Trzej Caballeros () – amerykański propagandowy animowany film muzyczny z 1944 roku w reżyserii Norma Fergusona. Siódmy film z oficjalnego kanonu animacji Disneya. Drugi z pełnometrażowych filmów animowanych produkcji Walt Disney Productions stanowiący antologię krótkometrażówek celem oszczędzania kosztów wobec problemów finansowych wytwórni.
Film obchodzi dziesiątą rocznicę Kaczora Donalda i przedstawia jego urodzinowe przygody przez Amerykę Łacińską w towarzystwie jego latynoskich przyjaciół José Carioki i Panchita Pistolesa, z którymi tworzy trio Trzej Caballeros. W filmie wystąpiła większość latynoamerykańskich gwiazd, m.in. Aurora Miranda, Dora Luz i Carmen Molina. Jest to jeden z pierwszych filmów pełnometrażowych, w którym zastosowano połączenie tradycyjnej animacji z żywą akcją z udziałem aktorów. W filmie zadebiutowały postacie Panchita Pistolesa oraz .
Film powstał z inicjatywy Walta Disneya jako reprezentacja Meksyku i został sfinansowany przez w ramach . Wybrani pracownicy Disneya odbyli trzy podróże do Meksyku w latach 1942–1943 celem przeprowadzenia dokumentacji do segmentów mających tworzyć film pełnometrażowy zwany oryginalnie Surprise Package.
Trzej Caballeros trafili do meksykańskich kin w 1944 roku, a w Stanach Zjednoczonych zadebiutowali rok później. O ile w Meksyku film ciepło przyjęto, tak w Stanach Zjednoczonych okazał się porażką finansową i artystyczną, gdzie szczególnie skrytykowano uganianie się Donalda i jego kompanów za kobietami. Była to również ostatnia animowana produkcja, nad którą intensywnie pracował Walt Disney, który w późniejszej karierze filmowej skupiał się bardziej na filmach aktorskich, zaś animacje traktował po macoszemu.
Fabuła The Cold-Blooded Penguin Kaczor Donald obchodzi swoje urodziny i otrzymuje prezenty od swych przyjaciół z Ameryki Łacińskiej. Pierwszy pakunek zawiera projektor filmowy z filmem dokumentalnym Aves Raras opowiadający o ptakach. W nim ekspert, profesor Holloway opowiada o żyjącym na Biegunie Południowym pingwinie Pablo. Odróżnia od innych pingwinów tym, że jest bardzo ciepłolubny i chciałby spędzić resztę życia w tropikach.
Metodą prób i błędów w końcu wydostaje się z Bieguna Południowego unikając zimna i kieruje się wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki Południowej poznając okazjonalnie krajobrazy jej krajów. Gdy dociera do wysp Galápagos jego lodowa łódź roztapia się od gorącego słońca. Ostaje się tylko wanna i na niej Pablo dociera do małej wysepki. Pablo jest szczęśliwy żyjąc na Galápagos, chociaż czasem tęskno mu do Bieguna Południowego.
W dalszej części Aves Raras Donald poznaje ptaki żyjące w Amazonii, szczególnie zwariowanego , który potrafi być wszędzie, nawet poza filmem. Narrator mówi, że ostatnia część filmu opowiada o innym niezwykłym ptaku.
The Flying Gauchito W Urugwaju pewien gaucho opowiada o tym, jak będąc małym chłopcem, udał się w góry, by zapolować na kondory. Ze zdziwieniem odkrywa on skrzydlatego osła i decyduje się go pochwycić, by zbić na nim majątek. Za pomocą podstępu w końcu łapie osła dając mu imię Burrito. Trenuje go do festiwalowego wyścigu konnego, na którym oferuje się nagrodę wysokości tysiąca pesos. Początkowo mały gaucho i Burrito wzbudzają uśmiech politowania, ale dzięki lotu osła wygrywają wyścig. Nagroda przepada, gdyż Burrito ujawnia swe skrzydła i odlatuje w nieznane.
Baía Na podst. piosenek i Os Quindins de Iaiá Ary’ego Barroso W kolejnym prezencie Donalda znajduje się jego przyjaciel z Brazylii – José Carioca z rozkładaną książką. Pojawia się też Aracuan kradnący cygaro José ku jego irytacji. Po ochłonięciu José opowiada Donaldowi o brazylijskim stanie Bahia. Oboje udają się do Bahii pociągiem i mimo trudności powodowanych przez Aracuana docierają tam. W oko wpada im piękna Yayá sprzedająca ciasteczka, jednak ta nie zwraca uwagi na ich zaloty. Przybywa grupa i wszyscy biorą udział w dzikiej imprezie.
Las Posadas Ostatni prezent pochodzi z Meksyku. Z jego środka wyskakuje meksykański kogut Panchito Pistoles. Wita gorąco Donalda i José i mianuje ich wraz ze sobą trzema caballeros. Jako swój prezent dla Donalda Panchito daje piñatę. Wyjaśnia, że w Meksyku piñata wręczana jest na 9 dni przed Bożym Narodzeniem. Wtedy meksykańskie dzieci gromadzą się przed lokalnym kościołem i odtwarzają procesję symbolizującą podróż Marii Panny i św. Józefa z Nazaretu do Betlejem. . Po wysłuchaniu Donald rozbija swą piñatę, z której wylatują meksykańskie akcesoria.
Mexico: Pátzcuaro, Veracruz and Acapulco Panchito opowiada o symbolice herbu Meksyku i historii jego stolicy – Meksyku. Zabiera on Donalda i José na latającym sarape do Pátzcuaro nazywanego rajem dla rybaków i uczą się lokalnego tańca . Następnym przystankiem jest Veracruz, gdzie poznają piosenkę . Donald wykorzystuje okazję, by potańczyć z lokalną tancerką. Ostatnim miejscem jest Acapulco, zwane meksykańską Riwierą, jednak trzech caballeros bardziej interesują tutejsze kobiety.
You Belong to My Heart Panchito pokazuje swym kompanom nocne życie Meksyku. Donald znowu pada urokiem kolejnej kobiety jaką jest meksykańska piosenkarka. Pod wpływem śpiewanej przez niej ballady miłosnej Donald tańczy po gwiazdach na niebie. Gwiazdy zmieniają w pocałunki wprawiające Donalda w euforię.
Donald’s Surreal Reverie Donald ma surrealistyczny zjazd, w którym na przemian pojawiają się piękne kobiety jak i jego kompani. Pojawia się w końcu u boku meksykańskiej tancerki w otoczeniu tańczących kwiatów. Sceneria zmienia się na kaktusy, co nieco komplikuje zaloty. Tancerka dyryguje kaktusami w takt piosenki . Obchody urodzin kończy zabawa w korridę, gdzie Donald odgrywa byka, a Panchito i José toreadorów. Kostium byka jest wypełniony fajerwerkami, które wybuchają. Za ich pośrednictwem trzej caballeros oglądają zakończenie swego filmu w trzech językach symbolizujących Meksyk, Brazylię i Stany Zjednoczone.
Obsada Clarence Nash – Kaczor Donald (głos) José Oliviera – José Carioca (głos) Joaquin Garay – Panchito Pistoles (głos) Aurora Miranda – Yayá (Baía) Dora Luz – piosenkarka (You Belong to my Heart) Carmen Molina – tancerka (Donald’s Surreal Reverie) Frank Graham – narrator (głos, The Cold-Blooded Penguin) Sterling Holloway – prof. Holloway (głos, The Cold-Blooded Penguin) Frank Shields – gaucho (głos, The Flying Gauchito) – ptak Aracuan (głos) – śpiew (głos, Baía) sprzedawca pomarańczy (Baía) Bando da Lua – malandros (Baía) Trío Ascensio del Rio – oni sami (Mexico: Pátzcuaro, Veracruz and Acapulco) – śpiew (głos, Mexico: Pátzcuaro, Veracruz and Acapulco) Trío Calaveras – oni sami (Mexico: Pátzcuaro, Veracruz and Acapulco) Padua Hills Players – oni sami (Mexico: Pátzcuaro, Veracruz and Acapulco) Materiał źródłowy: .
Polska wersja Pierwsza wersja The Cold-Blooded Penguin (1997) Opracowanie: Start International PolskaReżyseria: Dobrosława BałazyKierownictwo produkcji: Wystąpili: Jarosław Boberek – Kaczor Donald Janusz Bukowski – prof. Holloway
Lektor: Tadeusz Borowski
Druga wersja The Cold-Blooded Penguin (2016) Opracowanie: SDI Media Polska Reżyseria: Marek RobaczewskiDialogi: Barbara RobaczewskaWystąpili: Jarosław Boberek – Kaczor Donald Wojciech Paszkowski – narrator Karol Wróblewski – prof. Holloway
Lektor: Artur Kaczmarski
Produkcja Rozwój projektu 1941 rok okazał się płodnym czasem dla Walt Disney Productions. Powstało aż 18 krótkometrażówek, z czego większość występował w nich Kaczor Donald i także tam szły najlepsze pomysły animatorów. Także armia amerykańska nie wcielała męskich pracowników wytwórni, a samo przystąpienie Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej nie było pewne. Wraz z japońskim atakiem na bazy floty i lotnictwa w Pearl Harbor w grudniu 1941 roku Stany Zjednoczone oficjalnie włączyły się do wojny i rozpoczęły działania wojenne na obszarze Pacyfiku, zaś siedzibę Walt Disney Productions wybrano jako pierwszy punkt oporu terenów Lockheed Aircraft przed ewentualnymi nalotami japońskimi. Współzałożyciel i szef wytwórni – Walt Disney, mimo że deklarował się jako patriota i od marca 1941 roku po nawiązaniu kontaktu z George’em W. Papenem, czołowym technologiem tworzącym samoloty wojskowe firmy Lockheed Aircraft, realizował dla nich filmy instruktażowe, nie był zadowolony z zajęcia siedziby studia przez wojsko i coraz większej ingerencji w pracę firmy. Czując się upokorzony twierdził, że władze nie odważyłyby się zająć gmachu Universal Pictures. Wkrótce napływały kolejne zamówienia od rządu i armii, co pomogło Walt Disney Productions przetrwać trudne lata, gdy rynek normalnych filmów fabularnych zupełnie się załamał. Z dużych projektów kontynuowany był jedynie Bambi.
Na początku 1942 roku Disney, zachęcony sukcesem Dumbo (1941), planował kolejny pełnometrażowy film. Zainteresował się adaptacją niewydanej jeszcze powieści Gremlin Lore angielskiego pisarza Roalda Dahla służącego w Waszyngtonie jako porucznik Royal Air Force, opowiadającej o gremlinach – stworkach powodujących wadliwe działania samolotów. Pisarz Eric Knight, służący w Siłach Specjalnych US Army w stopniu majora, był obecny w studiu Disneya, gdy ten tworzył animowane wstawki dla Franka Capry i zasugerował Disneyowi stworzenie filmu jako aktorskiego z animowanymi postaciami gremlinów. W związku z komplikacjami powodowanych przez RAF, a także odkryciem badań o tym, że publiczność straciła zainteresowanie tematami wojennymi projekt został zarzucony następnego roku i ograniczono się do wydania powieści The Gremlins Dahla i komiksów wydanych na łamach magazynu komiksowego „Walt Disney’s Comics and Stories” #33–41 (1943–1944). Dahl wspominał, że materiał dla Disneya okazał się zbyt angielski: „Był w stu procentach amerykańskim chłopcem”.
15 kwietnia 1942 roku Disney i jego zespół spotkali się z Earlem Bressmanem, dyrektorem sekcji agrokulturalnej w Biurze Koordynatora ds. Spraw Międzyamerykańskich nt. scenorysów do zleconych przez Biuro filmów instruktażowych wyświetlanych w krajach Ameryki Łacińskiej. Disney zwykle chciał rozwinięcia pomysłów, lecz ostatnie słowo należało do Bressmana. Wówczas Disney zdecydował utworzyć film rozrywkowy dziejący się w Ameryce Łacińskiej. Widząc sukces finansowy Saludos Amigos (1942), filmu ukazującego kraje Ameryki Południowej i powstałego na zlecenie rządu w ramach polityki Good Neighbor Policy, Disney zdecydował nakręcić kolejny film w podobnym tonie i uznał Meksyk za dobrego kandydata na kolejny latynoamerykański kraj reprezentowany w filmie.
Preprodukcja Biuro Koordynatora ds. Spraw Międzyamerykańskich zorganizowało i opłaciło w grudniu 1942 roku trzytygodniową podróż do Meksyku. W skład ekspedycji wchodzili Disney, jego żona Lillian i dziesięciu pracowników. Wśród nich byli animator Eric Larson oraz ilustratorka Mary Blair. 9 grudnia ekspedycja Disneya po dotarciu Miasta Meksyk była gorąco witana przez miejscową ludność, funkcjonariuszy publicznych oraz osobistości medialnych. 11 grudnia jej członkowie pojawili się w teatrze Iris na pokazie Saludos Amigos, a podczas wydarzenia popularny spiker Alfonso Sordo Noriega przedstawił ich widzom wyjaśniając, że Disney przybył do Meksyku, aby nakręcić film mający pokazać światu „nasze najpiękniejsze tradycje”. Promowana przez meksykańskie media „disneymania” obejmowała także reedycję Dumbo w kinie Isabel, ekskluzywną ofertę krótkometrażowych filmów Disneya w kinach Avenida i Cinelandia oraz publikację komiksu z José Cariocą w roli głównej – bohaterem Saludos Amigos jako dodatek niedzielnego wydania gazety „”.