thumb|Grób Zygmunta Gilewicza Zygmunt Gilewicz, ps. „Narkotyk” (ur. 28 kwietnia 1880 w Januszówce, zm. 15 września 1960 w Warszawie) – polski lekarz, doktor nauk medycznych, powstaniec warszawski, profesor nadzwyczajny nauk wychowania fizycznego, generał brygady Wojska Polskiego i rektor AWF w Warszawie (1959–1960).

Życiorys Urodził się 28 kwietnia 1880 na Wołyniu. Kształcił się w gimnazjum w Żytomierzu. Syn Mieczysława i Stefanii z Olszańskich. W 1900 ukończył gimnazjum w Żytomierzu. Następnie ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Kijowskim. Został asystentem w Klinice Chorób Wewnętrznych i w Katedrze Patologii. W 1912 uzyskał stopień doktora wszech nauk lekarskich. Został oficerem Armii Imperium Rosyjskiego, przydzielony do służby zdrowia. Brał udział w działaniach na froncie niemieckim w I wojnie światowej. Od 1917 do 1918 służył w I Korpusie Polskim w Rosji. U kresu wojny pełnił stanowisko lekarza dywizji w formacjach polskich. Później był szefem sanitarny Zarządu Ziem Wołynia i Podola z ramienia Związku Wojskowych Polaków. Od lipca 1920 służył w Wojsku Polskim. Został awansowany na stopień podpułkownika lekarza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Pełnił funkcję dowódcy batalionu sanitarnego w Lesku. W mieście praktykował jako lekarz. Wówczas, w 1923 był inicjatorem powołania i pierwszym prezesem Klubu Sportowego „Sanovia” Lesko i pełnił stanowisko prezesa do 1925. W 1923 był dowódcą 8 batalionu sanitarnego w Toruniu. W listopadzie 1925 przeniesiony został ze stanowiska dowódcy 8 batalionu sanitarnego w Toruniu na stanowisko komendanta 8 Szpitala Okręgowego w ToruniuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 128 z 27 listopada 1925 roku.. Został awansowany na stopień pułkownika lekarza ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928. W 1928 był szefem Szefostwa Sanitarnego Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu. W 1929 został komendantem Szkoły Podchorążych Sanitarnych w Warszawie. W październiku 1931 wyznaczony został na stanowisko dyrektora Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego w Warszawie. W 1938 został przeniesiony w stan spoczynku. Na emeryturze prowadził praktykę lekarską w Warszawie i działalność społeczno-oświatową.

We wrześniu 1939 ochotniczo zgłosił się do Wojska Polskiego. Był szefem sanitarnym przy Zarządzie Głównym PCK podczas obrony Warszawy. Podczas okupacji działał w AK pod pseudonimem „Narkotyk”, był ordynatorem szpitala PCK w Milanówku. Był kierownikiem tajnego nauczania warszawskiej AWF, prowadzonego dla grupy 9 osób.

Podczas powstania warszawskiego był lekarzem w placówkach szpitalnych na Starówce, później w Śródmieściu. Po wojnie prowadził działalność w dziedzinie wychowania fizycznego. Od 24 lipca 1946 do 25 lutego 1948 był przewodniczącym Państwowej Rady Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Obronnego i równocześnie wykładowca, potem kierownikiem Katedry Teorii i Metodyki Wychowania Fizycznego w AWF w Warszawie. 22 lipca 1947 mianowany na stopień generała brygady. Od 31 maja 1948 był profesorem nadzwyczajnym nauk wychowania fizycznego. 16 grudnia 1949 formalnie zakończył służbę wojskową. Później był dziekanem wydziału, prorektorem, a od września 1959 do śmierci rektorem AWF.

Autor kilkudziesięciu prac naukowych, w tym kilku książek. Uznawany za jednego z czołowych twórców polskiej teorii wychowania fizycznego. Orędownik i propagator sportu i wychowania fizycznego.

Jego żoną była Halina z Mianowskich (1881–1956).

Zmarł 15 września 1960 w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A22-1-23/24)Miejsce pochówku gen. prof. Zygmunta Gilewicza (1880-1960) [dostęp z dnia: 2016-01-20].

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości (9 października 1933) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (przed 1932) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Złoty Krzyż Zasługi (trzykrotnie: po raz pierwszy 29 kwietnia 1925M.P. z 1925 r. nr 102, poz. 438 „za zasługi położone dla armji na polu służby zdrowia”., po raz drugi 11 listopada 1937 „za zasługi na polu przysposobienia wojskowego i wychowania fizycznego”.) Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal 10-lecia Polski Ludowej (14 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 14 stycznia 1955 r. nr 0/124 - na wniosek Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej. Order Krzyża Białego III klasy (Estonia, 1934)Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych nr 13/1934, s. 231 Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Wojskowej (Bułgaria, 1936) Medal Zwycięstwa (Médaille Interalliée)

Upamiętnienie Na budynku polikliniki wojskowej przy ul. Szumana w Toruniu została ustanowiona tablica pamiątkowa poświęcona gen. dr. Zygmuntowi Gilewiczowi.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Czesław Marmura, Poczet komendantów Wojskowej Szkoły Sanitarnej, Oficerskiej Szkoły Sanitarnej, Szkoły Podchorążych Sanitarnych w: 80 lat wyższego szkolnictwa medycznego w Wojsku Polskim 1922–2002, praca zbiorowa pod redakcją Mirosława Wdowczyka, Wojskowa Akademia Medyczna im. gen. dyw. Bolesława Szareckiego, Łódź 2002. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. I:A–H, Toruń 2010.

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Kijowskiego Kategoria:Członkowie Związku Wojskowych Polaków Kategoria:Generałowie brygady ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Lekarze w powstaniu warszawskim Kategoria:Ludzie związani z Leskiem Kategoria:Ludzie związani z Żytomierzem Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Oficerowie 8 Batalionu Sanitarnego Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie lekarze ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Ligi Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Bułgaria) Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy – żołnierze Armii Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej Kategoria:Polscy działacze sportowi Kategoria:Prezesi polskich klubów piłkarskich Kategoria:Prorektorzy Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Pułkownicy lekarze II Rzeczypospolitej Kategoria:Rektorzy Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1960