thumb|Tablica pamiątkowa na budynku przy ulicy Raszyńskiej 58 w Warszawie Halina Nieniewska ps. „Irena Konarska”, „Iza” (ur. 22 lutego 1890 w Warszawie, zm. ok. 22 maja 1942 tamże) – kapitan Wojska Polskiego, działaczka kobieca, niepodległościowa, oświatowa i demokratyczna, dama Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodziła się 22 lutego 1890 w Warszawie. Uczyła się początkowo w domu, a następnie na tajnych kompletach w gimnazjum J. Kowalczykówny i J. JawurkównyStanisław Konarski, Nleniewska Halina (1890-1942), Polski Słownik Biograficzny, t. 23, s. 40–41.. W 1905 uczestniczyła w strajku szkolnym. W Szwajcarii ukończyła szkołę średnią, gdzie w latach 1908–1913 studiowała romanistykę, filozofię i historię na uniwersytecie w LozannieHanna Michalska, Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939–1945; poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej, Warszawa1988, s. 289–290, .. Podczas studiów członkini „Filarecji”Joanna Dufrat, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928-1939), Kraków-Wrocław 2013, biogram s. 421, .. Była silna fizycznie, uprawiała wspinaczkę wysokogórską.
Powróciła do Warszawy w 1913, a w kwietniu tego samego roku wzięła udział wraz z matką w organizowaniu Ligi Kobiet Pogotowia Wojennego, której potem była warszawską działaczką. Członkini Związku Patriotów, oraz Polskiej Organizacji Wojskowej. Od 1915 uczyła języka francuskiego w szkole Janiny Zdziennickiej-Roszkowskiej, jak również dawała lekcje prywatne tego języka. W latach 1919–1920 służyła w II Ochotniczej Legii Kobiet w Wilnie i wraz z matką uczestniczyła w wojnie polsko-bolszewickiej w II Wileńskiej OLK.
Po raz kolejny wróciła do Warszawy w 1920 i zaczęła pracować jako nauczycielka języka francuskiego w prywatnych żeńskich szkołach Marii Taniewskiej, Wandy Posselt-Szachtmajerowej, J. Zdziennickiej-Roszkowskiej oraz w Państwowym Instytucie Nauczycielskim. Stosowała w nauce języka nowatorskie metody pedagogiczne i jako jedna z pierwszych w Polsce wprowadziła inscenizację piosenek i przedstawień francuskich w szkołach. W latach 1922–1925 przygotowywała dysertację doktorską o Ludwiku Mierosławskim na seminarium prof. Marcelego Handelsmana, ale pracy tej nie ukończyła. Członkini Komitetu Społecznego Przysposobienia Kobiet do Obrony Kraju, który powstał w 1922, w którym była jedną z założycielek Klubu Starszych Instruktorek. W latach 1928–1938 była wizytatorką Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego oraz instruktorką metodyki nauczania języka francuskiego, którego uczyła równocześnie w szkołach średnich oraz współpracowała z Instytutem Francuskim w Warszawie, a także często wyjeżdżając do Francji. Była wraz z Olgą Cieślińską autorką cyklu podręczników do nauki tego języka: Parlons franfais (Lwów 1934), Le Français travaille (Warszawa 1935), Aux quatre coins de la France (Lwów 1936), Les Français de nos jours (Lwów 1937). Miały one kilka wydań i wznawiane były także w l. 1945-1947. Uczyła jednocześnie w państwowym gimnazjum i liceum. im. Królowej Jadwigi i S. Staszica. Jako delegatka polska uczestniczyła w szeregu zjazdów i konferencji międzynarodowych, m.in. w Kongresie Wychowania Moralnego w Krakowie w r. 1934, i Międzynarodowym Kongresie Wychowania Rodzinnego w Brukseli w 1935 rokuWspomnienia o Halinie Nieniewskiej, „Tydzień Polski” z 20 maja 1972, s. 2–4.. Była także w l. 1930-1934 członkiem zarządu Towarzystwa Neofilologicznego, oraz członkiem redakcji „Neofilologia”. W 1932 razem z Wandą Pełczyńską i Marią Zdziarską-Zaleską pracowała nad wydaniem w języku francuskim książki Femina Patriae Defensor. Tłumaczyła również wspomnienia kobiet, które były uczestniczkami walk o niepodległość z lat 1914–1918 Wierna służba i Służba Ojczyźnie. Działaczka Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet, członkini Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Stowarzyszenia „Zrąb” skupionego wokół Janusza Jędrzejewicza i Adama Skwarczyńskiego. Pod koniec lata 30. współzałożyciela Klubu Demokratycznego (1937), a następnie działaczka Stronnictwa DemokratycznegoKazimierz Moczarski, Zapiski, Warszawa 1990, Wstęp, wybór tekstów i opracowanie Andrzej Krzysztof Kunert, s. 125, 132, 136, 137, 147–149..
Od jesieni 1939 w konspiracji. W październiku 1939 w jej mieszkaniu przy ul. Raszyńskiej 56 nastąpiło zaprzysiężenie członków sztabu dowództwa Służby Zwycięstwa Polski na czele z gen. Michałem TokarzewskimTomasz Szarota, Stefan Rowecki-Grot, Warszawa 1985, s. 137.. Mieszkanie było następnie punktem kontaktowym KG SZP-ZWZ-AK. W szkołach średnich była czynna w organizowaniu kompletów tajnego nauczania oraz jedna z inicjatorek zorganizowanych jesienią 1940 kompletów nauk biologicznych na poziomie akademickimProwadzone przez doc. dr M. Koczwarę. na tajnym Uniwersytecie WarszawskimPrzekształconych następnie w Wydział Lekarski.. Członkini Stronnictwa Demokratycznego „Prostokąt” oraz naczelny redaktor pisma „Nowe Drogi”. Kierowniczka komórki „IKo”Kryptonim powstał od jej pseudonimu. od 1941 w Oddziale Organizacyjnym KG ZWZ-AK, a która utrzymywała łączność z obozami jenieckimi i robotnikami polskimi wywiezionymi w głąb Rzeszy hitlerowskiejJerzy Janusz Terej, Na rozstajach dróg. Ze studiów nad obliczem i modelem Armii Krajowej, Warszawa 1980, s. 335.. Wspólnie ze Stanisławem Smoleńskim redagowała konspiracyjne pismo Głos Ojczyzny” przeznaczone dla rodaków przebywających w Niemczech. 17 lipca 1940 w czasie tajnej matury kompletów liceum im. Królowej Jadwigi po raz pierwszy aresztowana z grupą nauczycieli i uczennicami. Prowadziła nadal nauczanie będąc więzioną na Pawiaku. Po 2 tygodniach zwolniona, ale nie zaniechała konspiracji. Oprócz „IKo” prowadziła komórkę „Import”, która zajmowała się odbiorem poczty i pieniędzy dla kurierów z zagranicy.
28 kwietnia 1942 podczas spotkania z jednym z korespondentów „IKo”Który okazał się konfidentem gestapo. została powtórnie aresztowana w mieszkaniu Wiktorii Cieciemirskiej przy ul. 6 Sierpnia 58. Więziona na Pawiaku i torturowana w siedzibie Gestapo przy al. Szucha 25 podczas których nic nie ujawniła. Wzięła wszystko na siebie wobec okazanych dowodów. Podczas przesłuchania została zamordowana, a jej zmasakrowane zwłoki przekazano do kostnicy przy ul. Oczki, gdzie zostały rozpoznane.
Rodzina Halina Nieniewska była córką architekta Apoloniusza Pawła h. Nałęcz i Joanny z Załuskowskich h. Rola. Rodziny nie założyła. Jej bliskim krewnym był geolog i inżynier August Nieniewski (1901–1987).
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari – pośmiertnie, 19 marca 1942, Krzyż Niepodległości – 2 sierpnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”., Krzyż Walecznych (za walki OLK), Srebrny Wawrzyn Akademicki – 7 listopada 1936 „za krzewienie czytelnictwa”.. Krzyż Armii Krajowej pośmiertnie 1967
Upamiętnienie Jej nazwisko figuruje na tablicy pamiątkowej w X Liceum Ogólnokształcącym, im. Królowej Jadwigi przy ul. Woronicza 8. Tablica pamiątkowa na budynku przy ul. Raszyńskiej 58, w którym mieszkała.
Przypisy
Bibliografia Stanisław Konarski, Nleniewska Halina (1890−1942), Polski Słownik Biograficzny, t. 23, s. 40–41
Linki zewnętrzne Polska Niezwykła.pl [dostęp 2013-11-12] Halina Nieniewska, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-01-09].
Kategoria:Absolwentki Szkoły na Wiejskiej Kategoria:Członkinie Ligi Kobiet Polskich Pogotowia Wojennego Kategoria:Członkinie Ochotniczej Legii Kobiet Kategoria:Członkowie konspiracyjnego Stronnictwa Demokratycznego Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkinie Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Ofiary aresztu śledczego Gestapo w alei Szucha w Warszawie Kategoria:Polacy i obywatele polscy straceni przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Politycy Stronnictwa Demokratycznego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1890 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1942