starca zwyczajnego Senecio vulgaris na herbicyd Symazynę.
Powstawanie odporności Populacja chwastów jest mniej lub bardziej zróżnicowana genetycznie. Poszczególne osobniki - biotypy wykazują różną reakcję na czynniki środowiska w tym na herbicydy. Eliminacja ze zbiorowiska osobników podatnych na dany herbicyd prowadzi do selekcji, w wyniku której na skutek kompensacji pozostają osobniki odporne. Odporność na herbicyd jest dziedziczną zdolnością rośliny do przetrwania i reprodukcji po zastosowaniu dawki herbicydu, która zwykle powoduje jej zniszczenie.
Niektórzy przeciwnicy GMO błędnie obarczają GMO za pojawienie się superchwastów. Prawdziwą przyczyną jest nadmierne stosowanie herbicydów w zwalczaniu chwastów. Jest to proces podobny do zyskiwania odporności na antybiotyki przez bakterie. Tego typu efekty są przewidywane przez teorię ewolucji, więc nie są dla naukowców zaskoczeniem.
Przyczyny odporności na herbicydy Przyczynami odporności na herbicydy są: miejsce działania herbicydu jest nieaktywne - często wiązie się to z odpornością na wiele herbicydów, zdolność do szybkiego metabolizmu herbicydu, wobec czego substancja aktywna herbicydu nie dociera do miejsca docelowego, zdolność do sorpcji herbicydu np. przez ścianę komórkową, umiejętność kompensacji strat enzymów dezaktywowanych przez herbicyd, budowa morfologiczno-anatomiczna m.in. liście węższe, ustawione pod innym kątem - mniejsza retencja herbicydu, grubsza warstwa wosku kutykularnego - mniejsza zdolność wnikania herbicydu.
Mało prawdopodobne jest, by odporność roślin transgenicznych przeniosła się spontanicznie na chwasty, jednak angielscy naukowcy stwierdzili przypadki krzyżowania się uprawianych roślin transgenicznych (rzepaku) z dziko rosnącą gorczycą polną, w wyniku której powstały nowe rośliny płodne i odporne na herbicydyDoniesienie naukowe.
Sposoby minimalizacji Sposoby minimalizacji ryzyka powstawania i propagacji oporności chwastów: stosowanie kilku różnych metod zwalczania chwastów nie tylko chemicznej, stosowanie w dawce i programie odchwaszczania kilku herbicydów o różnym mechanizmie działania, stosowanie herbicydów o różnym mechanizmie działania w kolejnych sezonach uprawy na tym samym polu, stosowanie herbicydów w momencie największej wrażliwości rośliny na substancje toksyczne - roślina w fazie liścieni, stosowanie właściwego płodozmianu, zwalczanie chwastów, które pozostały po wcześniejszych opryskach.
Superchwasty w Polsce mały|w USA 2016 roku zaobserwowano biotyp Amaranthus tuberculatus wykazujący odporność na 5 grup mechanizmów działania herbicydów: B, C1, E, F2, O według HRAC. W Polsce zgłoszono obserwację 15 różnych gatunków roślin, które uodporniły się na herbicydyHerbicide Resistant Weeds in Poland: +Liczba zaobserwowanych do tej pory na terytorium Polski gatunków chwastów odpornych na herbicydyLpNazwa roślinyrok zaobserwowania i mechanizm odporności rośliny1polskałacińska1Konyza kanadyjskaConyza canadensis1983 (C1)2000 (B)2010 (G)2Tasznik pospolityCapsella bursa-pastoris1984 (C1)3Komosa białaChenopodium album1991 (C1)4Szarłat szorstkiAmaranthus retroflexus1991 (C1)5Chwastnica jednostronnaEchinochloa crus-galli var. crus-galli1995 (C1)6Wierzbownica gruczołowataEpilobium ciliatum1995 (C1)7Psianka czarnaSolanum nigrum1995 (C1)8Palusznik krwawyDigitaria sanguinalis1995 (C1)9Miotła zbożowaApera spica-venti2005 (B)2010 (A)2011 (A, B)22012 (C2)10Wyczyniec polnyAlopecurus myosuroides2010 (B)2011 (A)2012 (A, B)211Chaber bławatekCentaurea cyanus2010 (B)2012 (O)12Owies głuchyAvena fatua2011 (A)2011 (B)2011 (A, B)213Tripleurospermum inodorum2014 (B)14Mak polnyPapaver rhoeas2014 (B)15Rumianek pospolityMatricaria chamomilla2014 (B) 1 - rok, w którym zgłoszono pierwszą obserwację biotypu chwastu w nawiasie mechanizm działania herbicydu, na który dany biotyp wykazał odporność według HRAC.
2 - zgłoszone przypadki biotypów chwastów odpornych na więcej niż jeden mechanizm działania herbicydu według HRAC.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona na temat superchwastów
Kategoria:Rolnictwo Kategoria:Agrochemia