thumb|300px|Podział imperium Aleksandra Wielkiego na przełomie IV i III wieku p.n.e. Porozumienie z Triparadejsos – ponowione uzgodnienie stref wpływów pomiędzy spadkobiercami imperium Aleksandra Wielkiego (pierwszego dokonano w Babilonie bezpośrednio po śmierci króla), kończące pierwszą wojnę diadochów, zawarte w 321 p.n.e. w Triparadejsos w Syrii.
Śmierć Aleksandra i początki kryzysu Nieoczekiwana śmierć Aleksandra Wielkiego w Babilonie (323 p.n.e.) uwidoczniła wszystkie słabości stworzonego przez niego państwa. Brak określonego następstwa spowodował wysunięcie się na pierwszy plan dowódczej elity armii macedońskiej, zwanej później następcami (z greckiego diadochami). Pod naciskiem żołnierzy obwołali oni królem niepełnosprawnego umysłowo przyrodniego brata Aleksandra Arridajosa (jako Filipa III). Jego opiekunem ustanowiono Kraterosa. Dowódcy dokonali podziału między siebie stanowisk satrapów, usuwając z nich wszystkich Persów, a rola dominująca przypadła Perdikkasowi będącemu jednocześnie głównym zwolennikiem jedności imperium.
I wojna diadochów
W wyniku nadmiernych ambicji Perdikkasa szybko zawiązała się przeciwko niemu koalicja, do której weszli: Antypater, Lizymach, Krateros, Antygon i Ptolemeusz. Chcąc rozprawić się z buntownikami Perdikkas najechał satrapię Ptolemeusza (Egipt), lecz chociaż dotarł z wojskiem bez przeszkód aż nad samą Deltę, został zamordowany przez własnych oficerów jeszcze przed końcem kampanii.
Nowy układ Pozostali członkowie koalicji, jednak już bez Kraterosa, który zginął w trakcie działań wojennych, dokonali nowego podziału imperium podczas spotkania w Triparadejsos w południowej Syrii w 321 p.n.e. Rola opiekuna królów (wdowa po Aleksandrze Roksana urodziła syna Aleksandra IV) przypadła Antypatrowi, a Seleukosowi (przywódcy spisku przeciwko Perdikkasowi) – satrapia Babilonii. Szczegóły układu dotrwały do naszych czasów dzięki Focjuszowi i jego Bibliotece zawierającej informacje z zaginionej pracy Flawiusza Arriana oraz Diodorowi Sycylijskiemu (XVIII księga Biblioteki). Postanowienia układu z Triparadejsos Rola lub region Diodor Sycylijski Flawiusz Arrian Królowie Macedonii Filip III Arridajos i Aleksander IV Filip III Arridajos i Aleksander IV Regent Antypater Antypater Macedonia Illiria Epir Grecja Tracja Lizymach Lizymach Hellespont i północna część Frygii król Filip III Arridajos król Filip III Arridajos Frygia właściwa Antygon I Jednooki Antygon I Jednooki Pamfilia Licja Karia Asander Asander Lidia Kleitos Biały Kleitos Biały Kapadocja Nikanor ze Stagiry Nikanor ze Stagiry Paflagonia Cylicja Filoksenos Filoksenos Egipt Ptolemeusz I Soter Ptolemeusz I Soter Syria Laomedon Laomedon Mezopotamia Amfimachos Amfimachos Babilonia Seleukos I Nikator Seleukos I Nikator Media Peiton Peiton Suzjana Antygenes Antygenes Persydaa Peukestas Peukestas Kerman Tlepolemos Tlepolemos Hyrkania Filip Filip Partia Sogdiana Stasanor Stasanor Baktria Drangiana Stasander Stasander Aria Arachozja brak danych Sibyrtios Gedrozja Paropamisada Oksyartes Oksyartes Pendżab Taksyles Taksyles Rejon Indusu Poros Poros Gandhara Peiton syn Agenora Peiton syn Agenora
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Epoka hellenistyczna Kategoria:Wojny epoki hellenistycznej