Skąpoogonek nepalski, tymalek nepalski (Pnoepyga immaculata) – gatunek małego ptaka z rodziny skąpoogonków (Pnoepygidae). Występuje w północnych Indiach oraz Nepalu; odnotowywany także na przyległym obszarze Chin. Za oddzielny gatunek uznawany od roku 1991.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy opisany w roku 1991. Uprzednio włączany był w skąpoogonka płowego (P. albiventer). Wyróżniony został na podstawie głosu. Nazwa rodzajowa Pnoepyga pochodzi od dwóch greckich słów: πνοη pnoē „podmuch, dmuchanie” oraz πυγη pugē „kuper”. Nazwa gatunkowa immaculata oznacza z łaciny „gładki, czysty, nieskazitelny” lub „pozbawiony plamek”. Nie wyróżnia się podgatunków.
Morfologia Długość ciała wynosi 8,5–10 cm. W porównaniu do P. albiventer, posiada dłuższy dziób. Dziób ciemnoszary, dolna jego część u nasady jaśniejsza. Pióra na grzbiecie od nasady po koniec stają się stopniowo z brązowych żółtawo obrzeżone, co daje efekt podobny do łuskowania. Pióra na spodzie ciała brązowe, zaś na obrzeżeniach płowe. Lotki ciemnoszare z brązowymi obrzeżeniami. Sterówki bardzo krótkie, niekiedy niewidoczne spod piór. Gardło jasne z dwoma brązowawymi pasami przyżuchwowymi. Nogi i stopy pomarańczowawe.
Zasięg występowania Większa część zasięgu, szacowanego na 145 000 km², przypada na nepalską część Himalajów. Gatunek występuje od centralnej części stanu Himachal Pradesh w północnych Indiach przez Nepal aż po zachodnią część stanu Sikkim w północno-wschodnich Indiach. W 2010 roku został odnotowany w chińskim mieście Zhangmu, mieszczącym się nieopodal granicy z Nepalem.
Ekologia i zachowanie Biotop Skąpoogonek nepalski występuje na wysokości 1730–3100 m n.p.m. Środowisko życia stanowią doliny rzeczne, szczególnie te porośnięte bambusami. W miejscach, gdzie zimuje, chętnie przebywa w paprociach porastających brzegi strumieni.
Głos Pieśń terytorialną stanowią krótkie, powtarzane w regularnych lub nie odstępach, gwiżdżące odgłosy. Mają częstotliwość 6–8 kHz, w porównaniu do głosu skąpoogonka płowego są wyższe. Dodatkowo u P. albiventer pieśń terytorialna ma częstotliwość 2,7–7,5 kHz.
Rozród Jedyne dane o lęgach pochodzą z roku 1999. 5 czerwca zaobserwowano skąpoogonka nepalskiego, kiedy wchodził do otworu w skarpie. Po chwili ponownie się do niego udał, tym razem z materiałem na gniazdo w dziobie. Wylot gniazda mieścił się 3 metry nad taflą strumienia. Obserwacje miały miejsce na wysokości 1962 m n.p.m.
Status zagrożenia IUCN od 2000 roku uznaje skąpoogonka nepalskiego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern); wcześniej, od 1994 roku miał on status „bliski zagrożenia”. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako lokalny i dość pospolity. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.
Przypisy Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Skąpoogonki Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna Chińskiej Republiki Ludowej Kategoria:Fauna Indii Kategoria:Fauna Nepalu Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1991 roku