Kyawswa (birm. ကျော်စွာ //) (2 sierpnia 1260 – 10 maja 1299) – król z dynastii Pagan w Birmie panujący w latach 1289–1297.
Kyawswa, syn ostatniego suwerennego króla Paganu, Narathihapate, był jednym z wielu „królów”, jacy pojawili się po upadku Imperium Paganu w 1287 r. Rzeczywista władza Kyawswy, ciągle tytułowanego Królem Paganu, obejmowała jedynie miasto i jego najbliższe otoczenie. Czując się zagrożonym przez Trzech Szańskich Braci, będących nominalnie jego wicekrólami, Kyawswa zdecydował się zostać wasalem Mongołów i rzeczywiście, w marcu 1297 r. został przez nich za takowego uznany. W grudniu 1297 r. został on przez Braci obalony, a w maju 1299 r. zamordowany.
Wczesne lata życia Kyawswa był synem króla Narathihapate i królowej Shin Hpa. Urodził się 2 sierpnia 1260 r. Poniższa tabela przedstawia daty związane z jego życiem podawane przez cztery główne kroniki birmańskie.
Kronika Urodzenie–Śmierć Wiek Panowanie Długość panowania Zatadawbon Yazawin 1261–1300 39 1287–1300 13 Maha Yazawin 1254–1301 47 1286–1300 14 Yazawin Thit i Hmannan Yazawin 1259–1298 39 1286–1298 12
Panowanie Kyawswa był gubernatorem Dala (części dzisiejszego Rangunu), gdy w 1287 r. jego ojciec, król Narathihapate, uciekł do Dolnej Birmy przed grożącym mongolskim najazdem. Król został jednak zamordowany przez drugiego ze swych synów – Thihathu, gubernatora Pyain. Zanim przypadkowo zginął, Thihathu zdążył jeszcze zabić swego najstarszego brata.
Władca Paganu (1289–1297) Po śmierci Narathihapate w grudniu 1287 r., Imperium Paganu upadło i nastąpił okres bezkrólewia. Kyawswa, który dotąd był gubernatorem Dala, ważnego portu leżącego obecnie w obrębie Rangunu, zyskał aprobatę potężnej królowej-wdowy Hpwa Saw. 30 maja 1829 r. został on ogłoszony królem. Jednak władza nowego „króla” sięgała nie dalej niż kilka kilometrów poza Pagan. W istocie Imperium Paganu dokonało już żywota i każdy region byłego królestwa miał już swojego króla bądź pretendenta do tytułu. Mongołowie nie byli w stanie utrzymać niespokojnej doliny rzeki Irawadi, ale zatrzymali się w Tagaung na północy. W środkowej Birmie, naturalnej podstawie potęgi Paganu, rzeczywista władza znajdowała się w rękach Szańskich Braci kontrolujących rolniczy dystrykt Kyaukse ze swej ufortyfikowanej bazy w Myinsaing. Kyawswa nie miał innego wyboru niż uznanie Braci za panów tego regionu. 19 lutego 1293 r. (12. dzień Przybywania Księżyca miesiąca Tabaung 654 ME), nominalny król Paganu mianował najstarszego z braci, Athinhkayę wicekrólem Myinsaing, drugiego – Yazathingyana – wicekrólem Mekkara, a najmłodszego, Thihathu, wicekrólem Pinle. Chociaż nadane im terytoria były bardzo małe, tym co przyciągnęło braci były tytuły wicekrólów.
Wasal Mongołów (1297) Ponieważ Trzej Szańscy Bracia coraz częściej działali tak, jakby byli suwerennymi królami, w styczniu 1297 r. Kyawswa wysłał swojego syna do Mongołów w Tagaung z prośbą o uznanie za ich wasala. Oficjalne uznanie wraz z chińskim tytułem otrzymał Kyawswa 20 marca 1297 r. W grudniu tego roku Bracia zaprosili marionetkowego już teraz tylko króla do Myinsaing, swej twierdzy, aby wziął udział w ceremonii poświęcenia wybudowanego przez nich klasztoru. Mając poparcie Mongołów Kyawswa czuł się bezpieczny, udał się więc do Myinsaing. Gdy jednak tylko ceremonia dobiegła końca, został uwięziony, zdetronizowany i zmuszony do zostania mnichem w tym samym klasztorze, który właśnie poświęcił.
Spuścizna Po zdetronizowaniu Kyawswy Trzech Szańskich Braci utworzyło Królestwo Myinsaing zajmujące obszar środkowej Birmy wzdłuż górnej części doliny Irawadi. Sawhnit, młodszy syn Kyawswy, został wybrany królem przez królową-wdowę Hpwa Saw, wkrótce jednak był już jedynie gubernatorem pod władzą Myinsaing. O detronizacji Kyawswy Mongołowie dowiedzieli się dopiero sześć miesięcy później, w czerwcu/lipcu 1298 r. Bracia stracili Kyawswę 10 maja 1299 r. Inny z synów Kyawswy, Kumara Kassapa, we wrześniu 1299 r. uciekł do Chin, by tam szukać pomocy. 22 czerwca 1300 r. cesarz Mongołów ogłosił Kumara Kassapę królem Birmy i wysłał armię mającą osadzić go na tronie. Armia ta, licząca 12.000 żołnierzy, najechała w styczniu 1301 r. środkową Birmę, 15 stycznia 1301 r. dotarła do fortu Male na północ od dzisiejszego Mandalaj, a 25 stycznia 1301 r. stanęła pod murami Myinsaing. Obrońcy miasta wytrzymali atak. Za pomocą okupu atakująca armia została skłoniona do wycofania się – odwrót rozpoczął się 6 kwietnia 1301 r. 4 kwietnia 1303 r. Mongołowie zlikwidowali prowincję Chiang-Mien ze stolicą w Tagaung i wycofali się całkowicie z Górnej Birmy.
Przypisy Pe Maung Tin, Luce 1960: 179. Maha Yazawin t. 1 2006: 349. Aung-Thwin 1985: 196. Htin Aung 1967: 71. Than Tun 1959: 119–120. Hmannan Vol. 1 2003: 361–362. Htin Aung 1967: 73. Htin Aung 1967: 74. Than Tun 1959: 121–122.
Bibliografia
Kategoria:Urodzeni w 1260 Kategoria:Zmarli w 1299 Kategoria:Władcy Birmy