X-Men: Przeszłość, która nadejdzie (oryg. X-Men: Days of Future Past) – amerykański fantastycznonaukowy film akcji z 2014 roku na podstawie serii komiksów o grupie superbohaterów o tej samej nazwie wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię filmu odpowiadał Bryan Singer na podstawie scenariusza Simona Kinberga. W rolach głównych wystąpili: Hugh Jackman, James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence, Halle Berry, Anna Paquin, Elliot Page, Peter Dinklage, Ian McKellen i Patrick Stewart.
Akcja filmu rozgrywa się około 10 lat po wydarzeniach z Pierwszej klasy oraz około 10 lat po Ostatnim bastionie. Wolverine cofa się w czasie do 1973 roku, gdzie musi zmienić bieg przyszłości i nie dopuścić do utworzenia robotów zwanych Sentinelami, które doprowadzą do zagłady zarówno ludzi, jak i mutantów.
Światowa premiera Przeszłości, która nadejdzie miała miejsce 10 maja 2014 roku w Nowym Jorku. W Polsce film zadebiutował 23 maja tego samego roku. Film zarobił prawie 750 milionów dolarów przy budżecie 200 milionów i uzyskał pozytywne oceny krytyków. Przeszłość, która nadejdzie jest siódmą produkcją wchodzącą w skład franczyzy uniwersum filmowego osadzonego w świecie X-Men oraz sequelem filmów X-Men: Ostatni bastion z 2006 roku i X-Men: Pierwsza klasa z 2011 roku. W 2015 roku została wydana jego rozszerzona wersja The Rogue Cut. Powstały jego dwie kontynuacje X-Men: Apocalypse z 2016 i X-Men: Mroczna Phoenix z 2019 roku.
Streszczenie fabuły W dystopijnym 2023 roku roboty zwane Sentinelami zostały zaprogramowane do rozpoznania i polowania na mutantów oraz pomocnych im ludzi. Mała grupa ocalałych X-Menów pod wodzą Kitty Pryde, składająca się z Colossusa, Blink, Warpatha, Bishopa, Icemana i Sunspota, zostaje zaatakowana przez Sentineli, ale Pryde przesyła świadomość Bishopa w przeszłość o kilka dni, aby ostrzec innych i zapewnić ich przetrwanie. Grupa wycofuje się do chińskiej świątyni, gdzie spotyka profesora Charlesa Xaviera, Magneto, Storm i Logana. Xavier wyjaśnia historię stworzenia Sentineli, które zostały zaprojektowane przez Bolivara Traska, wojskowego naukowca, którego Mystique zamordowała w 1973 roku. Zaalarmowane śmiercią Traska siły rządowe schwytały Mystique i przeprowadziły na niej eksperymenty. Użyli jej DNA do rozwoju programu Sentinel, umożliwiając im w ten sposób dostosowanie się do prawie każdej zmutowanej mocy. Xavier i Magneto planują wykorzystać zdolność Pryde, aby zapobiec zabójstwu Traska i późniejszej apokaliptycznej przyszłości. Logan zgłasza się na ochotnika w miejsce Xaviera, ponieważ jego zdolności regeneracyjne pozwolą mu przetrwać ten proces.
Wolverine, po przebudzeniu w swoim młodszym ciele w 1973 roku, udaje się do posiadłości X-Menów, gdzie dowiaduje się od Hanka McCoya, że szkoła została zamknięta kilka lat temu z powodu wykorzystania wielu uczniów i pracowników szkoły podczas wojny w Wietnamie, a Erik Lehnsherr został niesłusznie aresztowany za zabójstwo innego mutanta Johna F. Kennedy’ego. Załamany Xavier pogrążył się w alkoholu i zaprzestał używania swoich mocy, dzięki surowicy, która pozwala mu chodzić, ale tłumi jego zdolności telepatyczne. Mając nadzieję na ponowne spotkanie z Mystique, Xavier zgadza się pomóc. Następnie Logan, Xavier i Hank dostają się do Pentagonu, skąd wyciągają Lehnsherra z więzienia, z pomocą nowo zwerbowanego Petera Maximoffa.
Mystique odkrywa, że Trask eksperymentował na mutantach i w zemście zaplanowała zamordowanie go podczas Paryskiego Porozumienia Pokojowego. Próba ta została udaremniona przez interwencję Xaviera, McCoya i Logana. Lehnsherr próbuje zabić Raven, wierząc, że może to uniemożliwić powstanie Sentineli. Dochodzi do walki między McCoyem i Lehnsherrem, co pozwala Mystique uciec. Jednak cała trójka zostanie ujawniona publicznie jako mutanci. Trask wykorzystuje to i skutecznie przekonuje prezydenta Richarda Nixona do zainicjowania programu Sentinel. Lehnsherr odzyskuje swój hełm, który pozwala mu blokować moce Xaviera i przejmuje kontrolę nad prototypami Sentineli Traska. Po powrocie do posiadłości Xavier zaprzestaje brać serum i odzyskuje swoje umiejętności, co pozwala mu na komunikację ze sobą z przyszłości. Zostaje zainspirowany do ochrony relacji między mutantami a ludźmi. Po użyciu Cerebro do odnalezienia Mystique, Xavier, McCoy i Logan udają się do Waszyngtonu, aby powstrzymać Mystique przed zabójstwem Traska.
Podczas ceremonii, w której Nixon prezentuje Sentinele, Xavier, McCoy i Logan szukają Mystique. Zjawia się Magneto i kontrolując Sentinele barykaduje Biały Dom. Podczas walki Magneto przebija Logana zbrojeniem i wrzuca go do rzeki Potomak. Nixon, Trask i Mystique w przebraniu ukrywają się w bunkrze w Białym Domu, ale Magneto wyrywa go z budynku z zamiarem zabicia prezydenta. W przyszłości X-Meni staczają ostatnią bitwę z Sentinelami. Wielu z nich ginie, aby reszta zyskała więcej czasu, a Magneto zostaje poważnie ranny. W 1973 roku Xavier przekonuje Mystique do oszczędzenia Traska po tym, jak uratowała Nixona przed Magneto. Dzięki temu zmieniła się historia, a Sentinele znikają. Magneto i Mystique odchodzą, a Trask zostaje później osadzony w więzieniu za próbę sprzedania amerykańskich tajemnic wojskowych wietnamskim urzędnikom.
Wolverine budzi się w posiadłości X-Menów w 2023 roku, gdzie Iceman, Rogue, Colossus, Pryde, Beast, Storm, Jean Grey, Scott Summers i Xavier nadal żyją. Xavier mówi zaciekawionemu Loganowi, że mają wiele do omówienia. W 1973 roku młodszy Logan zostaje wyłowiony z rzeki przez Mystique, przebraną za Williama Strykera.
W scenie po napisach w starożytnym Egipcie tłum wywołuje En Sabah Nura, który telekinetycznie podnosi bloki konstrukcyjne do budowy piramid, a Czterej Jeźdźcy obserwują to z daleka.
Obsada
Polski dubbing• Krzysztof Banaszyk jako James „Logan” Howlett / Wolverine• Waldemar Barwiński jako Charles Xavier / Profesor X (młodszy)• Piotr Fronczewski jako Charles Xavier / Profesor X (starszy)• Piotr Zelt jako Eric Lensherr / Magneto (młodszy)• Wiktor Zborowski jako Eric Lensherr / Magneto (starszy)• Lidia Sadowa jako Raven Darkholme / Mystique• Anna Gajewska jako Ororo Munroe / Storm• Julia Kołakowska-Bytner jako Kitty Pryde• Jarosław Boberek jako Bolivar Trask• Lesław Żurek jako Henry „Hank” McCoy / Beast Hugh Jackman jako James „Logan” Howlett / Wolverine, mutant posiadający szpony w rękach, wyostrzone zmysły oraz umiejętność regeneracji. W wyniku eksperymentu jego szkielet, w tym również szpony, został pokryty niezniszczalnym adamantium. James McAvoy i Patrick Stewart jako Charles Xavier / Profesor X, mutant, który ma zdolność telepatii, pacyfista. Stewart zagrał Profesora X z przyszłości. Michael Fassbender i Ian McKellen jako Eric Lensherr / Magneto, mutant posiadający umiejętność manipulowania polem magnetycznym oraz metalem. McKellen zagrał Magneto z przyszłości. Jennifer Lawrence jako Raven Darkholme / Mystique, mutantka posiadająca zdolność zmiany swojego wyglądu. Halle Berry jako Ororo Munroe / Storm, mutantka umiejąca kontrolować pogodę. Elliot Page jako Kitty Pryde, mutantka, która potrafi przenikać przez przeszkody. Peter Dinklage jako Bolivar Trask, wojskowy naukowiec i szef Trask Industries, który stworzył roboty zwane Sentinelami, których celem jest zniszczenie mutantów. Nicholas Hoult jako Henry „Hank” McCoy / Beast, mutant pokryty futrem, mający chwytne stopy i nadludzkie zdolności fizyczne. Kelsey Grammer wystąpił w roli cameo, jako McCoy z przyszłości.
Swoje role z poprzednich filmów powtórzyli: Shawn Ashmore jako Bobby Drake / Iceman, mutant umiejący kontrolować lód; Daniel Cudmore jako Peter Rasputin / Colossus, mutant, który potrafi zamienić swoje ciało w metal; Lucas Till jako Alex Summers / Havok, mutant, który ma zdolność pochłaniania energii i wyładowywania jej w postaci wybuchów; Famke Janssen jako Jean Grey, mutantka posiadająca zdolności telekinetyczne i telepatyczne; James Marsden jako Scott Summers / Cyclops, mutant posiadający zdolność generowania wiązek energii z oczu; Anna Paquin jako Marie D’Ancanto / Rogue, mutantka, która poprzez fizyczny kontakt potrafi odebrać siły życiowe, poznać czyjeś wspomnienia, a w przypadku mutantów – używać ich mocy. Janssen, Marsden i Paquin pojawiają się w rolach cameo.
W filmie wystąpili również: Josh Helman jako William Stryker, wojskowy, który nienawidzi mutantów; Evan Peters jako Pietro Maximoff / Quicksilver, mutant posiadający umiejętność szybkiego poruszania się; Zehra Leverman jego matkę; Omar Sy jako Bishop, mutant absorbujący energię i emitujący ją z powrotem w wybranym momencie; Fan Bingbing jako Blink, mutantka wytwarzająca portale służące do teleportacji; Adan Canto jako Sunspot, mutant zdolny do wytwarzania energii słonecznej oraz Booboo Stewart jako James Proudstar / Warpath, mutant posługujący się nożami. Pozostałych mutantów zagrali Evan Jonigkeit jako Toad, Gregg Lowe jako Ink i Jaa Smith-Johnson jako Daniels. Scenarzyści komiksów o X-Menach Len Wein i Chris Claremont zagrali kongresmenów Stanów Zjednoczonych, Michael Lerner pojawił się jako senator Brickman, a Mark Camacho jako prezydent Richard Nixon.
Reżyser filmu, Bryan Singer, pojawił się w roli cameo, a w scenie po napisach Brendan Pedder jako starożytny mutant, En Sabah Nur.
Produkcja Rozwój projektu mały|skaluj=0.85|Bryan Singer, reżyser filmu mały|skaluj=1.25|Obsada i twórcy filmu podczas San Diego Comic-Conu W marcu 2010 roku poinformowano, że 20th Century Fox planuje rozpocząć nową trylogię filmem X-Men: Pierwsza klasa. Rok później ujawniono, że w trakcie rozwoju są kolejne filmy. W październiku tego samego roku poinformowano, że Simon Kinberg został zatrudniony do napisania scenariusza. W styczniu 2012 roku poinformowano, że Matthew Vaughn powróci na stanowisko reżysera, a Bryan Singer jako producent.
W maju studio wyznaczyło datę amerykańskiej premiery na 18 lipca 2014 roku, a w sierpniu ujawniono pełny tytuł, X-Men: Days of Future Past. W październiku Vaughn zrezygnował na rzecz filmu Kingsman: Tajne służby. Kilka dni później poinformowano, że Singer zajął jego miejsce. W czerwcu 2013 roku data premiery została przesunięta na 23 maja 2014.
Casting Pod koniec listopada 2012 roku ujawniono, że James McAvoy, Michael Fassbender, Jennifer Lawrence i Nicholas Hoult powtórzą swoje role z filmu X-Men: Pierwsza klasa, Ian McKellen i Patrick Stewart z oryginalnej trylogii. Kilka dni później, na początku grudnia potwierdzono powrót Hugh Jackmana jako Wolverine’a.
W styczniu 2013 roku poinformowano, że Anna Paquin jako Rogue, Elliot Page jako Kitty Pryde i Shawn Ashmore jako Iceman, powtórzą swoje role z oryginalnej trylogii. Rola Paquin ostatecznie została mocno okrojona. W następnym miesiącu ujawniono, że Peter Dinklage zagra antagonistę w filmie. W marcu poinformowano, że powróci Halle Berry jako Storm i Daniel Cudmore jako Colossus, a do obsady dołączyli Fan Bingbing jako Blink, Booboo Stewart oraz Omar Sy.
W kwietniu ujawniono, że Adan Canto zagra w filmie. W następnych dwóch miesiącach do obsady dołączyli: Evan Peters jako Quicksilver, Josh Helman oraz Lucas Till jako Havok, który wystąpił w X-Men: Pierwsza klasa.
Zdjęcia i postprodukcja Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 15 kwietnia 2013 roku w Montrealu w Kanadzie, a zakończyły się 17 sierpnia tego samego roku. Dokrętki odbyły się w listopadzie tego samego roku i w lutym 2014 roku. Za zdjęcia odpowiadał Newton Thomas Sigel, scenografią zajął się John Myhre, a kostiumy zaprojektowała Louise Mingenbach.
Montażem zajął się John Ottman. Efekty specjalne przygotowały studia: Moving Picture Company, Cinesite, Rising Sun Pictures, Mokko Studio, Hydraulx, Method Studios, Animal Logic VFX, Legacy Effects, Digital Domain i Rhythm and Hues Studios, a odpowiadali za nie Anders Langlands, Lou Pecora, Derek Spears i Holger Voss.
Muzyka