Zygmunt (Zelig) Ellenberg (ur. 23 lutego 1896 w Kołomyi, zm.?) – nauczyciel łódzkich żydowskich szkół średnich, działacz syjonistyczny, samorządowy, sportowy.
Życiorys Zygmunt Ellenberg był synem Mordechaja, kupca. Uczęszczał do gimnazjum w Kołomyi, legitymował się świadectwem dojrzałości uzyskanym we Lwowie. Na uniwersytecie wiedeńskim ukończył studia filozofii i prawa, tam też uzyskał doktorat z prawa.
Od wczesnej młodości był aktywnym działaczem ruchu syjonistycznego „Cejrei Sjon” (Młodzież Syjonu), znanym w Galicji. Został przewodniczącym wiedeńskiego komitetu wykonawczego Światowej Organizacji Ha-Szomer Ha-Cair i jednym z organizatorów żydowskiej syjonistycznej partii pracy „Hitachdut” w Małopolsce, jej delegatem na międzynarodowe kongresy syjonistyczne w Karlovych Varach i Wiedniu oraz członkiem komitetu centralnego partii.
Był jednym z założycieli i pierwszym redaktorem krakowskiego „Nowego Dziennika” polskojęzycznej gazety żydowskiej wydawanej w Krakowie w latach 1918-1939. W 1921 przybył do Łodzi i przez wiele lat był nauczycielem historii i geografii w Gimnazjum Żeńskim Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich. Od 1934 zajmował stanowisko dyrektora II Gimnazjum Męskiego Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich przy ul. Magistrackiej (obecnie ul. Aleksandra Kamińskiego) 22 w ŁodziKsięga adresowa miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego (…). Rocznik 1937-1939, Zarząd Miejski w Łodzi, Łódź 1937 (?), strona 37 Dział I Szematyzm m. Łodzi.
W latach 1921–1922 był sekretarzem generalnym Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi. W 1930 został członkiem dyrektoriatu organizacji „Keren ha-Jesod”. Był przedstawicielem Światowego Związku „Makkabi” na województwo łódzkie i prawdopodobnie inicjatorem założenia w kwietniu 1924 w Łodzi Żydowskiego Klubu Sportowego „Makabi”Andrzej BoguszSport w Łodzi wielonarodowej. Zarys dziejów do 1939 [w:] Polacy-Niemcy-Żydzi w Łodzi XIX – XX w. Sąsiedzi bliscy i dalecy, pod red. Pawła Samusia, Ibidem Łódź 1997, s. 329-330. Był prezesem Okręgowego Związku „Makkabi”w Łodzi.
W latach 1930–1935 był redaktorem „Miesięcznika Żydowskiego”. W 1934 został wybrany zastępcą radnego z list żydowskichWybory do Rady Miejskiej w Łodzi, „Dziennik Zarządu m. Łodzi” nr 6, 15 czerwca 1934 s. 195Akcja Wyborcza w Łodzi „Ilustrowana Republika” 19 kwietnia 1934 r. s. 5, tego samego roku został również wybrany w skład komendy łódzkiego kenu (odpowiednik hufca w harcerstwie) Ha-Szomer Ha-Cair.
W 1936 z listy Bloku Syjonistycznego wybrany został członkiem Rady Miejskiej w Łodzi (razem z Zurechem Sztrauchem)”Kurier Łódzki” 29 września 1936 s. 5Jacek Walicki Żydzi i Niemcy w samorządzie Łodzi lat 1917-1939[w:] Polacy-Niemcy-Żydzi w Łodzi XIX – XX w. Sąsiedzi bliscy i dalecy, pod red. Pawła Samusia Ibidem Łódź 1997 s. 359.
Publikacje
Żydzi i początki szkolnictwa powszechnego w Łodzi (1806-1864). Przyczynek do dziejów szkolnictwa oraz ludności żydowskiej m. Łodzi, zamieszczony w Sprawozdanie Gimnazjum Żeńskiego Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi za rok szkolny 1929/1930 i w osobnej nadbitce (Łódź 1930)https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aEllenberg+Zygmunt+/aellenberg+zygmunt/1%2C1%2C2%2CB/frameset&FF=aellenberg+zygmunt+++++1896&2%2C%2C2.
Życie prywatne
W 1937 mieszkał przy ul. G. Narutowicza 96Księga adresowa miasta Łodzi i Województwa Łódzkiego (…). Rocznik 1937-1939, Zarząd Miejski w Łodzi, Łódź 1937 (?), strona 104 Dział II Wykaz mieszkańców m. Łodzi [tu jako prof.]. Według informacji Feliksa Birnbauma wyjechał w 1937 do Palestyny i pracował tam jako dyrektor gimnazjum w Tel AwiwieKempa Andrzej, Szukalak Marek Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych. Tom I A-Z, Łódź 2001, Oficyna Bibliofilów, s. 49. Tymczasem Ellenberg w 1939 nadal przebywał w Łodzi. Przypisy
Bibliografia
Andrzej Kempa, Marek Szukalak Żydzi dawnej Łodzi. Słownik biograficzny Żydów łódzkich oraz z Łodzią związanych. Tom I A-Z, Łódź 2001, Oficyna Bibliofilów, s. 49, ,
Krzysztof Baranowski Żydowskie średnie szkoły ogólnokształcące w Łodzi w latach 1918-1939, „Biuletyn ŻIH” 1981 nr 3, Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych zestawione pod redakcją Z. Zagórowskiego, Lwów-Warszawa 1924,
Kategoria:Dziennikarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele związani z Łodzią Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Radni Łodzi Kategoria:Syjoniści Kategoria:Żydowscy nauczyciele Kategoria:Żydzi związani z Krakowem Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Kołomyi Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w XX wieku