Jean-Charles della Faille (ur. 1 marca 1597 w Antwerpii, zm. 4 listopada 1652 w Barcelonie) – belgijski matematyk.
Życiorys Urodził się w bogatej, arystokratycznej rodzinie antwerpskich kupców, blisko związanej z jezuitami. Jego ojciec, Jean-Charles, był panem de Leverghem i posiadał na własność wiele ziem. Matka nazywała się Marie van de Wouwere i również była szlachcianką. O wczesnym życiu Jeana-Charlesa juniora nie wiadomo zbyt wiele. Edukację rozpoczął w swoim rodzinnym mieście, w kolegium jezuickim. W 1613 roku przeniósł się do Mechelen i tam zdecydował się wstąpić do jezuitów. Po pewnym czasie został wysłany z powrotem do Antwerpii, gdzie uczył się matematyki pod okiem Grégoire'a de Saint-VincentaThe Galileo Project. W 1620 roku wyjechał do Francji, do Douai, gdzie podjął studia teologiczne i nauczał matematyki. W 1626 roku wrócił do Belgii i rozpoczął pracę jako nauczyciel matematyki w kolegium lowańskim, gdzie spędził dwa lata.
W 1629 roku opuścił Belgię i przeniósł się do Hiszpanii. Było to spowodowane otrzymaniem nominacji na wykładowcę Kolegium Cesarskiego w Madrycie. Nominację otrzymał od generała Muzio Vitelleschiego. W Hiszpanii nauczał matematyki, prowadził również wykłady poświęcone zagadnieniu fortyfikacji przeznaczone dla młodych arystokratów, którzy chcieli robić karierę w wojsku. Zawarł także znajomość z innym uczonym przebywającym na dworze hiszpańskim Michaelem van Langrenem, z którym później często korespondował, wymieniając się poglądami naukowymi. Cieszył się dużym zaufaniem dynastii Habsburgów. Był doradcą Filipa IV w zakresie obronności. W 1638 roku król nadał mu tytuł kosmografa Rady IndiiFeingold Mordechai, Jesuit science and the Republic of Letters, MIT Press, Cambridge, 2003. Della Faille odwdzięczył się, dedykując Filipowi jedną ze swoich najważniejszych prac. W 1640 roku Habsburgowie hiszpańscy utracili władzę nad Portugalią. Della Faille został wówczas oddelegowany do pomocy w budowie fortów na granicy hiszpańsko-portugalskiej, gdzie pomagał szóstemu księciu Alby. Dzięki niemu Hiszpanie uzyskali dostęp do znakomitych map Półwyspu Iberyjskiego, do tej pory dysponowali bowiem tylko przestarzałymi Abrahama OrteliusaParker G., Maps and Ministers, w: Buisseret D., Monarchs, Ministers, and Maps : The Emergence of Cartography as a Tool of Government in Early Modern Europe, University of Chicago Press, 1992.
W 1644 roku król mianował go nauczycielem swojego nieślubnego syna, Juana de Austria młodszego. Della Faille stał się jedną z najbardziej zaufanych osób Don Juana. Nie zajmował się tylko nauczaniem, był także doradcą i towarzyszył swemu podopiecznemu w ekspedycjach wojskowych w których ten brał udział. Dzięki znajomości z della Faillem Don Juan zainteresował się nauką i wielokrotnie wspierał finansowo uczonychThe Mac Tutor History of Mathematics. W 1647 roku de Austria po raz pierwszy stanął na czele wojsk. Jego ekspedycja miała na celu stłumienie powstania Neapolu. Della Faille towarzyszył mu w kampanii przeciwko buntownikom w Katalonii, która miała miejsce w 1651. Najważniejszym sukcesem wojsk hiszpańskich było zdobycie Barcelony w październiku 1651 roku. Della Faille zachorował w czasie walk i zmarł miesiąc później stolicy Katalonii.
Z powodu obowiązków względem rządzących, prac fortyfikacyjnych i ciągłych wojen della Faille miał mało czasu na realizację swoich zainteresowań związanych z matematyką. Kilkukrotnie narzekał na toczone przez Habsburgów wojny w prywatnej korespondencji, pisząc nie tylko o braku czasu na swoje badania ale także o zgubnym wpływie tych konfliktów na stan gospodarki i poziom życia ludnościStein L. K., Songs of Mortals, Dialogues of the Gods: Music and Theatre in Seventeenth-century Spain, Oxford University Press, Oxford, 1993. Mimo tych przeciwności udało mu się opublikować kilka prac i rozszerzyć zastany stan wiedzy. Szczególnie interesował go problem kwadratury koła. W 1625 roku opublikował Thesae mechanicae. W 1632 roku napisał najważniejsze ze swoich dzieł: Theoremata de centro gravitatis partium circuli et ellipsis, w którym opisał udaną próbę znalezienia środka geometrycznego wycinka kołowego. Przed nim z problemem tym borykało się wielu matematyków. Na przykład w 1604 roku były jezuita Luca Valerio postulował konieczność rozwiązania tej kwestii w swoim dziele De centro gravitatis solidorum. Della Faille dokonał tego jako pierwszy uczony w historiiGillispie Charles C., Dictionary of Scientific Biography, tom 7, New York, Charles Scribner's Sons, 1970–1980. Jego praca spotkała się z entuzjastycznym przyjęciem, między innymi ze strony Christiaana Huygensa.
Bibliografia The Mac Tutor History of Mathematics The Galileo Project http://www.manresa-sj.org/ Feingold Mordechai, Jesuit science and the Republic of Letters, MIT Press, Cambridge, 2003
Przypisy
Kategoria:Belgijscy jezuici Kategoria:Belgijscy matematycy XVII wieku Kategoria:Urodzeni w 1597 Kategoria:Zmarli w 1652 Kategoria:Ludzie urodzeni w Antwerpii