Szamotuły – gmina miejsko-wiejska w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie poznańskim. Siedzibą gminy jest miasto Szamotuły. Gmina należy do aglomeracji poznańskiej.
Według danych z 1 stycznia 2011 roku gmina Szamotuły zajmowała następującą lokatę w skali kraju według: powierzchni – 481 miejsce (175,52 km²), liczby ludności – 189 miejsce (29165).
Według danych z 31 grudnia 2019 roku gminę zamieszkiwało 30 251 osób.
Położenie i podział administracyjny thumb|Gmina Szamotuły Gmina i Miasto Szamotuły położone są w części wschodniej powiatu szamotulskiego oraz w środkowo-zachodniej części województwa wielkopolskiego. Gmina Szamotuły graniczy z gminami Ostroróg, Pniewy (od zachodu) Obrzycko (od północy), Oborniki (od wschodu) Rokietnica i Kaźmierz (od południa). Powierzchnia gminy wynosi 175,52 km², z tego miasto zajmuje 11,08 km². Przez obszar gminy południkowo przepływa rzeka Sama. W części płd.-wsch. znajduje się Jezioro Pamiątkowskie, stanowiące fragment rynny Kiersko-PamiątkowskiejRAPORT O STANIE MIASTA I GMINY SZAMOTUŁY, Szamotuły 2001, s. 12..
Sąsiednie gminy Kaźmierz (powiat szamotulski, woj. wielkopolskie), Oborniki (powiat obornicki, woj. wielkopolskie), Obrzycko (pow. szamotulski, woj. wielkopolskie), Ostroróg (pow. szamotulski, woj. wielkopolskie), Pniewy (pow. szamotulski, woj. wielkopolskie), Rokietnica (powiat poznański, woj. wielkopolskie).
Sołectwa Gmina dzieli się administracyjnie na: 1 miasto (Szamotuły), będące siedzibą gminy. 25 jednostek pomocniczych, zwanych sołectwami, w których skupione jest 37 jednostek osadniczych.
Nazwawsi sołeckiej Ludność Powierzchnia(km²) Gęstość zaludnienia(osób/km²) L. miejscowościw sołectwie Miejscowości w sołectwie Baborowo 223 2,77 78 1 Baborówko 474 – – 1 Brodziszewo 385 – – 1 Emilianowo 44 – – 1 Gałowo 1125 – – 1 Gąsawy 263 – – 2 Nowy Folwark Jastrowo 302 – – 2 Ostrolesie Kąsinowo 287 – – 1 Kępa 222 – – 1 Koźle 353 – – 1 Krzeszkowice 195 – – 1 Lipnica 608 – – 2 Czyściec Lulinek 338 – – 1 Mutowo 528 – – 2 Ludwikowo Myszkowo 217 – – 1 Otorowo 1240 – – 3 Mielno, Poświętne Pamiątkowo 1224 – – 3 Rudnik, Przecławek Piaskowo 345 – – 1 Piotrkówko 148 – – 1 Przecław 413 – – 2 Przecławek Przyborowo 126 – – 1 Przyborówko 181 – – 1 Szczuczyn 298 – – 3 Grabowiec, Twardowo Śmiłowo 258 – – 1 Witoldzin 160 – – 2 Żalewo 9962 164,44 60,6 37
Klasy wielkościowe wsi Do największych wsi na terenie gminy należą: Otorowo (1240), Pamiątkowo (1224) i Gałowo (1125 osoby).
Średnia liczba mieszkańców wsi sołeckiej – 398 mieszkańców / sołectwo Średnia liczba mieszkańców jednostki wiejskiej – 269 mieszkańców / miejscowość
+ Wielkość wsi rodzaj przedział ludnościowy ilość wsie sołeckie bardzo duże pow. 1000 mieszk. 3Otorowo, Pamiątkowo, Gałowo duże 501-1000 mieszk. 2Lipnica, Mutowo średnie 301-500 mieszk. 7Baborówko, Przecław, Brodziszewo, Koźle, Piaskowo, Lulinek, Jastrowo małe 150-300 mieszk. 10Szczuczyn, Kąsinowo, Gąsawy, Śmiłowo, Baborowo, Kępa, Myszkowo, Krzeszkowice, Przyborówko, Witoldzin, bardzo małe pon. 150 mieszk. 3Piotrkówko, Przyborowo, Emilianowo
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Szamotuły ma obszar 175,07 km², w tym: użytki rolne: 75% użytki leśne: 14%
Gmina stanowi 15,68% powierzchni powiatu.
Demografia Według danych z 31 grudnia 2010 r. gmina liczyła 29165 mieszkańców: Opis Ogółem Kobiety MężczyźniJednostka osób % osób % osób %Populacja 29165 100 15102 51,8 14163 48,2Gęstość zaludnienia[mieszk./km²] 166 86 81
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Szamotuły w 2014 roku
Zabytki 20px|zabytki Lista ważniejszych zabytków gminy, z podziałem na poszczególne miejscowości. Baborówko – zespół pałacowy i folwarczny, 2 poł. XIX w., Gałowo – zespół pałacowy, poł. XIX w., Gąsawy – zespół dworski, XIX/XX w., Lipnica – zespół dworski, XVIII/XIX w., Myszkowo – zespół dworski, 1 poł. XIX w., Otorowo: kościół par. pw. Wszystkich Świętych, 1 poł. XVI w., zespół pałacowy, 1 poł. XVIII w., Pamiątkowo – park dworski, XIX w., Piaskowo – zespół willi, 1897 r., Szamotuły: historyczny układ urbanistyczny – XIV-XX w., kościół par. pw. św. Stanisława Biskupa, ul. Kapłańska, 1423 r., zespół klasztorny reformatów, ul. Dworcowa, 2 poł. XVII w., zespół zamkowy, XVI-XIX w., dom, ul. Braci Czeskich 8, szach., XIX w., dom, Rynek 10, poł. XIX w., dom, Rynek 14, po 1826 r., dom, pl. Sienkiewicza 23, 2 poł. XIX w., budynek chłodni z lodownią, na terenie d. rzeźni, ul. Wodna 3, 1907 r.,
Przypisy