Dobrzyń nad Wisłą (do 1954 gmina Chalin) – gmina miejsko-wiejska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie lipnowskim, utworzona z dniem 1 stycznia 1973 roku z połączenia miasta Dobrzynia nad Wisłą z gromadami: Grochowalsk oraz Dobrzyń nad Wisłą, powstałą wcześniej z części terytorium gromad: Dyblin i Lenie Wielkie oraz przyległych części innych sąsiednich gromad, jak również obrzeży samego miasta Dobrzynia, tzw. Rumunki Zachodnie i Wschodnie, a także po przyłączeniu gromady Chalin. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa włocławskiego.
Siedziba władz gminy to miasto Dobrzyń nad Wisłą.
Według danych z 30 czerwca 2007 gminę zamieszkiwało 7908 osób. Z kolei według danych z 31 grudnia 2024 roku gmina liczyła 7034 mieszkańców.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Dobrzyń nad Wisłą ma obszar 115,44 km², w tym: użytki rolne: 83% użytki leśne: 3%
Gmina stanowi 11,37% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 7999 100 4008 50,1 3991 49,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 69,3 34,7 34,6
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Dobrzyń nad Wisłą w 2014 roku
Gospodarka Na koniec 2024 roku w rejestrze REGON zarejestrowanych było 541 podmiotów gospodarki narodowej, z czego 381 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. W tymże roku zarejestrowano 44 nowe podmioty, a 29 podmiotów zostało wyrejestrowanych. Analizując rejestr pod kątem liczby zatrudnionych pracowników, absolutną większość stanowią mikroprzedsiębiorstwa (zatrudniające od 0 do 9 pracowników), których odnotowano 526; w gminie funkcjonowało ponadto 13 małych przedsiębiorstw (10–49 zatrudnionych) oraz 2 średnie przedsiębiorstwa (50–249 zatrudnionych). Wśród podmiotów posiadających osobowość prawną najliczniejszą grupę stanowią spółki cywilne (20 jednostek) oraz spółki handlowe (22, w tym 18 spółek z o.o. i jedna z udziałem kapitału zagranicznego), a także 3 spółdzielnie. Pod względem branżowym, 68,2% (369 podmiotów) zakwalifikowano jako pozostałą działalność, 28,7% (155 podmiotów) reprezentuje przemysł i budownictwo, natomiast (rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo) deklaruje jedynie 3,1% (17 podmiotów). W grupie osób fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą dominującymi kierunkami są budownictwo (29,7% / 113 firm) oraz handel hurtowy i detaliczny połączony z naprawą pojazdów samochodowych (20,5% / 78 firm).
Rynek pracy i wynagrodzenie W skali całej gminy Dobrzyń nad Wisłą wskaźnik zatrudnienia kształtuje się na poziomie 79 osób pracujących na 1000 mieszkańców, przy czym strukturę zatrudnionych tworzy 61,6% kobiet oraz 38,4% mężczyzn. Szacunkowa stopa bezrobocia rejestrowanego w 2024 roku wynosiła 13,3%, wykazując jednak wyraźne zróżnicowanie pod względem płci – wskaźnik ten osiągnął poziom 24,1% w grupie kobiet oraz 16,2% wśród mężczyzn. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wynosiło wówczas 6696,12 PLN, co stanowiło 77,6% średniej płacy krajowej. Dla lokalnego rynku pracy charakterystyczne jest ujemne saldo dojazdów zatrudnionych, wynoszące −241 osób – podczas gdy poza granice gminy do pracy wyjeżdżało 332 mieszkańców, z innych jednostek administracyjnych przyjeżdżało 91 pracowników. Pod względem struktury zatrudnienia mieszkańców dominującą rolę odgrywa sektor rolniczy (rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo), skupiający 30,1% aktywnych zawodowo (w tym 23,7% ogółu pracujących kobiet i 36,7% mężczyzn). W dalszej kolejności mieszkańcy gminy znajdują zatrudnienie w przemyśle i budownictwie (18,6%), sektorze usługowym obejmującym m.in. handel i transport (17,3%) oraz w działalności finansowej, ubezpieczeniowej i obsłudze rynku nieruchomości (2,5%). Pozostała część zatrudnionych (31,5%) przypada na inne rodzaje działalności ekonomicznej.
Budżet gminy W 2024 roku dochody budżetu gminy Dobrzyń nad Wisłą wyniosły 53,9 mln złotych, natomiast wydatki ukształtowały się na poziomie 53,2 mln złotych (co stanowiło spadek o 14,4% w porównaniu do roku poprzedniego). W przeliczeniu na jednego mieszkańca wydatki wyniosły 7,6 tys. złotych. Wydatki majątkowe (inwestycyjne) zamknęły się w kwocie 2,7 mln złotych, stanowiąc 5,1% budżetu ogółem.
Największą pozycję w wydatkach gminy stanowiła oświata i wychowanie, na którą przeznaczono 22,2 mln złotych (41,7% całości budżetu). Kolejne miejsca zajęły wydatki na administrację publiczną (13,3%) oraz pomoc społeczną (9,3%). Głównym źródłem dochodów gminy były tzw. różne rozliczenia, które wygenerowały 40% ogólnych wpływów.
Oświata i edukacja Według danych z Narodowego Spisu Powszechnego z 2021 roku poziom wykształcenia mieszkańców gminy Dobrzyń nad Wisłą jest wyraźnie niższy od średniej dla województwa kujawsko-pomorskiego. W strukturze wykształcenia osób powyżej 15 roku życia dominują osoby z dyplomem zasadniczym zawodowym (26,8%) oraz podstawowym ukończonym (20,6%). Wykształceniem średnim zawodowym legitymuje się 18,1% populacji, wyższym 13,7%, natomiast średnim ogólnokształcącym 11,0%. W ujęciu struktury płci odnotowuje się wyraźne dysproporcje kierunkowe – w grupie kobiet największy odsetek posiada wykształcenie podstawowe ukończone (22,3%), z kolei wśród mężczyzn dominuje profil zasadniczy zawodowy (33,7%).
Według stanu na koniec 2024 roku w gminie funkcjonowały 4 przedszkola (oferujące 15 oddziałów, do których uczęszczało 233 dzieci) oraz 4 szkoły podstawowe z 37 oddziałami, w których kształciło się 584 uczniów. Na terenie gminy działało również jedno technikum, w którym w 6 oddziałach uczyło się 135 uczniów.
Zabytki Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy: zespół dworski z drugiej połowy XIX w. w Bachorzewie, obejmujący: drewniany dwór z lat1866-1868; park, nr 143/A z 14.08.1984 roku zespół dworski z pierwszej połowy XIX w. w Chalinie, obejmujący: dwór; park; kuźnię; rządcówkę; wozownię, nr A/1249 z 11.05.1987 roku kościół klasztorny franciszkanów, obecnie parafia pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny z XV w. w Dobrzyniu nad Wisłą, nr 61/A z 17.02.1981 roku zespół cmentarza parafialnego z pierwszej połowy XIX w. w Dobrzyniu nad Wisłą, obejmujący: cmentarz; kaplicę z drugiej połowy XIX; ogrodzenie z bramą z drugiej połowy XIX w., nr 351/A z 20.09.1994 roku zespół dworski z pierwszej połowy XIX w. w Dyblinie, obejmujący: dwór; park; spichlerz; czworaki, nr 227/A z 11.05.1987 roku drewniany kościół parafii pod wezwaniem Świętego Krzyża z 1784 roku w Grochowalsku, nr A/433 z 15.11.1982 roku zespół dworski z końca XIX w. w Grochowalsku, obejmujący: dwór; park; gorzelnię, nr 220/A z 11.05.1987 roku park dworski z drugiej połowy XVIII w. w Kamienicy, nr 228/A z 11.05.1987 roku zespół dworski w Krojczynie, obejmujący: dwór z 1910; park z przełomu XVIII/XIX w.; ogrodzenie, nr 225/A z 11.05.1987 roku zespół dworski w Leniach Wielkich, obejmujący: dwór z połowy XIX w.; park z pierwszej połowy XIX w.; drewnianą stodołę z pierwszej połowy XIX w., nr A/1386/1-3 z 11.05.1987 roku cmentarz parafialny z drugiej połowy XIX w. w Mokowie, nr 391/A z 16.08.1996 roku zespół dworski z początku XIX w. w Płomianach, obejmujący: dwór; park; spichrz; czworak, nr 224/A z 11.05.1987 roku. Do obiektów nieruchomych wpisanych do gminnej ewidencji zabytków na terenie gminy należą
brama z zespołu dworsko-parkowego w Bachorzewie z połowy XIX w.
czworaki nr 33 z zespołu dworsko-parkowego w Chalinie z drugiej połowy XIX w.
czworaki nr 35 z zespołu dworsko-parkowego w Chalinie z drugiej połowy XIX w.
brama z ogrodzeniem z zespołu dworsko-parkowego w Chalinie z drugiej połowy XIX w.
dom nr 2 w Chalinie z ok. połowy XIX w.
dawna szkoła drewniana nr 5 w Chalinie z ok. 1930 r.
kapliczka przydrożna z figurą Najświętszej Maryi Panny w Chalinie z pierwszej ćwierci XX w.
krzyż przydrożny w Chalinie z ok. połowy XX w.
dom drewniany nr 3 w Chudzewie z ok. 1890 r.
kapliczka przydrożna z figurą Najświętszej Maryi Panny w Chudzewie z drugiej ćwierci XX w.
ogrodzenie z zespołu klasztornego w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1900 r.
figura Najświętszej Maryi Panny z zespołu klasztornego w Dobrzyniu nad Wisłą z 1946 r.
starodrzew zespołu klasztornego w Dobrzyniu nad Wisłą z przełomu XIX i XX w.
cmentarz żydowski przy ulicach Licealnej i Rybaki w Dobrzyniu nad Wisłą z drugiej połowy XIX w.
historyczny układ urbanistyczny Dobrzynia nad Wisłą z okresu od XIII do XIX w.
fragment muru dawnego kościoła farnego w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIII w.
dom przy ulicy Farnej 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom drewniano-murowany przy ulicy Farnej 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom drewniany przy ulicy Farnej 4 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom murowano-drewniany przy ulicy Franciszkańskiej 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z około połowy XIX w.
dom drewniany przy ulicy Franciszkańskiej 4a w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIX w.
dom drewniany przy ulicy Franciszkańskiej 4b w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIX w.
dom drewniany przy ulicy Franciszkańskiej 5 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom drewniany przy ulicy Franciszkańskiej 9 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom przy ulicy Franciszkańskiej 6 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom drewniany przy skrzyżowaniu ulic Kilińskiego i Mickiewicza 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIX w.
dom drewniany przy ulicy Kilińskiego 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom przy ulicy Kilińskiego 2 w Dobrzyniu nad Wisłą z przełomu XIX i XX w.
dom drewniany przy ulicy Kilińskiego 3a w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom przy ulicy Kilińskiego 5 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom przy ulicy Kilińskiego 7 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom drewniany przy ulicy Kilińskiego 8 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom murowano-drewniany przy ulicy Kościuszki 3 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1850 r.
dom drewniany przy ulicy Kościuszki 4 w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIX w.
dom drewniany przy ulicy Lipnowskiej 1 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom drewniany przy ulicy Lipnowskiej 2 w Dobrzyniu nad Wisłą z końca XIX w.
dom (obecnie szkoła) przy ulicy Lipnowskiej 6 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1920 r.
dom murowano-drewniany przy ulicy Lipnowskiej 12 w Dobrzyniu nad Wisłą z czwartej ćwierci XIX w.
kapliczka przydrożna z figurą Najświętszej Maryi Panny przy ulicy Lipnowskiej w Dobrzyniu nad Wisłą z 1947 r.
dom drewniany przy ulicy Mickiewicza 2 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom przy ulicy Mickiewicza 3 w Dobrzyniu nad Wisłą z czwartej ćwierci XIX w.
dom drewniany przy ulicy Mickiewicza 4 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. połowy XIX w.
dom przy ulicy Mickiewicza 5 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. połowy XIX w.
dom przy ulicy Mickiewicza 8 w Dobrzyniu nad Wisłą z czwartej ćwierci XIX w.
dom drewniany przy ulicy Płocka 3 w Dobrzyniu nad Wisłą z drugiej ćwierci XX w.
magazyn zbożowy przy ulicy Płocka 11b w Dobrzyniu nad Wisłą z 1911 r.
dom przy ulicy Płocka 17 w Dobrzyniu nad Wisłą z 1931 r.
magazyn przy ulicy Płocka 26 w Dobrzyniu nad Wisłą z czwartej ćwierci XIX w.
dom przy ulicy Słowackiego 9 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej połowy XIX w.
dom przy ulicy Słowackiego 12 w Dobrzyniu nad Wisłą z drugiej ćwierci XX w.
młyn przy ulicy Słowackiego 23 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej ćwierci XX w.
dom drewniany przy ulicy Służba Polsce 6 w Dobrzyniu nad Wisłą z pierwszej połowy XX w.
dom przy placu Wolności 2 w Dobrzyniu nad Wisłą z czwartej ćwierci XIX w.
dom przy placu Wolności 4 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1900 r.
dom przy placu Wolności 6 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1900 r.
dom drewniany przy placu Wolności 8 w Dobrzyniu nad Wisłą z trzeciej ćwierci XIX w.
dom przy placu Wolności 10 w Dobrzyniu nad Wisłą z ok. 1900 r.