– japoński mąż stanu, współtwórca Muzeum Narodowego w Tokio, pionier japońskiej marynarki wojennej, założyciel i pierwszy prezes filantropijnego stowarzyszenia Hakuaisha (博愛社, 1877), przekształconego w roku 1887 w , jeden z Siedmiu Mędrców z Saga.

Życiorys Pochodzenie i edukacja Był piątym synem Saburōzaemona Shimomury, samuraja z domeny Saga, w ówczesnej prowincji Hizen, na wyspie Kiusiu. Urodził się we wsi Hayatsue w 1823 roku, u schyłku okresu Edo, w niespokojnych latach historii Japonii, w których narastały konflikty wewnętrzne i była przełamywana wieloletnia izolacja państwa (zob. Sakoku, restauracja Meiji).

W dziewiątym roku życia został adoptowany przez dr. Tsuneyoshi (Jōchō) Sano. Uczył się w klanowej szkole Kōdōkan, a następnie studiował i podejmował badania w Edo, Osace i Kioto. Jego mistrzem w dziedzinie medycyny był dr Kōan Ogata, wprowadzający w Japonii zasady medycyny zachodniej. Jego szkołę o nazwie Tekijuku (później Uniwersytet Osakijski) opuściło ok. 1000 absolwentów, którzy są uważani za współtwórców nowoczesnej Japonii, we wczesnym okresie Meiji.

Działalność w dziedzinie techniki thumb|240px|left|Centrum Szkoleniowe Marynarki Wojennej w Nagasaki, w głębi Dejima

Tsunetami Sano wykazywał również zainteresowania i zdolności techniczne. Interesował się np. przemysłem stoczniowym i nawigacją, co było związane z przekonaniem o konieczności nawiązania kontaktów Japonii z resztą świata. Został zaproszony do klanu Saga (佐賀藩, Saga-han)Członkiem klanu Saga był m.in. Hisashige Tanaka, który w roku 1875 utworzył zakład Tanaka Seizō-sho (jeden z prekursorów firmy Toshiba). Należeli do niego również m.in. Hiroshi Ishiguro, Kosuke Nakamura, Yi Tanaka)., który prowadził w Nagasaki badania w dziedzinie fizyki i chemii oraz eksperymenty techniczne, dotyczące m.in. silników parowych, konstrukcji pojazdów lądowych i statków z napędem parowym, telegrafu. Tsunetami Sano zabiegał o zakupy statków w stoczniach Europy Zachodniej i rozwój stoczni klanu (w roku 1863 wybudowano pierwszy japoński parowiec, statek badawczy). W szkole marynarki wojennej w Nagasaki – rozwijanej z pomocą holenderskiego oficera marynarki, jako konsultanta – prowadził wykłady dotyczące różnorodnych nowych technologii.

VI i VII Wystawa Światowa i Muzeum Narodowe thumb|240px|Pawilon japoński na Światowej Wystawie w Wiedniu (1873) thumb|240px|Pawilon Czerwonego Krzyża na Światowej Wystawie w Wiedniu (1873)

W roku 1867 klan wysłał Sano do Paryża, na szóstą Wystawę Światową.

Kolejną wystawę organizowano w Wiedniu z okazji 25-lecia panowania cesarza Franciszka Józefa I (1873). W roku 1871 Japonia po raz pierwszy została oficjalnie zaproszona do udziału. W tym samym roku utworzono zespół, któremu polecono przygotowanie pierwszej ekspozycji japońskiej (m.in. Shigenobu Ōkuma i Tsunetami Sano). Sano był przekonany, że udział w Wystawie pozwoli pokazać reszcie świata tradycyjne umiejętności Japończyków, a równocześnie wypromować nowe produkty sztuki i rzemiosła i zwiększyć ich eksport niezbędny dla gospodarczego rozwoju krajuMeiji – okres rewolucyjnych zmian, które były początkiem drogi do współczesnego poziomu gospodarki Japonii.. Sporządził listę produktów, wytwarzanych we wszystkich prefekturach, i zgromadził po dwa egzemplarze tych produktów, tworząc równocześnie ekspozycję zagraniczną i zbiór muzeum krajowego.

Tsunetami Sano pełnił w Wiedniu funkcję wiceprzewodniczącego japońskiej delegacji. W jej skład wchodziły 72 osoby: urzędnicy, tłumacze, architekci, architekci krajobrazu. Delegowano ponadto 24 inżynierów, których zadaniem było poznanie wiodących zachodnich technologii.

W pawilonie japońskim eksponowano tradycyjne artykuły użytkowe i dekoracyjne, np. ceramikę, wyroby zdobione techniką cloisonné, wyroby z laki, tekstylia. Pokazano m.in. makiety posągu Buddy Amidy ze świątyni Kōtoku-in w Kamakurze i pięciopiętrowej pagody ze świątyni Yanaka Tennō-ji w TokioZobacz – wygląd pagody na starych rysunkach według [www.d1.dion.ne.jp].. Oddzielnie od głównej ekspozycji odtworzono japoński ogród z sanktuarium, który budził wielkie zainteresowanie zwiedzających. Łącznie japońską ekspozycję w wiedeńskim Praterze nad Dunajem odwiedziło – w okresie trwania Expo 1873 (1 maja–2 listopada 1873) – 7 225 tys. osób.

Po zamknięciu wystawy i powrocie do kraju Tsunetami Sano opracował 16-częściowy, 96-tomowy raport, który przedstawił rządowi w roku 1875. W opracowaniu znalazła się część dotycząca Muzeum Narodowego w Tokio. W opracowaniu zamieszczono m.in. ekspertyzy niemieckiego uczonego, Gottfrieda Wagenera (opracowane na zamówienie Sano). Zdecydowanie apelował w nich o utworzenie w Japonii nowoczesnego muzeum, w którym byłyby eksponowane nie tylko dzieła sztuki, ale również technika i przemysł.

Hakuaisha i Japoński Czerwony Krzyż

W czasie organizacji i trwania VII Wystawy Światowej Sano poznał cele i organizację ruchu Czerwonego Krzyża. Stwierdził potrzebę stworzenia podobnego stowarzyszenia w Japonii i przystąpił do realizacji tego zamierzenia. W roku 1877, w czasie buntu Satsumy, utworzył stowarzyszenie filantropijne Hakuaisha (博愛社). W roku 1886 zostało ono uznane – na podstawie Konwencji Genewskiej z roku 1864 – za członka stowarzyszenia międzynarodowego, powstającego wówczas z inicjatywy H. Dunanta (pierwszego laureata Pokojowej Nagrody Nobla). W tym samym roku stowarzyszenie otworzyło w Tokio swój pierwszy szpital (w roku 1888 utworzono w tym szpitalu szkołę pielęgniarek). 2 września 1887 roku zostało uznane przez International Committee of the Red Cross, jako Japanese Red Cross Society (Japoński Czerwony Krzyż). Tsunetami Sano był pierwszym prezesem tego stowarzyszenia.

Stanowiska państwowe Tsunetami Sano pełnił liczne funkcje państwowe, m.in.: ministra finansów (1880-1881), przewodniczącego senatu (Genrō-in), członka tajnej rady doradczej przy cesarzu (Sūmitsu-in). W krótkim okresie (lipiec-sierpień 1892) był ministrem rolnictwa i handlu.

Upamiętnienie thumb|240px|Grobowiec Sano na cmentarzu Aoyama w Tokio Dla upamiętnienia jego wkładu w budowę nowoczesnej Japonii utworzono Tsunetami Sano Memorial Museum (446-1 Hayatsuetsu Kawasoemachi, Saga, Saga Prefecture 840-2202).

Jego dorobek i zasługi były tematem wielu publikacji. Jedna z nich nosi wymowny tytuł A far-sighted man, Tsunetami Sano – człowiek dalekowzroczny.

Zobacz też Siedmiu Mędrców Sagi

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Japońscy działacze społeczni Kategoria:Japońscy lekarze Kategoria:Japońscy ministrowie finansów Kategoria:Japońscy politycy Kategoria:Urodzeni w 1823 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni w Japonii Kategoria:Zmarli w 1902 Kategoria:Ludzie urodzeni w Sadze Kategoria:Ludzie związani z Tokio