Thor: Mroczny świat (oryg. ) – amerykański film akcji z elementami science fantasy z 2013 roku na podstawie serii komiksów o superbohaterze o imieniu Thor wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadał Alan Taylor na podstawie scenariusza Christophera Yosta, Christophera Markusa i Stephena McFeelya. Tytułową rolę zagrał Chris Hemsworth, a obok niego w rolach głównych wystąpili: Natalie Portman, Tom Hiddleston, Anthony Hopkins, Stellan Skarsgård, Idris Elba, Christopher Eccleston, Adewale Akinnuoye-Agbaje, Kat Dennings, Ray Stevenson, Zachary Levi, Tadanobu Asano, Jaimie Alexander i Rene Russo.

W filmie Thor i Loki łączą siły w obronie Dziewięciu Krain przed Mrocznymi Elfami pod wodzą Malekitha, który planuje pogrążyć świat w ciemnościach.

Thor: Mroczny świat wchodzi w skład II Fazy Filmowego Uniwersum Marvela. Jest to ósmy film należący do tej franczyzy i tworzy on jej pierwszy rozdział zatytułowany Saga Nieskończoności. Jest kontynuacją filmu Thor z 2011 roku. Trzeci film, Thor: Ragnarok, miał premierę w 2017, a czwarta część, Thor: Miłość i grom w 2022 roku.

Światowa premiera filmu miała miejsce 22 października 2013 roku w Londynie. W Polsce zadebiutował on 8 listopada tego samego roku. Przy budżecie 170 milionów dolarów Thor: Mroczny świat zarobił prawie 655 milionów dolarów. Film otrzymał również przeważnie pozytywne oceny od krytyków.

Streszczenie fabuły Wieki temu Bor, ojciec Odyna, walczył z Mrocznymi Elfami dowodzonymi przez Malekitha pragnącego zniszczyć świat za pomocą broni o nazwie Eter. Po pokonaniu sił Malekitha, Bor zabezpiecza Eter w kamiennej kolumnie w Svartalfheimie. Malekith, jego porucznik Algrim i garstka Mrocznych Elfów uciekają i zapadają w letarg.

Współcześnie w Asgardzie Loki przebywa w więzieniu za zaatakowanie Ziemi. Thor z wojownikami: Volstaggiem, Fandralem, Hogunem i Sif toczą ostatnią bitwę w Vanaheimie po rekonstrukcji Bifröstu, który został zniszczony dwa lata wcześniej. W Asgardzie dowiadują się, że niebawem nastąpi zbliżenie się Dziewięciu Krain, które doprowadzi do połączenia się ich portalami pojawiającymi się w sposób losowy.

W Londynie astrofizyk doktor Jane Foster i jej stażystka Darcy Lewis udają się do opuszczonej fabryki, gdzie zaczęły się pojawiać portale oraz towarzyszące im zakłócenia praw fizyki. Foster zostaje teleportowana do innego świata, gdzie zostaje zainfekowana przez Eter. Haimdall informuje o tym Thora, a ten postanawia wyruszyć na Ziemię. Kiedy Thor odnajduje Foster, ta przypadkowo uwalnia z siebie pozaziemską siłę. Thor postanawia zabrać ją do Asgardu. Odyn odkrywa, że Foster ma w sobie Eter i ostrzega, że może to ją zabić.

Malekith wyczuwając aktywność Eteru razem ze swoimi poddanymi budzi się z letargu. Atakują Asgard, by go zdobyć, lecz Frigga poświęca swe życie, by ich powstrzymać i zmusić do ucieczki. Mimo sprzeciwu ojca, Thor werbuje Lokiego i razem z Foster zastawiają pułapkę na Malekitha w Svartalfheimie. W zamian za pomoc Thor proponuje Lokiemu zemstę za zabicie ich matki. Z pomocą Fandrala, Volstagga, Hoguna i Sif, Thor, Loki i Foster wydostają się z Asgardu przez tajemniczy portal.

Oszukując Malekitha, Loki oddaje mu Foster. Kiedy ten przejmuje od niej Eter, Thor próbuje zniszczyć substancję. Malekithowi udaje się połączyć z Eterem i ucieka na statek. Loki zostaje śmiertelnie ranny podczas walki z Algrimem. Thor obiecuje bratu, że poinformuje ojca o jego poświęceniu. Thor i Foster odkrywają kolejny portal w jaskini, dzięki któremu dostają się do Londynu. Tam spotykają się z Darcy i doktorem Erikiem Selvigiem. Dowiadują się, że Malekith chce zniszczyć świat za pomocą Eteru podczas zbliżenia się Dziewięciu Krain w Greenwich. Thor walczy z Malekithem. Za pomocą urządzeń Selviga Malekith zostaje przeniesiony do Svartalfheimu, gdzie zostaje zmiażdżony przez swój własny statek. Thor wraca do Asgardu, gdzie odrzuca ofertę ojca co do przejęcia tronu i informuje go o poświęceniu Lokiego. Kiedy odchodzi, postać Odyna okazuje się być Lokim w przebraniu.

W scenie pomiędzy napisami, Volstagg i Sif zanoszą Eter do Kolekcjonera i powierzają go jego opiece. W Asgardzie znajduje się już Tesseract, a nie chcą dopuścić, aby w jednym miejscu znajdowały się dwa Kamienie Nieskończoności. W scenie po napisach Jane i Thor są znów razem na Ziemi, a gdzieś w Londynie szaleje stworzenie z Jotunheimu, które przypadkowo zostało przeniesione przez jeden z portali.

Obsada

Polski dubbing• Piotr Grabowski jako Thor• Anna Cieślak jako Jane Foster• Marcin Bosak jako Loki• Henryk Talar jako Odyn• Leon Charewicz jako Erik Selvig• Mirosław Zbrojewicz jako Heimdall• Rafał Rutkowski jako Malekith• Angelika Kurowska jako Darcy Lewis• Artur Dziurman jako Volstagg• Grzegorz Damięcki jako Fandral• Krzysztof Szczerbiński jako Hogun• Katarzyna Dąbrowska jako Sif• Joanna Jeżewska jako Frigga Chris Hemsworth jako Thor, następca tronu Asgardu, syn Odyna i Friggi; jego bronią jest młot Mjølner, dzięki któremu może wzywać pioruny oraz nimi władać. Natalie Portman jako Jane Foster, astrofizyk, obiekt uczuć Thora. Tom Hiddleston jako Loki, adoptowany brat Thora. Anthony Hopkins jako Odyn, władca Asgardu, mąż Friggi, ojciec Thora i przybrany ojciec Lokiego. Stellan Skarsgård jako Erik Selvig, były profesor astrofizyki, mentor Jane Foster. Idris Elba jako Heimdall, asgardzki wartownik pilnujący mostu Bifröst. Christopher Eccleston jako Malekith, władca Mrocznych Elfów. Adewale Akinnuoye-Agbaje jako Algrim / Przeklęty, Mroczny Elf, zaufany i lojalny porucznik Malekitha, który by zgładzić Thora, staje się „Przeklętym”. Kat Dennings jako Darcy Lewis, politolog i asystentka Jane Foster. Ray Stevenson jako Volstagg, przyjaciel Thora, jeden z Trzech Wojowników. Zachary Levi jako Fandral, należący do Trzech Wojowników przyjaciel Thora. Tadanobu Asano jako Hogun, należący do Trzech Wojowników przyjaciel Thora. Jaimie Alexander jako Sif, asgardzka wojowniczka i przyjaciółka Thora z dzieciństwa. Rene Russo jako Frigga, królowa Asgardu, żona Odyna, matka Thora i przybrana matka Lokiego.

W filmie wystąpili również: Chris O’Dowd jako Richard, konkurent Jane Foster; Jonathan Howard jako Ian Boothby, stażysta Darcy; Alice Krige jako Eir, asgardski lekarz; Tony Curran jako Bor, ojciec Odyna oraz Clive Russell jako Tyr, dowódca armii Asgardu.

W rolach cameo pojawili się: twórca komiksów Marvela, Stan Lee jako pacjent szpitala psychiatrycznego, Chris Evans jako Kapitan Ameryka, iluzja stworzona przez Lokiego oraz w scenie po napisach Benicio del Toro jako Taneleer Tivan, kolekcjoner i Ophelia Lovibond jako jego pomocniczka, Carina.

Produkcja Rozwój projektu upright=0.8|mały|Alan Taylor, reżyser filmu W kwietniu 2011 roku, przed premierą pierwszej części, szef Marvel Studios, Kevin Feige, poinformował, że planowany jest kolejny film o Thorze po wydaniu filmu Avengers. Później Feige doprecyzował, że ogłoszenie kolejnej części uzależnione jest od tego, jak poradzi sobie finansowo pierwszy film. W lipcu Don Payne został zatrudniony do napisania scenariusza. Również w tym samym miesiącu wyznaczono amerykańską datę premiery na 26 lipca 2013 roku. Poinformowano wtedy również, że Kenneth Branagh nie powróci na stanowisko reżysera. W sierpniu ujawniono, że Brian Kirk rozpoczął negocjacje ze studiem dotyczące wyreżyserowania filmu. We wrześniu poinformowano, że Kirk zrezygnował, a negocjacje dotyczące tego stanowiska rozpoczęła Patty Jenkins. Studio również rozważało na tym stanowisku Drew Goddarda, Jamesa McTeigue’a, Noama Murro i Brecka Eisnera.

W październiku oficjalnie poinformowało, że Jenkins zajmie się reżyserią filmu. Wtedy też zdecydowano o przesunięciu daty premiery filmu na 15 listopada. W grudniu Jenkins zrezygnowała z powodu różnic poglądowych. Jeszcze w tym samym miesiącu studio rozpoczęło poszukiwania nowego reżysera. Wśród kandydatów znaleźli się Alan Taylor i Daniel Minahan, natomiast John Collee, Robert Rodat i Roger Avary rozważani byli na stanowisku scenarzysty. Pod koniec miesiąca poinformowano, że Tylor zajmie się reżyserią. W styczniu 2012 roku ujawniono, że Rodat zajmie poprawą scenariusza. W maju data premiery została przyspieszona o tydzień, na 8 listopada. W lipcu 2012 roku ujawniono, że film zatytułowany będzie . W październiku poinformowano, że nad scenariuszem pracowali Christopher Yost oraz duet Christopher Markus i Stephen McFeely.

Casting W marcu 2011 roku ujawniono, że Rene Russo podpisała kontrakt również na sequel. W czerwcu potwierdzono, że Chris Hemsworth powróci w roli Thora. We wrześniu Tom Hiddleston poinformował, że ponownie zagra Lokiego. W październiku ujawniono, że Natalie Portman powróci jako Jane Foster. W kwietniu 2012 roku ujawniono, że Ray Stevenson ponownie zagra Volstagga, a w maju, że powrócą Anthony Hopkins jako Odyn i Idris Elba jako Heimdall. W tym samym miesiącu Mads Mikkelsen rozpoczął rozmowy ze studiem dotyczące roli antagonisty filmu. W czerwcu potwierdzono, że Stellan Skarsgård po raz kolejny wystąpi w roli Erika Selviga, a Zachary Levi rozpoczął negocjacje dotyczące roli Fandrala. Joshua Dallas, który zagrał tę postać w pierwszym filmie, nie mógł powrócić do tej roli ze względu na zobowiązania na planie serialu Dawno, dawno temu.

W lipcu Mikkelsen poinformował, że nie zagra w filmie ze względu na prace przy serialu Hannibal. W sierpniu do obsady dołączyli: Christopher Eccleston jako Malekith, Adewale Akinnuoye-Agbaje jako Algrim, Kat Dennings jako Darcy Lewis, Jaimie Alexander jako Sif i Tadanobu Asano jako Hogun oraz potwierdzono angaż Leviego. We wrześniu ujawniono, że Clive Russell zagra Tyra.

Zdjęcia i postprodukcja upright=1.5|mały|Plan zdjęciowy filmu w Bourne Wood w hrabstwie Surrey Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 10 września 2012 roku w Bourne Wood, w hrabstwie Surrey w Anglii pod roboczym tytułem Thursday Mourning. 12 października produkcja przeniosła się na Islandię, gdzie zrealizowano zdjęcia w dolinie Dómadalur, w kanionach Skeiðarársandur i Fjaðrárgljúfur oraz nad wodospadem Skógafoss. Pod koniec tego samego miesiąca nakręcono sceny w pobliżu Old Royal Naval College na Greenwich w Londynie. Od października do grudnia zdjęcia realizowano również w Shepperton Studios i Longcross Studios. Zdjęcia nakręcono również na Wembley, Borough Market, w Hayes i Stonehenge. Prace na planie zakończyły się 15 stycznia 2013 roku. Za zdjęcia odpowiadał Kramer Morgenthau. Scenografią zajął się Charles Wood, a kostiumy zaprojektowała Wendy Partridge.

Dodatkowe zdjęcia do filmu zrealizowano na przełomie lipca i sierpnia 2013 roku. Scenę po napisach wyreżyserował James Gunn. Montażem zajęli się Wyatt Smith i Dan Lebental. Efekty specjale zostały stworzone przez studia produkcyjne: Double Negative, The Third Floor, Method Studios, Luma Pictures i Blur Studio, a odpowiadali za nie Jake Morrison i Diana Giorgiutti.

Double Negative stworzyło znaczną część efektów specjalnych do filmu, w tym: wygląd Asgardu, scenę odbudowy Bifröstu, transformację Algrima w Przeklętego, atak Mrocznych Elfów na Asgard, sceny w Svartalfheim, sceny na Greenwich oraz ucieczkę Thora, Lokiego i Jane Foster z Asgardu. Blur Studio pracowało nad prologiem filmu. Luma Pictures odpowiadało między innymi za scenę walki w Vanaheim i scenę w pokoju medycznym w Asgardzie. Method Studios stworzyło sceny walki podczas koniunkcji.

Muzyka