mały|Grób Seweryna Ajznera na cmentarzu wojskowym na Powązkach Seweryn Ajzner ps. „Wiktor” (ur. 15 kwietnia 1914 w Warszawie, zm. 25 maja 1989) – historyk i działacz komunistyczny, uczestnik wojny domowej w Hiszpanii, pierwszy redaktor „Dąbrowszczaka”https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/dlibra/publication/46643/edition/43608?language=en.
Życiorys Syn Abrama (zm. 1934) i Liby (zm. 1931). Pochodził z rodziny kupieckiej, zamieszkałej w Warszawie przy ul. Granicznej 13. Jego rodzice Abram Ajzyk (później Ajzner) i Liba Rajnfeld (Reinfeld) już w 1907 zajmowali się handlem. Abram w 1917 założył firmę „Marquisette” zajmującą się sprzedażą detaliczną bielizny i konfekcji damskiej, mieszczącą się przy ul. Świętokrzyskiej 9 w Warszawie. W 1923 otwarto filię przy ul. Elektoralnej 19. Od 1930 Liba Ajznerowa współzarządzała firmą. Po śmierci żony, podczas wielkiego kryzysu, Abram Ajzner ogłosił upadłość.
W latach 1930–1934 Seweryn był aktywnym członkiem Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej. W 1932 został aresztowany w mieszkaniu przy ul. Pokornej nr 5 w Warszawie, gdzie odbywało się zebranie komunistów dotyczące przygotowań do wystąpień pierwszomajowych. Groziła mu kara 10 lat więzienia lub dożywotniego więzienia. W 1934 wyemigrował do Francji, gdzie działał w strukturach Francuskiej Partii Komunistycznej. W 1937 brał udział w wojnie domowej w Hiszpanii jako ochotnik Brygady im. Jarosława Dąbrowskiego, gdzie był raniony w oko. Po wybuchu II wojny światowej walczył w szeregach w armii francuskiej. Od czerwca 1940 do 1945 przebywał w niewoli niemieckiej. W latach 1945–1948 jako członek francuskiego oddziału PPR działał w ruchu komunistycznym emigracji polskiej we Francji, pracując jako redaktor, potem redaktor naczelny dziennika „Gazeta Polska”. W 1949 roku został aresztowany przez francuską policję i deportowany do Polski. Do 1953 roku pracował w Wydziale Organizacyjnym KC PZPR oraz jako redaktor „Nowych Dróg” i „Życia Partii”. W 1954 zawarł związek małżeński z Franciszką Zakrzewską, lekarką i działaczką lewicową. Studia aspiranckie odbył w Instytucie Nauk Społecznych. Od 1956 roku zatrudniony w Wydziale Historii Partii, następnie Zakładzie Historii Partii. W 1961 roku ukończył studia magisterskie w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR, zaś 21 stycznia 1965 uzyskał stopień doktoraTadeusz Rutkowski, Nauki historyczne w Polsce 1944–1970. Zagadnienia polityczne i organizacyjne, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2007, s. 572, na podstawie pracy Polska wobec wojny hiszpańskiej 1936–1939 (promotor: Józef Kowalski)J. T., Rozprawy doktorskie pracowników Zakładu Historii Polski przy KC PZPR bronione w latach 1964–1966, „Z Pola Walki” 9 (1966), nr 4 (36), s. 255.. W maju 1968 roku został wykluczony z szeregu członków PZPR. Pochowany na wojskowych Powązkach (kwatera 41A-2-7). Autor haseł w Polskim Słowniku Biograficznym i Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczegoSłownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 1: A–D, red. nacz. Feliks Tych, Warszawa: „Książka i Wiedza” 1978, s. 5.
W 1955 otrzymał Medal 10-lecia Polski Ludowej.
Ze związku z Franciszką Ajzner miał jednego syna – Jana Ajznera (ur. 1954), działacza opozycji w PRL, współpracownika KOR, internowanego w stanie wojennym, od 1982 emigranta.
Wybrane publikacje (przekład) Waldeck Rochet, Sytuacja chłopów we Francji, przeł. Seweryn Ajzner, Książka i Wiedza, Warszawa 1954. Madryt – Saragossa, przedmowa: L. Gronowski, Warszawa: „Książka i Wiedza” 1961. Ruch robotniczy w Polsce w latach 1933–1939, Warszawa: Wydział Propagandy i Agitacji Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej 1966. Polska a wojna domowa w Hiszpanii 1936–1939, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968. (redakcja) Dokumenty Komunistycznej Partii Polski: 1935–1938, oprac. Seweryn Ajzner, Zbigniew Szczygielski, Warszawa: Książka i Wiedza 1968. (przedmowa) Herbert Rutledge Southworth, Mit o krucjacie Franco, przeł. Bogdan Moszkiewicz, przedmowa do wydania polskiego Seweryn Ajzner, Warszawa: Książka i Wiedza 1968. Związek Związków Zawodowych 1931–1939, Warszawa: „Książka i Wiedza” 1979.
Przypisy
Bibliografia Tomasz Siewierski, Komuniści i historycy. Polski ruch robotniczy w badaniach uczonych w PRL – wybrane aspekty [w:] Partia komunistyczna w Polsce. Struktury – ludzie – dokumentacja, pod red. Dariusza Magiera, Lublin – Radzyń Podlaski 2012, s. 463-479.
Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Osoby pozbawione członkostwa w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy żołnierze Brygad Międzynarodowych Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 1989 Kategoria:Polscy historycy ruchu robotniczego Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Współpracownicy Polskiego Słownika Biograficznego Kategoria:Autorzy biogramów w Słowniku biograficznym działaczy polskiego ruchu robotniczego Kategoria:Osoby związane z Wydziałem Historii Partii