Stacje Zborne Oficerów w PSZ – jednostki powstałe na polecenie generała Władysława Sikorskiego, grupujące rezerwy oficerów Polskich Sił Zbrojnych. Jednocześnie przede wszystkim służyły one za miejsce izolacji, odosobnienia dla oficerów i osób cywilnych niewygodnych dla Sikorskiego, których osadzano w nich bez wyroków sądowych. Pierwszy taki obóz utworzono we Francji w Cerizay zwanym Serezą – Berezą (ze względu na fonetyczne podobieństwo do Berezy Kartuskiej). Po upadku Francji rozkazem gen. Mariana Kukiela p.o. Dowódcy Obozów i Oddziałów Wojska Polskiego w Szkocji z dnia 11 sierpnia 1940 roku stworzono analogiczny obóz na szkockiej wyspie Bute, zwanej przez Polaków Wyspą Węży, w miejscowości Rothesay. Osoby tam przebywające nie mogły opuszczać wyspy bez zezwolenia komendanta obozu – stacji zbornej. Przebywała tam między innymi Aleksandra Piłsudska żona marszałka Józefa Piłsudskiego, generał Stefan Dąb-Biernacki i były premier Marian Zyndram-Kościałkowski.

Niechlubną kartę historii Polskich Sił Zbrojnych zakończyła interpelacja dwóch posłów Labour Party (Henry Morrison i Gerard McKinney) w parlamencie brytyjskim, po której rząd nakazał likwidację obozów w czerwcu 1942 roku.

Ośrodek w Cerizay

Pierwszy ośrodek utworzony został rozkazem ministra spraw wojskowych z 22 listopada 1939 w Cerizay k. Angers we Francji. Była to jednostka wojskowa dla nadwyżek oficerów Wojska Polskiego, dla których w tej fazie reorganizacji polskiej armii nie było przydziałów oraz dla „nieprawomyślnych” i „sprawców klęski wrześniowej”.

Ośrodek na wyspie Bute

Po klęsce Francji ośrodek został ewakuowany do Rothesay na wyspie Bute w Szkocji, gdzie funkcjonował pod nazwą Stacja Zborna Oficerów. Obozy odosobnienia PSZ mieściły się w Rothesay i Tignabruich i podlegały gen. Dembińskiemu. Przez obóz w Rothesay przeszło ok. 1500 oficerów, w tym ok. 20 generałów, a przez obóz w Tignabruich – ok. 200 oficerów. Komendantem stacji był gen. bryg. Bolesław Jatelnicki-Jacyna, a podobozu w Tignabruich płk Władysław Spałek.

Osadzeni oficerowie pobierali niższą gażę, kwaterowali prywatnie i mogli poruszać się wyłącznie za zezwoleniem komendanta garnizonu.

Protesty parlamentarzystów brytyjskich w Izbie Gmin spowodowały likwidację obozów. Wiosną 1942 roku rozesłano oficerów na różne kursy, przeszkolenia i staże. Na wyspie Bute pozostali jedynie oficerowie starzy i chorzy.

13 września 1940 roku zorganizowano też obóz dla skazanych i ukaranych dyscyplinarnieW tym również za choroby weneryczne; według Sikorskiego choroba ta równa była dezercji. Za: https://dobroni.pl/n/obozy-sikorskiego/4188.. Obóz mieścił się początkowo w Kingledoors (Lanarkshire), a 23 listopada przeniesiony został do Shinafoot, a następnie do Abernethy. Z chwilą utworzenia oddziału polskiego przy brytyjskim więzieniu w Coatdyke obóz uległ likwidacji. Obóz miał charakter karny, osadzeni traktowani byli surowo, niekiedy brutalniehttps://dobroni.pl/n/obozy-sikorskiego/4188 https://kuriergalicyjski.com/historia/upamietnienia/2446-obozy-generaa-sikorskiego?showall=&start=1..

Osoby internowane w obozie

Wśród osób internowanych na Bute znaleźli się: gen. Tadeusz Alf-Tarczyński gen. Stefan Dąb-Biernacki Adam Doboszyński, działacz SN Michał Grażyński, wojewoda śląski kpt. pil. Janusz MeissnerJerzy Konieczny, Tadeusz Malinowski, Mała encyklopedia lotników polskich, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa, 1983, . płk. Tadeusz Münnich, główny adiutant Naczelnego Wodza marsz. Edwarda Rydza-Śmigłego gen. Rudolf Dreszer, gen. Jerzy Ferek-Błeszyński, gen. Władysław Kalkus, gen. Kazimierz Ładoś kpt. Jerzy Niezbrzycki gen. pil. Ludomił Rayski gen. Stanisław Rouppert gen. Sergiusz Zahorski Marian Zyndram-Kościałkowski, b. premier.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Polskie Siły Zbrojne w Wielkiej Brytanii Kategoria:Wojsko Polskie we Francji (1939–1940)