thumb|300px|Państwa świata w 2000 r. podzielone na trzy grupy: państwa rdzenia (core) – (niebieski), półperyferyjne (żółty) i peryferyjne (czerwień) Centrum – grupa najbogatszych państw, które przeciwstawia się peryferiom i półperyferiom.
W latach 50. XX wieku w binarnym podziale Paula Prebischa, centrum stanowić miały potęgi przemysłowe, a peryferia kraje rolnicze. W ujęciu teorii systemu światowego Immanuela Wallersteina centrum oznacza najbogatsze państwa, które utożsamić można z zimnowojennym pojęciem Pierwszego Świata. Kraje centrum to według Wallersteina te, w których rozpoczął się proces tworzenia systemu światowego, przede wszystkim kraje Zachodniej Europy.
Cechy państw centrum Kontrola globalnych zasobów produkcyjnych i finansowych oraz eksploatacja państw peryferyjnych dzięki dużym firmom działającym w skali globalnej. Dominacja przemysłu przetwórczego nad wydobywczym, wytwarzanie produktów na bazie półproduktów dostarczanych z peryferiów i półperyferiów. Posiadanie wysokich technologii high-tech. Wysokim poziom akumulacji i inwestycji, wynikający z niskich podatków. Względnie wysokie wynagrodzenia dla pracowników najemnych. Wysokie wskaźniki urbanizacji. Pod względem ustrojowym są to państwa demokratyczne.
Rosnąca konsumpcja dóbr w państwach centralnych prowadzi do ich ekspansji w stronę peryferiów, co jest początkiem cyklu Kondratiewa.
W odniesieniu do koncepcji marksowskich centrum odpowiada klasie kapitalistycznej na poziomie społeczeństwa.
Zobacz też cykl koniunkturalny
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Teorie systemów społecznych Kategoria:Socjologia zmian społecznych