Pszczyna – gmina miejsko-wiejska w województwie śląskim, w powiecie pszczyńskim. W latach 1977–1998 gmina położona była w województwie katowickim.
Siedziba gminy to Pszczyna.
Sołectwa: Brzeźce Czarków Ćwiklice Jankowice Łąka Poręba Piasek Rudołtowice Studzienice Studzionka Wisła Mała Wisła Wielka
Zmiany terytorialne: W latach 1975–1977 Studzionka, Wisła Mała i Wisła Wielka były dzielnicami Pszczyny. W latach 1975–1991 Goczałkowice-Zdrój były dzielnicą Pszczyny. W latach 1975–1997 Brzeźce, Ćwiklice, Łąka, Poręba i Rudołtowice były dzielnicami Pszczyny.
Na terenie gminy działa prywatne, śmigłowcowe lądowisko Pszczyna.
Według danych z 31 grudnia 2021 roku gminę zamieszkiwało 50 616 osób.
Historia Gmina zbiorowa Pszczyna-Wieś powstała w grudniu 1945Rozporządzenie Wojewody Śląsko-Dąbrowskiego z dnia 27 listopada 1945 (Śląsko-Dąbrowski Dziennik Wojewódzki, Nr. 34, Kat, dnia 22 grudnia 1945 r.). w powiecie pszczyńskim w woj. śląskim (śląsko-dąbrowskim)Na podstawie ustawy z dnia 11 września 1944 o organizacji i zakresie działania rad narodowych () oraz dekretu z 23 listopada 1944 o organizacji i zakresie działania samorządu terytorialnego ().. Według stanu z 1 stycznia 1946 gmina składała się z 7 gromad: Czarków, Ćwiklice, Jankowice, Łąka, Piasek, Poręba i Studzienice. 6 lipca 1950 zmieniono nazwę woj. śląskiego na katowickie., a 9 marca 1953 kolejno na woj. stalinogrodzkie..
Według stanu z 1 lipca 1952 gmina składała się z 7 gromad: Czarków, Ćwiklice, Jankowice, Łąka, Piasek, Poręba i StudzieniceWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.. 1 stycznia 1954 do gminy Pszczyna przyłączono części gromad Ligota i Zabrzeg z gminy Zabrzeg w powiecie bielskim w tymże województwie.. Gmina została zniesiona 29 września 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin..
W związku z reaktywowaniem gmin z dniem 1 stycznia 1973 gminy Pszczyna nie odtworzono., a jej 7 dawnych gromad (z lat 1945–1954) weszły – jako sołectwa – w skład ościennych gminUchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103).:
Czarków i Piasek – do gminy Kobiór Ćwiklice – do gminy Goczałkowice Zdrój Jankowice i Studzienice – do gminy Bojszowy Łąka i Poręba – do gminy Wisła Wielka
27 maja 1975 zwiększono powierzchnię miasta Pszczyny – tworząc tzw. Wielką Pszczynę – przez przyłączenie obszarów sąsiednich gminRozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 maja 1975 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwie katowickim ().:
gminę Goczałkowice-Zdrój (Ćwiklice, Goczałkowice-Zdrój i Rudołtowice); oraz gminę Wisła Wielka (Łąka, Poręba, Brzeźce, Studzionka, Wisła Mała i Wisła Wielka).
1 lutego 1977 reaktywowano gminę wiejską Pszczyna, w skład której weszły sołectwaRozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 25 stycznia 1977 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia, zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwie katowickim ().:
Jankowice i Studzienice – ze znoszonej gminy Bojszowy; Czarków i Piasek (ze znoszonej gminy Kobiór); oraz Studzionka, Wisła Mała i Wisła Wielka – wyłączone z miasta Pszczyny.
1 lutego 1992 połączono miasto i gminę Pszczyna w jedną gminę (tzw. miejsko-wiejską)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy, oraz zmiany i ustalenia ich nazw i siedzib ().; jednocześnie z miasta Pszczyny wyłączono Goczałkowice-Zdrój, które ponownie utworzyły odrębną gminę Goczałkowice-Zdrój, choć składającą się już z samych Goczałkowic-Zdroju (Ćwiklice oraz RudołtowiceRudołtowice należały w latach 1945–1954 oraz 1973–75 do gminy Goczałkowice-Zdrój. pozostały nadal w granicach miasta Pszczyny)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1991 r. w sprawie utworzenia, zmiany granic i ustalenia siedzib niektórych gmin w województwach: warszawskim, białostockim, bielskim, częstochowskim, katowickim, kieleckim, leszczyńskim, lubelskim, łomżyńskim, nowosądeckim, olsztyńskim, opolskim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, poznańskim, skierniewickim, suwalskim, szczecińskim, tarnobrzeskim, toruńskim, włocławskim, zamojskim i zielonogórskim oraz nadania niektórym gminom statusu miasta ()..
1 stycznia 1998 odłączono od miasta Pszczyny pozostałe pięć z przyłączonych do niego w 1975 sołectw – Brzeźce, Ćwiklice, Łąkę, Porębę i Rudołtowice, włączając je jako sołectwa do gminy PszczynaRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 1997 r. w sprawie utworzenia gminy, ustalenia granic, nazw i siedzib władz niektórych gmin oraz zmiany granic niektórych miast w województwach: białostockim, bydgoskim, ciechanowskim, elbląskim, gdańskim, jeleniogórskim, katowickim, kieleckim, konińskim, krośnieńskim, lubelskim, nowosądeckim, opolskim, pilskim, poznańskim, przemyskim, rzeszowskim, siedleckim, suwalskim, tarnobrzeskim i zamojskim ()..
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Pszczyna ma obszar 174,01 km², w tym: użytki rolne: 56% użytki leśne: 29%
Gmina stanowi 36,75% powierzchni powiatu.
Demografia Dane z 31 grudnia 2005: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 49 831 100 25 710 51,6 24 121 48,4Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 286,4 147,8 138,6
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Pszczyna w 2014 roku
Sąsiednie gminy Bestwina, Bojszowy, Czechowice-Dziedzice, Goczałkowice-Zdrój, Kobiór, Miedźna, Pawłowice, Strumień, Suszec
Przypisy