Wskaźnik filtracji kłębuszkowejtakże wskaźnik przesączania kłębuszkowego, współczynnik filtracji kłębuszkowejtakże współczynnik przesączania kłębuszkowego, wielkość filtracji kłębuszkowejtakże wielkość przesączania kłębuszkowego, szybkość filtracji kłębuszkowejtakże szybkość przesączania kłębuszkowego, GFR (z ang. glomerular filtration rate) – ilość osocza przefiltrowana w jednostce czasu przez kłębuszki nerkowe do tak zwanego moczu pierwotnego. Zwykle podawany jest w ml/min lub w ml/(min × 1,73 m²) (czyli po przeliczeniu na standardową powierzchnię ciała). Pozwala on na ocenę stopnia wydolności nerek.
Przesączanie kłębuszkowe zależy od wielu czynników, między innymi od napięcia zwieracza przedkłębuszkowego, zwieracza zakłębuszkowego (co w dużej mierze wpływa na frakcję przesączania), ciśnienia onkotycznego, ciśnienia tętniczego, a przede wszystkim od liczby czynnych nefronów i ściśle z tym związanego nerkowego przepływu krwi (RBF, z ang. renal blood flow).
Zastosowanie W praktyce klinicznej stosowany jest jako orientacyjny miernik ilości funkcjonujących nefronów i stanowi podstawowe kryterium kwalifikacji stadium – jednego z pięciu – przewlekłej niewydolności nerek (przewlekłej choroby nerek).
+ Stadia przewlekłej niewydolności nerek Stadium Nazwy opisowe Charakterystykawedług Kidney Disease Outcomes Quality Institute GFR [ml/min/1,73 m²] Częstość w Stanach Zjednoczonychwedług NHANES II I choroba nerek z prawidłowym GFR uszkodzenie nerek z prawidłowym lub zwiększonym GFR ≥ 90 3,32% II wczesna PNNprzewlekła niewydolność nerek utajona PNN uszkodzenie nerek z niewielkim lub zmniejszonym GFR 60–89 3% III umiarkowana PNN wyrównana PNN umiarkowane zmniejszenie GFR 30–59 4,32% IV ciężka PNN niewyrównana PNN duże zmniejszenie GFR 15–29 0,2% V schyłkowa niewydolność nerekang. kidney failure mocznica drastyczne zmniejszenie GFR < 15 lub leczenie dializami 0,15%
U człowieka prawidłowe są wartości wskaźnika filtracji kłębuszkowej od 110 do 150 ml/(min × 1,73 m²).
W niektórych sytuacjach przesączanie kłębuszkowe jest patologicznie zwiększone – na przykład we wczesnych stadiach cukrzycowej choroby nerek, gdy GFR osiąga 400 ml/(min × 1,73 m²), co jest stanem wysoce niepożądanym, powodującym szybką utratę funkcjonujących nefronów, wyraźnie przyspieszającym rozwój przewlekłej choroby nerek.
Oznaczanie Wskaźnik filtracji kłębuszkowej może być oznaczany metodą klasyczną na podstawie klirensu inuliny (obecnie rzadko stosowana metoda, zwykle w badaniach naukowych).
Z uwagi na konieczność szybkiej oceny czynności wydalniczej nerek stosuje się klirens kreatyniny, oznaczany metodą bezpośrednią (w praktyce dość uciążliwe), lub szacunkowy wskaźnik filtracji kłębuszkowej (eGFR, z ang. estimated glomerular filtration rate), oznaczany na podstawie łatwo dostępnych wielkości. W tym celu powszechnie stosuje się dwie formuły: wzór MDRD, stworzony na podstawie wyników badań Hunsickera i współpracowników z 1997 roku. W stosunku do wzoru Cockcrofta-Gaulta lepiej szacuje niskie wartości GFR. wzór Cockcrofta-Gaulta. W 1976 roku Donald William Cockcroft i Matthew Henry Gault zaproponowali wzór, który pozwala dość łatwo oszacować klirens kreatyniny endogennej:
gdzie: CCr – klirens kreatyniny SCr – stężenie kreatyniny w surowicy [mg/dl] wiek – wiek pacjenta [lata] m.c. – masa ciała [kg] W – współczynnik płci: 0,85 dla kobiet lub 1 dla mężczyzn.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Diagnostyka laboratoryjna Kategoria:Nefrologia