Tuchola – gmina miejsko-wiejska w Polsce, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie tucholskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Siedzibą gminy jest Tuchola.

Według danych z 31 grudnia 2012 gminę zamieszkiwało 20 451 osób.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2007 gmina Tuchola ma obszar 239,43 km², w tym: użytki rolne: 44,10% użytki leśne: 47,33% pozostałe grunty: 8,57%

Gmina stanowi 22,27% powierzchni powiatu.

Ochrona przyrody Na terenie gminy znajdują się 4 rezerwaty przyrody: część rezerwatu przyrody Dolina Rzeki Brdy – krajobrazowy, chroni system przyrodniczy Brdy Rezerwat przyrody Jeziorka Kozie – torfowiskowy, chroni zarastające jeziora z wykształconą roślinnością torfowiska wysokiego Rezerwat przyrody Jezioro Zdręczno – wodny, chroni ekosystem jeziora etroficznego Rezerwat przyrody orfowisko Rytki – torfowiskowy, chroni obszar wodno-błotny z charakterystycznymi rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 20 068 100 10 248 51,1 9820 48,9gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 83,8 42,8 41

Miejscowości Tab. 1. Miejscowości podstawowe oraz ich integralne części w administracji gminy miejsko-wiejskiej Tuchola - obszar miastaIdentyfikator SIMCNazwa miejscowościRodzaj miejscowościMiejscowość podstawowaPołożenie geograficzne 0929724Tucholamiasto 0929747Koślinkaczęść miastaTuchola 0929753Miejski Rówczęść miastaTuchola 0929760Międzylesieczęść miastaTuchola 0929776Nad Brdączęść miastaTuchola 0929799Piszczekczęść miastaTuchola 0929807Plaskoszczęść miastaTuchola 0929813Rudzki Mostczęść miastaTuchola Tab. 2. Miejscowości podstawowe oraz ich integralne części w administracji gminy miejsko-wiejskiej Tuchola - obszar wiejskiIdentyfikator SIMCNazwa miejscowościRodzaj miejscowościMiejscowość podstawowaPołożenie geograficzne 0098878BarłogikoloniaRzepiczna 1031907Barłogiosada leśnaBiała 0098460BiaławieśKlocek 0098482BiałowieżaosadaStobno 0098476Bielska StrugakoloniaBiała 0098499Bladowowieś 0098513Bladowo-Wybudowanieprzysiółek wsiBladowo 1037519Borkiprzysiółek wsiRaciąż 0098520BrodykoloniaLegbąd 0098944DąbrówkaosadaWielka Komorza 0098648DziekczosadaKlocek 0098714FojutowokoloniaŁosiny 0098750Hubyczęść wsiMały Mędromierz 0098720JatyosadaŁosiny 0929730Jesionowoczęść wsiKiełpin 0098559Kiełpinwieś 1037525Kiełpin-Wymysłowoosada wsiKiełpin 0098619Klocekwieś 0098625Klocek-Wybudowanieczęść wsiKlocek 0098536Końskie BłotaosadaLegbąd 0098803KoślinkakoloniaLegbąd 0098810LasekosadaLegbąd 0098683Legbądwieś 0098690LubierzynosadaStobno 0098708Łosinywieś 0098737Mała KomorzawieśStobno 0098743Mały Mędromierzwieś 0098980MrowiniecosadaRaciąż 0098565Na Polachprzysiółek wsiKiełpin 0098507Nad Bladówkiemprzysiółek wsiBladowo 0098849Nadolna KarczmawieśRaciąż 0098855NadolnikosadaRaciąż 0098795NiwkikoloniaLegbąd 0098766Nowa Tucholaprzysiółek wsiMały Mędromierz 0098915Pod Komorząprzysiółek wsiStobno 0098571Pod Lasemprzysiółek wsiKiełpin 0999736Przy Szosie Bydgoskiejczęść wsiMały Mędromierz 0098772Przy Szosie Sępoleńskiejczęść wsiMały Mędromierz 0098973Raciąski MłynosadaRaciąż 0098826Raciążwieś 0098542RadonekosadaLegbąd 0098861Rzepicznawieś 0098884SłupywieśBladowo 0098588Stegnyprzysiółek wsiKiełpin 0098890Stobnowieś 0098909Stobno-Borkiprzysiółek wsiStobno 0098921Tajwanosada wsiStobno 0999759Trzcionekprzysiółek wsiKiełpin 0098938Wielka Komorzawieś 0098594Wiśniówkaprzysiółek wsiKiełpin 0098950WoziwodaosadaKlocek 0098602WymysłowoosadaKiełpin 0098996Wysocki MłynosadaRaciąż 0098967WysokaosadaRaciąż 0098789Wysoka Wieśczęść wsiMały Mędromierz 0098631Za Jezioremczęść wsiKlocek 0098660Zielona ŁąkaosadaKlocek 0098677Zielonkaosada leśnaKlocek Źródła: , thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Tuchola w 2014 roku

Drogi dojazdowe Drogi dojazdowe do gminy:

drogi wojewódzkie 237, 240, 241

Zabytki thumb|right|Pałac w Małej Komorzy. thumb|right|Akwedukt w Fojutowie. Wykaz zarejestrowanych zabytków nieruchomych na terenie gminy: zespół kościelny pod wezwaniem św. Jana Nepomucena w Dąbrówce, obejmujący: szachulcowy kościół filialny z XVIII w.; kaplicę grobową rodziny Janta-Połczyńskich; cmentarz przykościelny, nr A/861/1-3 z 14.11.1994 roku dwór z pierwszej połowy XIX w. w Dąbrówce, nr A/239/1 z 23.05.1989 roku zespół dworski z połowy XIX w. w Kiełpinie, obejmujący: dwór; park, nr 160/A z 05.06.1985 roku akwedukt na kanale Brdy (Legbąd - Fojutowo) z lat 1847-1848 w miejscowości Fojutowo, nr A/427/1 z 21.10.1994 roku zespół pałacowy z połowy XIX w. w Małej Komorzy, obejmujący: odbudowany pałac; park, nr 161/A z 15.01.1985 roku zespół kościelno-cmentarny z drugiej połowy XIX w. w Raciążu, obejmujący: kościół cmentarny, obecnie parafii pod wezwaniem Świętej Trójcy z lat 1862-1866; cmentarz grzebalny; mauzoleum rodziny Janta-Połczyńskich z XIX/XX w.; ogrodzenie z bramą, nr A/834/1-4 z 31.12.1997 roku dzielnica Starego Miasta Tucholi z XIII w., nr 374 z 30.09.1957 roku zbór ewangelicki, obecnie kościół rzymskokatolicki parafii pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła z lat 1837-1838 w Tucholi, nr A/830/1 z 26.11.1996 roku cmentarz rzymskokatolicki z połowy XIX w. przy ul. Świeckiej w Tucholi, nr A/1037 z 29.04.1993 roku cmentarz jeniecki z lat 1920-1921 przy ul. Świeckiej w Tucholi, nr A/446/1 z 15.05.1995 roku cmentarz jeniecki z okresu I wojny światowej, przy ul. Towarowej 1 w Tucholi, nr A/445/1 z 13.05.1995 roku fragmenty murów obronnych z XIV-XV w. w Tucholi, nr 426 z 04.02.1960 roku dwór, obecnie siedziba Domu Pomocy Społecznej z XVIII/XIX w. w Wysokiej, nr 100/A z 18.12.1981 roku.

Wsie sołeckie Białowieża, Bladowo, Kiełpin, Klocek, Legbąd, Mała Komorza, Mały Mędromierz, Raciąż, Rzepiczna, Stobno, Białowieża

Niestandaryzowanymi częściami miasta są: Osiedle Adama Mickiewicza, Osiedle Czarna Droga, Osiedle Leśne, Osiedle Mikołaja Kopernika, Osiedle Piastowskie, Osiedle Przemysłowe, Stare Miasto.

Sąsiednie gminy Cekcyn, Chojnice, Czersk, Gostycyn, Kęsowo, Śliwice

Przypisy