thumb|240px|Grób Tadeusza Czapczyńskiego na Starym Cmentarzu w Łodzi Tadeusz Czapczyński (ur. 14 kwietnia 1884 Lwowie, zm. 23 października 1958 w Łodzi) – polski nauczyciel, historyk literatury, wykładowca Wolnej Wszechnicy Polskiej w Łodzi.
Absolwent filologii polskiej i filologii klasycznej Uniwersytetu Lwowskiego. W latach 1904–1906 był stypendystą Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, a także pracował w Muzeum Lubomirskich.
Życiorys 1907–1918 – nauczyciel języka polskiego w C. K: II Gimnazjum w Stanisławowie. 1918–1919 – nauczyciel języka polskiego w gimnazjum w Płocku oraz współzałożyciel i redaktor „Przeglądu Płockiego”. 15 IX 1921 - 1 X 1921 – dyrektor gimnazjum (obecnie im. Emilii Sczanieckiej) w Łodzi 1921–1930 – naczelnik Wydziału Szkolnictwa Średniego Kuratorium Szkolnego Łódzkiego. 1921 – założyciel Instytutu Nauczycielskiego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych w Łodzi. 1925 – założyciel i do 1929 kierownik Państwowej Centralnej Biblioteki Pedagogicznej w Łodzi. 1927–1939 – wykładowca w Wolnej Wszechnicy Polskiej, Oddział w Łodzi – wykłady z metodyki nauczania języka polskiego, poetyki i stylistyki. Przewodniczący Koła Polonistów w Łodzi. 1929–1934 – dyrektor i współwłaściciel Prywatnej Żeńskiej Szkoły J. PryssewiczównyZ dziejów szkoły [w:] „Łódź w Ilustracji”, 1934, nr 8, s. 1. 1934–1939 – dyrektor Prywatnego Żeńskiego Gimnazjum i Liceum w Łodzi (ul. G. Narutowicza 58), którego właścicielką była jego żona – Janina (odkupionej od J. Pryssewiczówny, ze względu na jej wiek). X 1939–1945 – wysiedlony przez okupanta do Krakowa (przechodząc najprawdopodobniej przez obóz przesiedleńczy na Radogoszczu); uczy tam na tajnych kompletach. 1945–1948 – kierował Spółdzielnią Wydawniczą „Polonista”, mającą na celu wydawanie prac i czasopism naukowych oraz popularnonaukowych. 1945–1950 – sekretarz i zastępca przewodniczącego Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Łodzi. 1945–1949 – ponownie dyrektor Prywatnego Żeńskiego Gimnazjum i Liceum, które po upaństwowieniu w czerwcu 1948 staje się XVI Państwowym Gimnazjum i Liceum Żeńskim w Łodzi, następnie w 1951 XII Ogólnokształcącą Szkołą TPD Stopnia Podstawowego i Licealnego, a w 1965 Liceum oddzielono od szkoły podstawowej (XII Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego jako odrębna jednostka organizacyjna). 1950–1958 – dyrektor Biura Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, którego był członkiem od chwili założenia.
Przez cały czas pracy zawodowej zajmował się też pracą naukową na polu literatury polskiej, m.in. twórczością Aleksandra Fredry, Hugona Kołłątaja, Marii Konopnickiej i Marii Dąbrowskiejprace Tadeusza Czapczyńskiego w katalogu Biblioteki Narodowej .
Był żonaty z Janiną Święcicką. Został pochowany w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi.
Ordery i odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1958) Srebrny Wawrzyn Akademicki (4 listopada 1937) „za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej”.
Publikacje Tadeusza Czapczyńskiego Prace najwcześniejsze: „Nauka moralna w systemie wychowawczym ks. Hugona Kołłątaja”, Stanisławów 1912, Twórczość powieściopisarska Józefa Weyssenhoffa – Stanisławów 1914, Artykuły w „Przeglądzie Pedagogicznym” (w Płocku 1917–21), Prace ujęte w formę podręczników lub artykułów rozsianych po różnych czasopismach (T. Czapczyński – „Wskazania dla młodzieży starszej”, „Stan i potrzeby szkolnictwa w Polsce” i inne). (w Łodzi 1928–39), „Metodyczny rozbiór Pana Tadeusza” 1919, Praca o łódzkim poecie Marianie Piechalu (Łódź 1937), praca o „Pieśni o Piłsudskim” – recenzja podręcznika historii literatury polskiej J. Chrzanowskiego i praca i Kołłątaju, Powojenne prace wydane drukiem to między innymi opracowania twórczości Marii Konopnickiej takie jak: „Maria Konopnicka wobec spraw społecznych i narodowych w świetle korespondencji z lat 1888–1910”, „Nieznana Maria Konopnicka”, „Geneza niektórych nowel”, „Świt pod redakcją Marii Konopnickiej”, „Pan Balcer w Brazylii jako poemat emigracyjny” i inne, Prace o Aleksandrze Fredrze mają charakter popularnonaukowy, uwzględniają nie tylko komedię, ale również prozę, epikę i lirykę, Prace o twórczości Marii Dąbrowskiej drukowane w „Pamiętniku Literackim” to m.in. „Kompozycja Nocy i Dni”, „Wielodrożność twórczości Marii Dąbrowskiej”, Książeczki dla dzieci – „Książeczka trochę nowa trochę stara, o Magdzie, mące, kluskach i zegarach”, wyd. S.A. Krzyżanowski, Kraków 1942, „Idzie sobie bobas mały”, wyd. „Kultura Polska” Łódź 1947.
Przypisy
Bibliografia Małgorzata Gajak-Toczek, Tadeusz Czapczyński (1884–1958). Pedagog - literaturoznawca - literat, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2017, s. 448, . Łodzianie w drodze do szkolnictwa wyższego, Łódź 1995, wyd. Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Łodzi. Z dziejów szkoły. Wyd. Komitet Organizacyjny I Powojennego Zjazdu Absolwentek; Łódź, grudzień 1959. „Łódź w Ilustracji”, 25 II 1934 nr 8, s. 1 (zdjęcie: w gronie uczestników poświęcenia gmachu Gimnazjum im. ks. Skorupki w Łodzi; dn. 17.02.1934). Wspomnienie o Tadeuszu Czapczyńskim w 40 rocznicę śmierci, „Gazeta Łódzka”, 26–27 IX 1998 nr 226 (2485); dodatek do Gazety Wyborczej. http://www.klasac.com/menu1.html https://web.archive.org/web/20131207011632/http://topografie.pl/uart-zapomniani_spolecznicy.html
http://pbw.lodz.pl/jubileusz_dyrektorzy.htm
http://pbw.lodz.pl/historia.htm „Ognisko Nauczycielskie” – spis zawartości za rok 1930 i 1932
Kategoria:Członkowie Łódzkiego Towarzystwa Naukowego Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Ofiary wysiedleń dokonanych przez Niemcy nazistowskie w Polsce 1939–1945 Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wolnej Wszechnicy Polskiej Kategoria:Zmarli w 1958 Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi