Stanisław Wilhelm Skrzyński (ur. 23 sierpnia 1877 w majątku Wradyjówka, zm. 1 września 1935 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się 23 sierpnia 1877 w majątku Wradyjówka (Wradjówka), w powiecie ananiewskim ówczesnej guberni chersońskiej, w rodzinie Jana i Tekli ze Słobodyńskich. Ukończył sześć klas gimnazjum z maturą w Ananiewie.

14 lipca 1898 wstąpił, jako ochotnik I kategorii do rosyjskiego 15 pułku strzelców, którego szefem był Czarnogóry Mikołaj I Petrowić-Niegosz (). 25 sierpnia tego roku wstąpił do Odeskiej Szkoły Junkrów Piechoty (). 16 lipca 1900, po ukończeniu szkoły, wrócił do macierzystego pułku i wziął udział w stłumieniu powstania bokserów w Chinach (1900–1901), dowodząc kompanią ochotników. 17 maja 1901 został przeniesiony do 60 pułku piechoty. Później walczył na wojnie rosyjsko-japońskiej (1904–1905) i I wojnie światowej (1914–1917).

W następstwie odniesionych ran na wojnie z Japonią został zwolniony z armii i przeniesiony do służby cywilnej. W 1914 został zmobilizowany. Dowodził kompanią na froncie zachodnim. Był ranny i kontuzjowany. Od lutego 1917 pełnił służbę w Szefostwie Zaopatrywania Frontu Rumuńskiego. W czasie trwającej wówczas rewolucji został wybrany na prezesa wszechrosyjskiego Związku Kawalerów Wojskowego Orderu św. Męczennika i Zwycięzcy Jerzego. thumb|160px|left|Stanisław Skrzyński jako d-ca Dywizji Pomorskiej mały|Grób Stanisława Skrzyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach W grudniu 1917, po wybuchu rewolucji październikowej, został członkiem Związku Wojskowych Polaków Okręgu Odeskiego oraz pełnił funkcję prezesa Komitetu Wojskowego przy Związku Komisarza Wojskowego Polskiego do Spraw Wojskowych. W marcu 1918 objął dowództwo nad wszystkimi oddziałami polskimi znajdującymi się na terenie byłego Odeskiego Okręgu Wojskowego i występował, jako „Naczelnik Polskich Oddziałów Wojskowych Okręgu Odeskiego”. 20 kwietnia 1920, w złożonych warunkach polityczno-wojskowych panujących wówczas na Ukrainie, zdecydował się przeprowadzić demobilizację podległych mu oddziałówHenryk Bagiński, Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1921, s. 404–411..

19 listopada 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu pułkownika oraz wyznaczony na organizatora i dowódcę warszawskich oddziałów odsieczy Lwowa. 13 czerwca 1919 został przeniesiony do Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim i przydzielony do Dowództwa Głównego w PoznaniuRozkaz dzienny Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w b. zaborze pruskim Nr 166 z dnia 19 czerwca 1919 roku i rozkaz dzienny Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w b. zaborze pruskim Nr 179 z dnia 2 lipca 1919 roku. W rozkazie Nr 166 wskazano, że płk Skrzyński pochodził z byłego III Korpusu Polskiego w Rosji i podano błędnie, że przyjęcie miało miejsce w dniu 19 czerwca 1919 roku, natomiast w rozkazie Nr 179 sprostowano datę przydzielenia do Dowództwa Głównego SZ w b. zaborze pruskim oraz wskazano, że chodzi o „byłego kierownika formacji odsieczy Lwowa”.. Następnie został wyznaczony na stanowisko dowódcy II Brygady 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich.

30 lipca 1919 głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki polecił mu rozpocząć formowanie 4 Dywizji Strzelców WielkopolskichRozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego Nr 203 z dnia 30 lipca 1919 roku., a 28 sierpnia 1919 wyznaczył na stanowisko dowódcy tej wielkiej jednostki piechoty, która w międzyczasie została przemianowana na „Pomorską Dywizję”Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego Nr 216 z dnia 28 sierpnia 1919 roku..

1 stycznia 1920 roku Naczelnik Państwa i Wódz Naczelny Józef Piłsudski powołał go w skład pierwszej Kapituły tymczasowej orderu „Virtuti Militari” oraz nadał mu order ten V klasy. 11 sierpnia 1920 został oddany do dyspozycji Oddziału V Sztabu MSWojsk. Z dniem 19 sierpnia 1920 generał Władysław Sikorski udzielił mu czterotygodniowego urlopu zdrowotnego. 14 października 1920 został przeniesiony do Centralnej Stacji Zbornej w Warszawie. 21 grudnia 1920 został formalnie zwolniony ze stanowiska dowódcy dywizji.

27 września 1923 został przeniesiony do rezerwy. Na podstawie zarządzenia Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 21 czerwca 1927 został skreślony na liście starszeństwa oficerów rezerwowych korpusu oficerów piechoty w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 7. lokatą oraz wpisany na listę starszeństwa oficerów zawodowych z dniem 3 maja 1922 w korpusie generałów, w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 78 lokatą. Z dniem 30 czerwca 1927 został przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał wówczas w Puławach przy Alejach Królewskich 4. Zmarł 1 września 1935 w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze A20, rząd – prawe półkole, grób 1Piotr Stawecki, Słownik biograficzny..., s. 307, podał, że generał Skrzyński został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych..

Stanisław Skrzyński od 1903 był żonaty z Janiną z Dolanowskich, z którą miał pięcioro dzieci: Irenę Marię po mężu Radzimińską (ur. 19 sierpnia 1904, zm. 14 listopada 2006), Zbigniewa Romana, ps. „Skała”, „Dewajtis” (ur. 7 maja 1907 w Odessie, zm. 29 lipca 2000 w Warszawie), uczestnika Powstania Warszawskiego, Alinę Michalinę po mężu Trojanowską (ur. 11 listopada 1907, zm. 11 grudnia 2005), Romana Jarosława (ur. 24 lipca 1910, zm. 19 listopada 1995), Jarosława Stefana, ps. „Magnuszewski” (ur. 3 marca 1913 w Odessie, zm. 11 sierpnia 1944 na ulicy Wawelskiej), kaprala podchorążego, Obwód Ochota AK. Był opiekunem i wychowawcą swojego siostrzeńca Włodzimierza Pawłowskiego.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr IX – 1 stycznia 1920 Krzyż Niepodległości – 4 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie Krzyż Obrony Lwowa

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Związku Wojskowych Polaków Kategoria:Dowódcy 16 Pomorskiej Dywizji Piechoty Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1877 Kategoria:Zmarli w 1935