Bohdan Wendorff (ur. 14 lutego 1904 w Rydze, zm. 26 czerwca 1998 w Londynie) – polski prawnik, działacz państwowy w okresie II Rzeczypospolitej i na emigracji. Jako szef Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP (1975–1990) organizator bieżącej pracy czterech kolejnych prezydentów RP na uchodźstwie. Kapitan broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych, awansowany do stopnia podpułkownika przez władze emigracyjne.
Życiorys Urodzony w Rydze jako syn Oskara, absolwenta chemii Politechniki Ryskiej. Zdał maturę w gimnazjum Kazimierza Kulwiecia w Warszawie w 1919. W latach 1919–1921 uczestniczył jako ochotnik w wojnie polsko-bolszewickiej. Zweryfikowany w stopniu podporucznika ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1921 roku i 19. lokatą w korpusie oficerów rezerwy samochodowych. W 1923 był oficerem rezerwy 2 dywizjonu samochodowego w Lublinie. Ukończył studia prawnicze na Wydziale Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, gdzie wstąpił do polskiej korporacji akademickiej Konwent Polonia i został później jej filistrem.
Po studiach podjął pracę w służbie cywilnej. Był sekretarzem osobistym wojewodów wileńskich Władysława Raczkiewicza (1926–1931), Zygmunta Beczkowicza (1931–1933) i Władysława Jaszczołta (1933–1935), następnie wicewojewodą, wicestarostą wileńsko-trockim i kierownikiem powiatowego Referatu Bezpieczeństwa Publicznego, wreszcie od 1937 starostą brasławskim.
W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Wilno-Miasto z przydziałem mobilizacyjnym do kadry 2 Dywizjonu Samochodowego w Lublinie.
Po agresji ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 wydostał się przez Łotwę, Szwecję, Norwegię i Anglię do Francji, gdzie wstąpił do Wojska Polskiego tworzonego w obozie pod Awinionem. Walczył w szeregach 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka i został odznaczony Krzyżem Walecznych za kampanię francuską 1940. W latach 1944–1945 przeszedł z 1 Dywizją Pancerną cały szlak bojowy od lądowania w Arromanches-les-Bains w Normandii do zajęcia Wilhelmshaven. Porucznik Bohdan Wendorff pełnił służbę oficera pionu kwatermistrzowskiego na stanowisku dowódcy plutonu techniczno-gospodarczego w szwadronie sztabowym Kwatery Głównej 10 Brygady Kawalerii Pancernej. Po zakończeniu II wojny światowej służył przez sześć miesięcy w okupowanych Niemczech, po czym został powołany na adiutanta prezydenta RP na uchodźstwie Władysława Raczkiewicza.
Służbę wojskową zakończył w stopniu kapitana, w 1964 został awansowany do stopnia majora broni pancernej, następnie podpułkownika.
Pełnił funkcję oficera ds. specjalnych przy prezydentach Raczkiewiczu (zm. 1947), Auguście Zaleskim (1947–1972) i Stanisławie Ostrowskim (1972–1979). Z ramienia Ligi Niepodległości Polski wszedł do utworzonej w 1954 roku Tymczasowej Rady Jedności Narodowej, pozostającej w opozycji do prezydenta Augusta ZaleskiegoJan Józef Kasprzyk, Liga Niepodległości Polski, w: Encyklopedia Białych Plam, t. XI, Radom 2003, s. 142.. W 1963 został ministrem bez teki w trzecim rządzie Antoniego Pająka jako przedstawiciel Prezydenta RP w rządzie i pełnił tę funkcję także w rządzie Aleksandra Zawiszy powołanym w 1965. Zrezygnował z funkcji ministerialnej w 1968. W latach 1958–1968 był członkiem Rady Rzeczypospolitej w Londynie (w II Radzie (1958–1963) z nominacji Prezydenta RP, w III Radzie (1963–1968) wybrany w wyborach powszechnych). W 1968 został Głównym Komisarzem Wyborczym w wyborach do Rady Rzeczypospolitej. W 1972 został powołany do Rady Stanu i był jej wiceprzewodniczącym. Zasiadał w Radzie Narodowej RP kolejnych kadencji w latach 1973–1991. Wchodził w skład Głównego Komitetu Wykonawczego Ligi Niepodległości Polski. Był także członkiem Związku Ziem Wschodnich, Stowarzyszenia Polskich Kombatantów i Instytutu Józefa Piłsudskiego.
1 listopada 1975 roku został szefem Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP, sprawując ten urząd do zakończenia działalności rządu RP na uchodźstwie (nazywano go „klucznikiem Zamku”). Od 1975 był równocześnie podsekretarzem stanu w kolejnych rządach Alfreda Urbańskiego, Kazimierza Sabbata i Edwarda Szczepanika, a w czwartym rządzie K. Sabbata powierzono mu obowiązki ministra sprawiedliwości (bez nominacji ministerialnej). Był także członkiem Komisji Likwidacyjnej Rządu RP na Uchodźstwie.
Po przekazaniu przez rząd na uchodźstwie prerogatyw wybranemu w kraju prezydentowi Lechowi Wałęsie Wendorff osobiście przywiózł insygnia władzy prezydenckiej do Polski. mały|239x239px|Grób Bohdana Wendorffa Pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie (Sq. EA, gr. 71).
Ordery i odznaczenia Wielka Wstęga Orderu Odrodzenia Polski – 1989 Krzyż Walecznych „za czyny męstwa i odwagi wykazane w wojnie rozpoczętej 1 września 1939 roku” Złoty Krzyż Zasługi – 9 sierpnia 1957Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej Nr 4, Londyn 23 maja 1958 roku, s. 24.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Rafał Habielski, Druga Wielka Emigracja 1945–1990. T. 3: Życie społeczne i kulturalne emigracji, Warszawa 1999 (tam nota biograficzna autorstwa Andrzeja Friszkego)
Kategoria:Adiutanci przyboczni Prezydenta II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Ligi Niepodległości Polski Kategoria:Członkowie II Rady Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie III Rady Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Rady Stanu Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie V Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie VIII Rady Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie Komisji Tymczasowej Okresu Przejściowego Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Filistrzy Konwentu Polonia Kategoria:Kapitanowie broni pancernych Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Oficerowie 2 Dywizjonu Samochodowego Kategoria:Oficerowie dowództwa 10 Brygady Kawalerii Pancernej (PSZ) Kategoria:Odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Podporucznicy broni pancernych II Rzeczypospolitej Kategoria:Polscy działacze emigracyjni Kategoria:Polscy ministrowie emigracyjni Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie Kategoria:Podpułkownicy mianowani przez władze RP na uchodźstwie po 1947 Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii francuskiej 1940 Kategoria:Starostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Wicestarostowie powiatowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1998 Kategoria:Ludzie urodzeni w Rydze