Maria kliwijska (ur. 19 sierpnia 1426 w Kleve, zm. 23 sierpnia 1487 w Chauny) – księżniczka kliwijska, księżna Orleanu w latach 1440-1480 jako trzecia żona Karola I, matka króla Francji Ludwika XII.
Poetka tworząca w języku starofrancuskim. Dwa ronda Marii kliwijskiej (L'abit le moine ne fait pas i En la forest de longue actente) zachowały się w XV-wiecznym rękopisie przechowywanym we Francuskiej Bibliotece Narodowej w ParyżuBibliothèque nationale de France, MS français 9223, fol. 26v.
Wraz z mężem, który nie brał udziału w rozgrywkach politycznych, księżna Maria stworzyła znaczący ośrodek kultury, jakim był dwór w Blois, odgrywając w nim ważną rolę jako mecenas sztuki i centralna postać salonu poetyckiegoCatherine M. Müller, Marie de Clèves, poétesse et mécène du XVe siècle, „Le moyen français”. 48, 2001, s. 57..
Pochodzenie Maria była przedstawicielką władającej księstwem Kliwii dynastii markańskiej, wywodzącej się z NadreniiDynastia markańska (Mark, de La Marck), dynastia kliwijska z Mark - dynastia hrabiów Mark, która w roku 1368 przejęła władzę w siąsiednim hrabstwie Kliwii (od roku 1417 księstwo). W XV i XVI w. rządzący Kliwią ród Mark nazywano również dynastią kliwijską. Igor Kraszewski, Pieczęć herbowa królowej Ludwiki Marii jako zapis historii dynastycznej Gonzagów niwerneńskich [w:] Pieczęcie herbowe - herby na pieczęciach, red. Wojciech Drelicharz, Zenon Piech, Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2011, s. 100-101.. Była córką księcia Kliwii i hrabiego Mark Adolfa II (IV) z jego małżeństwa z księżniczką burgundzką Marią.
Wychowywała się pod opieką wujenki Izabeli portugalskiej na dworze burgundzkim, który ze swoją wyrafinowaną kulturą, rozbudowanym ceremoniałem oraz przepychem był niedościgłym wzorem dla innych dworów europejskichAntoni Mączak, Peregrynacje. Wojaże. Turystyka, Warszawa: Czytelnik, 1984, s. 176.Antoni Mączak, Rządzący i rządzeni. Władza i społeczeństwo w Europie wczesnonowożytnej, Warszawa:Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986, s. 120..
Małżeństwa i potomstwo W roku 1440 została wyswatana przez wuja Filipa Dobrego. Mężem Marii został wnuk króla Francji Karola V i książę Orleanu, podwójny wdowiec Karol I Orleański, niedawno wypuszczony przez Anglików z 25-letniej niewoli. Ojciec Karola został zamordowany na zlecenie dziadka obecnej żony, Jana Bez Trwogi. Zaślubiny 14-letniej księżniczki z 46-letnim księciem miały miejsce 26 października 1440 w Saint-Omerks. Lucien Détrez, Le mariage de Charles d’Orléans et de Marie de Clèves à Saint-Omer (26 novembre 1440) d'après les archives du Nord, „Annales du Comité flamand de France”. 45, 1954, s. 329-340..
Dzięki trzeciemu małżeństwu książę Karol I Orleański w wieku 67 lat doczekał się męskiego dziedzica - Ludwika, który w przyszłości jako Ludwik XII został królem Francji. Oprócz niego doczekali się też dwóch córek, młodszą z nich tuż przed jego śmiercią, gdy miał już lat 70 (a ona - 38).
Po śmierci męża w 1463 Maria objęła w posiadanie tzw. oprawę wdowią i została opiekunką małoletnich dzieci. W nieznanych bliżej okolicznościach, prawdopodobnie w 1480, poślubiła potajemnie znacznie od siebie młodszego szlachcica artezyjskiego, gubernatora Saint-Omer, którym był niejaki Jean de RabodangesLubov Breit Keefer, Music angels. A thousand years of patronage, Baltimore: Keefer, 1976, s. 21.Clèves (Marie de) [w:] Philippe Boitel, Les Français qui ont fait la France, Bordeaux: Éditions SudOuest, s. 2009, s. 335.. Wskutek powtórnego małżeństwa Maria de facto straciła prawo do używania tytułów przysługujących księżnej wdowie orleańskiej. Jednak z uwagi na skandal, jaki wywołałby ten mezalians, związek nie został ujawniony publicznie.
Bibliografia
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1426 Kategoria:Zmarli w 1487 Kategoria:Francuscy poeci średniowieczni Kategoria:Niemiecka szlachta