thumb|Oryginalna barka desantowa z 1944 roku użyta przy kręceniu filmu (obecnie eksponat we francuskim muzeum Le Grand Bunker Musée du Mur de l’Atlantique) Szeregowiec Ryan () – wyprodukowany w 1998 roku dramat wojenny w reżyserii Stevena Spielberga, opowiadający o wydarzeniach z czasów II wojny światowej. Tłem fabuły jest operacja Overlord, czyli lądowanie aliantów w Normandii w czerwcu 1944 r.

Fabuła Akcja filmu rozpoczyna się w czasach współczesnych, kiedy starszy mężczyzna, weteran II wojny światowej, wraz z rodziną odwiedza amerykański cmentarz wojenny w Colleville-sur-Mer w Normandii. Przy jednym z nagrobków pada na kolana z płaczem.

W następnej scenie akcja przenosi się w formie retrospekcji do 6 czerwca 1944 r. Amerykańscy żołnierze lądują na plaży Omaha podczas inwazji na Normandię. Ponoszą ciężkie straty podczas szturmu na ufortyfikowane niemieckie pozycje. Kapitan Miller z 2. Batalionu Rangerów prowadzi żołnierzy do wyjścia z plaży. W innym miejscu pola bitwy martwy żołnierz leży na piasku twarzą do ziemi. Jego ekwipunek jest oznaczony jako Ryan, S.

W Waszyngtonie, w Departamencie Wojny Stanów Zjednoczonych, generał George Marshall dowiaduje się, że w ciągu ostatniego tygodnia trzech z czterech synów rodziny Ryanów zginęło w akcji, a czwarty syn, James Francis Ryan, wylądował wraz ze 101 Dywizją Powietrznodesantową gdzieś w Normandii (patrz: bracia Niland). Marshall nakazuje zorganizowanie misji ratunkowej z zadaniem odnalezienia Ryana.

Trzy dni po D-Day Miller otrzymuje rozkaz odszukania Ryana i sprowadzenia go z powrotem do domu. Wybiera siedmiu ludzi ze swojej kompanii: sierżanta Horvatha, starszych szeregowców Reibena i Caparzo, szeregowców Mellisha i Jacksona, sanitariusza Wade’a oraz technika Uphama, tłumacza z centrali. Wyruszają do wioski Neuville, gdzie spotykają oddział 101 DPD walczący z Niemcami. Caparzo zostaje zabity przez niemieckiego snajpera, którego następnie zabija Jackson. Pozostali członkowie drużyny odnajdują w mieście szeregowca Jamesa Ryana, tylko po to, by dowiedzieć się, że to James Frederick Ryan, a nie osoba, której szukali. Od przechodzących drogą żołnierzy Miller dowiaduje się jednak, że poszukiwany przez niego Ryan broni ważnego mostu w miejscowości Ramelle.

W drodze do Ramelle Miller postanawia zneutralizować pozycję niemieckiego karabinu maszynowego MG 42 przy opuszczonej stacji radarowej, pomimo obaw swoich ludzi. Wade zostaje zabity w trakcie szturmu. Za namową Uphama, dowódca nie zabija wziętego do niewoli niemieckiego żołnierza i uwalnia go. Tracąc wiarę w przywództwo Millera, Reiben deklaruje zamiar dezercji, co prowadzi do konfrontacji z Horvathem. Miller rozładowuje impas, opowiadając o tym, że w cywilu był nauczycielem języka angielskiego w prowincjonalnym liceum; wskutek namów Reiben postanawia zostać.

W Ramelle żołnierze znajdują Ryana pośród małej grupy spadochroniarzy przygotowujących się do obrony kluczowego mostu przed nieuchronnym kontratakiem Niemców. Miller mówi Ryanowi, że jego bracia nie żyją i że kazano mu zabrać go do domu. Ryan nie chce jednak zejść ze stanowiska, wiedząc, że w obliczu niemieckiej przewagi każdy człowiek i karabin ma znaczenie. Miller postanawia połączyć swoją jednostkę ze spadochroniarzami w celu obrony mostu. Obmyśla plan zasadzki na wroga za pomocą dwóch karabinów maszynowych kalibru 0,30, butelek zapalających, min przeciwpancernych oraz improwizowanych ładunków wybuchowych włożonych do kieszeni wykonanych ze skarpet.

Elementy 2 Dywizji Pancernej SS „Das Reich” przybywają z dwoma czołgami Tygrys i dwoma niszczycielami czołgów Marder III, osłanianymi przez piechotę. Chociaż obrońcy zadają Niemcom ciężkie straty, prawie wszyscy spadochroniarze oraz Jackson, Mellish i Horvath giną w walce; tymczasem Upham jest sparaliżowany strachem i ukrywa się. Miller próbuje zniszczyć most, lecz zostaje postrzelony przez uwolnionego niemieckiego jeńca spod stacji radarowej, który ponownie dołączył do swojej jednostki. Miller strzela nieskutecznie, chcąc trafić w detonator, widząc przed sobą nadjeżdżający czołg. Gdy Tygrys dociera do mostu, niszczy go amerykański samolot P-51 Mustang. Przybywają amerykańskie posiłki i odpierają resztę niemieckich wojsk, po czym Upham wychodzi z ukrycia i zabija niemieckiego jeńca, który strzelał do Millera, ale pozwala jego towarzyszom uciec.

Reiben i Ryan są z Millerem, kiedy ten umiera z powodu odniesionych ran. Gdy akcja przenosi się do teraźniejszości, to Ryan okazuje się być weteranem z początku filmu. Stoi nad grobem Millera, wyrażając swoją wdzięczność za poświęcenie, jakie on i jego ludzie ponieśli w czasie bitwy o Normandię. Ryan pyta swoją żonę, czy był godny takiej ofiary, na co ona odpowiada, że tak, bo jest dobrym człowiekiem. Ryan wstaje i salutuje nad grobem Millera, a film kończy się ujęciem na amerykańską flagę.

Obsada mały|upright|Tom Hanks – odtwórca głównej roli, czyli filmowego kpt. Johna Millera mały|upright|Matt Damon – odtwórca roli tytułowego szeregowca (Jamesa) Ryana Kapitan John H. Miller – Tom Hanks Szeregowiec James Francis Ryan – Matt Damon Szeregowiec James Francis Ryan jako weteran – Harrison Young Sierżant Michael Horvath – Tom Sizemore Starszy szeregowiec Richard Reiben – Edward Burns Starszy szeregowiec Daniel Jackson – Barry Pepper Szeregowiec Stanley Mellish – Adam Goldberg Szeregowiec Adrian Caparzo – Vin Diesel Sanitariusz Irwin Wade – Giovanni Ribisi Technik Timothy E. Upham – Jeremy Davies Kapitan Fred Hamill – Ted Danson Sierżant William Hill – Paul Giamatti Podpułkownik Walter Anderson – Dennis Farina Marynarz Willie – Joerg Stadler Kapral Henderson – Max Martini Szeregowiec James Frederick Ryan – Nathan Fillion Porucznik Briggs – Rolf Saxon Porucznik DeWindt – Leland Orser Kapral Toynbe – Dylan Bruno Spadochroniarz Mandelsohn – Ryan Hurst Radiotelegrafista Mackey – Corey Johnson Doyle – Glenn Wrage Parker – Demetri Goritsas Kapral Loeb – John Sharian Jean – Stéphane Cornicard Generał George Marshall – Harve Presnell Pułkownik Departamentu Wojny – Dale Dye Pułkownik Departamentu Wojny – Bryan Cranston Margaret Ryan – Amanda Boxer Żona Ryana – Kathleen Byron

Ekipa Reżyseria – Steven Spielberg Scenariusz – Robert Rodat Zdjęcia – Janusz Kamiński Muzyka – John Williams Scenografia – Thomas E. Sanders Montaż – Michael Kahn Kostiumy – Joanna Johnston Dekoracja wnętrz – Lisa Dean Dyrektor artystyczny – Tom Brown, Daniel T. Dorrance Produkcja – Ian Bryce, Mark Gordon, Gary Levinsohn, Steven Spielberg

Nagrody thumb|Ceremonia odznaczenia Stevena Spielberga Medalem Departamentu Obrony za Wybitną Służbę Publiczną za film Szeregowiec Ryan, 1999 Szeregowiec Ryan zdobył szereg nagród filmowych.

Oscary w 1998 roku – zdobył w 5 kategoriach (nominowany był w 11 kategoriach).

Zdjęcia – Janusz Kamiński Reżyseria – Steven Spielberg Montaż – Michael Kahn Dźwięk – Gary Rydstrom, Gary Summers, Andy Nelson, Ronald Judkins Efekty dźwiękowe – Gary Rydstrom i Richard Hymns Nominacje otrzymał w kategoriach: aktor, muzyka, scenariusz, scenografia, film, charakteryzacja.

Film otrzymał też następujące nagrody: 1999 – BAFTA najlepsze efekty specjalne 1999 – Saturn najlepszy film akcji / przygodowy / thriller 1999 – Złoty Glob najlepszy dramat 1999 – Steven Spielberg Czeski Lew – najlepszy film zagraniczny 1999 – Steven Spielberg Złoty Glob – najlepszy reżyser 1999 – John Williams Grammy – najlepsza muzyka 1998 – Złoty Ekran 1998 – najlepszy film FF-Toronto 1998 – Steven Spielberg najlepszy reżyser – FF-Toronto

Zobacz też Bracia Niland Lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona filmu Plakat filmu

Kategoria:Amerykańskie dramaty filmowe Kategoria:Amerykańskie filmy o II wojnie światowej Kategoria:Filmy w reżyserii Stevena Spielberga Kategoria:Amerykańskie filmy z 1998 roku Kategoria:Filmy nagrodzone Złotym Globem dla najlepszego filmu dramatycznego Kategoria:Filmy wytwórni DreamWorks Kategoria:Filmy wytwórni Paramount Pictures Kategoria:Filmy w National Film Registry Kategoria:Filmy kręcone w departamencie Calvados Kategoria:Filmy kręcone w hrabstwie Wexford Kategoria:Filmy kręcone w Hatfield Kategoria:Filmy wytwórni Amblin Entertainment Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepsze zdjęcia Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy montaż Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy dźwięk Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy montaż dźwięku Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszą reżyserię