Korana – rzeka w Chorwacji oraz częściowo w Bośni i Hercegowinie, prawy dopływ Kupy. Jej długość wynosi 134,2 km, a powierzchnia zlewni 2595 km². Rzeka należy do dorzecza Dunaju; jej wody przez Kupę i Sawę uchodzą do Morza Czarnego.

Przebieg Korana formuje się w rejonie Jezior Plitwickich, gdzie jej górny bieg jest powiązany z systemem jezior oraz ciekami takimi jak Plitvica, Bijela rijeka i Crna rijeka. Obszar źródliskowy znajduje się w strefie krasowej, gdzie skały wapienne oraz długotrwałe procesy osadzania trawertynu doprowadziły do powstania naturalnych progów, jezior i wodospadów.

Poniżej Jezior Plitwickich rzeka płynie doliną o charakterze kanionowym; w okresach suchych na niektórych odcinkach górnego biegu może dochodzić do częściowego lub całkowitego zaniku przepływu, co związane jest z warunkami krasowymi. Po opuszczeniu obszaru parku narodowego Korana na długości około 25 km stanowi granicę między Chorwacją a Bośnią i Hercegowiną, po czym skręca na północ i północny zachód.

Rzeka przepływa przez Slunj, gdzie uchodzi do niej Slunjčica. W dzielnicy Rastoke tworzy ona system około 23 wodospadów o wysokości 22-25 m. Następnie Korana płynie w kierunku Karlovaca, gdzie uchodzi do Kupy; w pobliżu miasta przyjmuje także swój główny lewobrzeżny dopływ – Mrežnicę.

Hydrologia i środowisko Korana jest typową rzeką krasową. Jej górny bieg pozostaje ściśle związany z systemem hydrologicznym Jezior Plitwickich, uznawanym za wyjątkowy przykład długotrwałych procesów geologicznych i biochemicznych prowadzących do powstawania progów tufowych. Zachowanie wysokiej jakości wody jest kluczowe dla utrzymania tych procesów.

W literaturze naukowej system plitwicki opisywany jest jako zespół 16 kaskadowych jezior rozciągających się na długości około 9 km przy różnicy wysokości około 162 m; na końcu tej sekwencji rozpoczyna się właściwy bieg Korany. Rozwój i erozja progów tufowych wpływają bezpośrednio na poziom wód, przepływy oraz morfologię zbiorników w górnym biegu rzeki.

W górnym biegu występują również straty wody do podziemnych systemów krasowych, szczególnie w okresach niskich stanów wody.

W rzece stwierdzono bogatą faunę, w tym m.in. pstrągi, lipienie, szczupaki, karpie, klenie i okonie. Badania malakologiczne wykazały obecność 33 gatunków mięczaków wodnych, co świadczy o dużej różnorodności biologicznej rzeki.

Znaczenie Korana stanowi istotny element regionu Kordun, przez który przepływa. Dolina rzeki oraz związane z nią krajobrazy mają znaczenie przyrodnicze, turystyczne i kulturowe, zwłaszcza w rejonie Jezior Plitwickich, Slunja i Rastoke.

Rastoke, położone u ujścia Slunjčicy do Korany, znane są z zespołu wodospadów i tradycyjnych młynów wodnych, budowanych na kamiennych fundamentach z drewnianą nadbudową.

W dolnym biegu, w Karlovacu, rzeka pełni również funkcje rekreacyjne; lokalne materiały turystyczne wskazują na jej znaczenie jako miejsca wypoczynku, w tym popularnego kąpieliska rzecznego Foginovo.

Przypisy

Kategoria:Rzeki w Bośni i Hercegowinie Kategoria:Rzeki w Chorwacji Kategoria:Dorzecze Kupy