Biała () – gmina miejsko-wiejska w województwie opolskim, w powiecie prudnickim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie opolskim. W 2006 roku w gminie wprowadzono język niemiecki jako język pomocniczy.
Siedziba gminy to Biała.
Według danych z 31 grudnia 2024 gminę zamieszkiwało 9 798 osób.
Geografia mały|lewo|Gmina Biała w granicach ziemi prudnickiej Gmina Biała położona jest w południowo-zachodniej Polsce, przy granicy z Czechami, na terenie Niziny Śląskiej, w regionie historycznym zwanym ziemią prudnicką, na Górnym Śląsku. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory obszar gminy Biała znajduje się w granicach mikroregionów: Wysoczyzna Bialska, Dolina Górnej Białej, Równina Mosznej, Dolina Dolnej i Środkowej Białej, Wysoczyzna Niemodlińska.
Na zachodzie gmina Biała graniczy z gminą Korfantów, na północy z gminą Prószków, na wschodzie z gminami: Strzeleczki i Głogówek, na południu z gminami: Lubrza i Prudnik.
Ukształtowanie terenu W granicach administracyjnych gminy Biała znajdują się następujące wzniesienia: wzgórza: Grodzisko, Kasperkowa Górka, Szwedzka Góra wyniosłość: Krowia Górka
Na terytorium gminy położona jest także dolina Wąwóz Lessowy.
Stosunki wodne mały|lewo|Rzeka Biała w Łączniku Przez obszar gminy Biała przepływają następujące cieki wodne: rzeka: Biała potoki: Nowoprudnicki, Pleśna Woda, Psiniec, Śmicki Potok strugi: Brodnia, Diablik, Gostomka, Moszenna, Ugowa rowy: Rzymkowicka Struga, Smolnik
Na terytorium gminy położony jest także zbiornik wodny Zielona Zatoka.
Pokrycie terenu Na terytorium gminy Biała znajdują się następujące formy pokrycia terenu: lasy: Bory Niemodlińskie, Czartowicki Las, Fazanica, Las Chorzelicki, Morwy, Nagło, Piasek łąki: Chrzelicka Łąka, Czerniawa, Dębina, Pluskoty, Zielec
Ochrona przyrody Północna część gminy Biała należy do Obszaru Chronionego Krajobrazu Bory Niemodlińskie. Również w północnej części gminy położony jest rezerwat przyrody Jeleni Dwór. W gminie Biała znajdują się 2 pomniki przyrody. Jej południowa część znajduje się w granicach Nadleśnictwa Prudnik, północna w Nadleśnictwie Prószków.
Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Biała ma obszar 195,82 km², w tym: użytki rolne: 75% użytki leśne: 18%
Gmina stanowi 34,28% powierzchni powiatu.
Historia Gminę Biała utworzono 1 stycznia 1973 w powiecie prudnickim w województwie opolskim. W skład gminy weszły obszary 20 sołectw: Browiniec Polski, Czartowice, Gostomia, Grabina, Józefów, Kolnowice, Krobusz, Laskowice, Ligota Bialska, Miłowice, Nowa Wieś Prudnicka, Olbrachcice, Otoki, Prężyna, Radostynia, Rostkowice, Solec, Śmicz, Wilków i Wasiłowice. 1 czerwca 1975 gmina weszła w skład nowo utworzonego (mniejszego) województwa opolskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().. 30 października 1975 do gminy Biała włączono obszar sołectw Chrzelice, Górka Prudnicka, Łącznik, Mokra, Ogiernicze i Pogórze ze zniesionej gminy ŁącznikRozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 października 1975 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin w województwie opolskim ()..
W czerwcu 1996 gmina Biała współtworzyła Związek Gmin Regionu Prudnicko-Krapkowickiego.
Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 11 730 100 6138 52,3 5592 47,7gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 59,9 31,3 28,6
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Biała w 2014 roku
Struktura narodowościowa i językowa Dane według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 – narodowość:: polska – 48% niemiecka – 42,7% śląska – 4,7% inna – 4,6%
Dane według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021 – narodowość (z uwagi na możliwość podania więcej niż jednej tożsamości narodowo-etnicznej dane nie sumują się do stu procent):
polska – 88,26% niemiecka – 28,41% śląska – 11,94% nieustalona – 0,16%
96,41% procent mieszkańców gminy zadeklarowało w 2021 posługiwanie się w kontaktach domowych językiem polskim, ponadto (podobnie jak w przypadku narodowości, dane nie sumują się do stu procent z uwagi na możliwość zadeklarowania więcej niż jednego języka): 29,74% – śląskim 12,70% – niemieckim 0,64% – angielskim 0,38% – innym lub nieustalonym
Polityka Siedzibą władz jest Urząd Miejski w Białej na Rynku.
Wybory i referenda W referendum w 2003 mieszkańcy gminy Biała opowiedzieli się za przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.
W wyborach parlamentarnych do Sejmu w 2005 i 2007 w gminie wygrała Mniejszość Niemiecka. W 2011 w gminie zwyciężyła Platforma Obywatelska. W 2015 największą ilość głosów zdobyła Mniejszość Niemiecka. W 2019 w gminie wygrało Prawo i Sprawiedliwość. W 2023 łącznie większość głosów zdobyły partie: Koalicja Obywatelska, Trzecia Droga, Nowa Lewica.
W wyborach prezydenckich w 2000 mieszkańcy gminy Biała opowiedzieli się za Aleksandrem Kwaśniewskim, w 2005 za Donaldem Tuskiem, w 2010 i 2015 za Bronisławem Komorowskim, w 2020 za Andrzejem Dudą, a w 2025 za Rafałem Trzaskowskim.
Sołectwa Browiniec Polski, Brzeźnica, Chrzelice, Czartowice, Dębina, Gostomia, Górka Prudnicka, Grabina, Józefów, Kolnowice, Krobusz, Laskowiec, Ligota Bialska, Łącznik, Miłowice, Mokra, Nowa Wieś Prudnicka, Ogiernicze, Olbrachcice, Otoki, Pogórze, Prężyna, Radostynia, Rostkowice, Solec, Śmicz, Wasiłowice oraz Wilków.
Miejscowości niesołeckie: Jeleni Dwór, Kokot, Nagłów, Śródlesie (SIMC 0491200), Śródlesie (SIMC 0491216)
Bezpieczeństwo Gmina położona jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Biała obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.
Sąsiednie gminy Głogówek, Korfantów, Lubrza, Prószków, Prudnik, Strzeleczki
Przypisy
Kategoria:Euroregion Pradziad Kategoria:Gminy na ziemi prudnickiej