thumb|200px|Józef Tokarzewicz – Hodi Józef Tokarzewicz, pseud. m.in. Tok., Hodi, J.T. Hodi, Bazyli Niebiest (ur. 8 stycznia 1841 w Bielsku Podlaskim, zm. 9 sierpnia 1919 w Grodzisku Mazowieckim) – polski publicysta, prozaik, tłumacz i krytyk literacki; uczestnik powstania styczniowego (był dowódcą oddziału partyzanckiego), emigracyjny działacz niepodległościowy; po powrocie z emigracji występował przeciw socjalizmowi, głosił konieczność ugody z caratem i antysemityzm.
W młodości Tokarzewski był rewolucyjnym demokratą, z czasem jego poglądy zbliżyły się do pozytywizmu i naturalizmu.
Życiorys Był pierworodnym synem burmistrza Bielska Bazylego Tokarzewicza (s. Benedykta) i Joanny Kalisiewicz. Pochodził z rodziny katolickiej obrządku wschodniego (unickiej), która po zniesieniu unii przez zaborców rosyjskich w 1839 roku została wpisana w księgi parafii prawosławnej. Jego pradziadek, Jakub Tokarzewicz, był aktywny w czasie Insurekcji kościuszkowskiej i wchodził w skład powstańczego sądu kryminalnego ziemi bielskiej. Podczas Powstania styczniowego Józef Tokarzewicz na szczeblu powiatu bielskiego pełnił przypuszczalnie funkcję księgowego bielskiego z ramienia Rządu Narodowego. Uczestniczył w walkach – na czele oddziału kosynierów złożonych z mieszczan bielskich, brał udział w przegranej bitwie pod Siemiatyczami. Następnie walczył pod Myszyńcem w oddziale Zygmunta Padlewskiego „Wojewody”, następnie w Lubelskim w oddziale Marcina Borelowskiego „Lelewela”.
(*) W owym okresie publikował w prasie warszawskiej m.in. recenzje powieści Henryka Sienkiewicza, Elizy Orzeszkowej, Ignacego Maciejowskiego i Klemensa Junoszy.
Zmarł 9 sierpnia 1919 w Grodzisku Mazowieckim i został pochowany na miejscowym cmentarzu.
Prace thumb|250px|W dniach wojny i głodu (strona tytułowa, 1900) Wydawca i redaktor czasopism: Przyszłość (1866) Gmina (1866–67) Niepodległość (1869)
Opowiadania i powieści: Pan Ślepy Paweł (1881) – powieść psychologiczno-obyczajowa, której akcja rozgrywa się na unickiej wsi podlaskiej Pan Głuchy Gaweł (1891) – powieść z okresu wojny francusko-pruskiej
Wspomnienia: W dniach wojny i głodu (1900)
Inne: Wstecznictwo (1870) Co to jest solipsyzm? (ok. 1895) W Montmorency, u dawnego grobowca Mickiewicza (1898) Wybór prac literackich (1872-1897) (1898) Z doświadczeń przeszłości (1899) Poezya polska o świcie XX-go stulecia (1900) Z życia poety (1900) Edmund Chojecki: fragmenty literackie (1901) Z rozmów polańskich (1910)
Przekłady: Victor Hugo – Katedra Najświętszéj Panny Paryzkiéj (Notre-Dame-de-Paris) (przekład z 1876)
Przypisy
Bibliografia
Hasło w portalwiedzy.onet.pl Hasło w www.eduteka.pl Dane z internetowego katalogu Biblioteki Narodowej w Warszawie Dane z WordCat Prace w Google Books
Zobacz też Anarchizm w Polsce – Ruch anarchistyczny podczas zaborów Zjednoczenie Emigracji Polskiej (1866–1871)
Linki zewnętrzne
Hasło w grodziszczanin.blogspot.com Plakieta – Józef Tokarzewicz, 1905 Katedra Najświętszéj Panny Paryzkiéj – tekst powieści Wiktora Hugo w przekładzie Józefa Tokarzewicza Dzieła Józefa Tokarzewicza w bibliotece Polona
Kategoria:Pochowani w Grodzisku Mazowieckim Kategoria:Polacy – wojskowi armii II. Cesarstwa Francuskiego Kategoria:Polacy we Francji 1795–1918 Kategoria:Polscy pisarze Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Polscy uczestnicy wojny francusko-pruskiej Kategoria:Urodzeni w 1841 Kategoria:Zmarli w 1919