Carolus Philippus „Carel” van Schaik (ur. 1953) – holenderski prymatolog, antropolog ewolucyjny, który od 2004 roku pracuje jako profesor i dyrektor Instytutu i Muzeum Antropologicznym Uniwersytetu Zuryskiego w Szwajcarii. W swojej książce Among Orangutans: Red Apes and the Rise of Human Culture (Pośród orangutanów. Rude małpy a powstanie kultury człowieka) opowiada historię odkrycia grupy orangutanów na północnej Sumatrze.

Życiorys Carel van Schaik studiował biologię na Uniwersytecie w Utrechcie; studia ukończył z wyróżnieniem w 1979 roku. Do roku 1984 pracował jako badacz w holenderskiej Fundacji na Rzecz Rozwoju Badań Tropikalnych, a pracę doktorską obronił na Uniwersytecie w Utrechcie w 1985 roku (z wyróżnieniem). Po okresie pracy w Utrechcie w drugiej połowie lat 80., na Uniwersytecie Princeton, a także w Królewskiej Holenderskiej Akademii Nauk (1987-1989), w 1989 roku związał się z Uniwersytetem Duke w Durham, gdzie w 1991 roku został adiunktem na Wydziale Antropologii Biologicznej i Anatomii. W latach 1995 – 2004 profesor tegoż uniwersytetu. W roku 2004 rozpoczął pracę w Uniwersytecie w Zurychu, gdzie obecnie sprawuje funkcję dyrektora Instytutu i Muzeum AntropologiiDr. Carel P. van Schaik – Emeritus Board Members Member.

Swoją karierę zaczynał nie jako antropolog ewolucyjny, lecz jako botanik. Jego zainteresowanie ssakami naczelnymi rozpoczęło się w latach siedemdziesiątych podczas wyprawy na Sumatrę u boku żony Marii Agaty van Noordwijk. W północno-zachodniej części Sumatry, w bagnistym regionie Suaq, zainteresował się orangutanamiDiscovering the culture of orangutans. System społeczny tych zwierząt, inteligencja i kreatywność nieustępująca szympansom, a także używanie narzędzi przez te zwierzęta, rzuca wyzwanie wielu teoriom w prymatologii, a także przyczynia się do zrozumienia kluczowych momentów ewolucji człowiekavan Schaik, C.P. (2004) Among Orangutans: Red Apes and the Rise of Human Culture. Belknap/ Harvard University Press.

Przebieg kariery – zestawienie chronologiczne 1985 – 1986 – Staż podoktorski, Uniwersytet w Princeton, Wydział Biologii 1986 – 1987 – Wykładowca, Uniwersytet w Utrechcie, Laboratorium Fizjologii Porównawczej 1987 – 1989 – Senior Research Fellow, Królewska Holenderska Akademia Sztuk i Nauk 1989 – 2004 – Adiunkt a następnie Profesor, Uniwersytet Duke w Durham, Wydział Antropologii Biologicznej i Anatomii od 2004 – Profesor, Dyrektor, Uniwersytet w Zurychu, Instytut i Muzeum AntropologiiDr. Carel VAN SCHAIK – Professor and Director, Anthropological Institute & Museum, University of Zürich

Służba akademicka Carel van Schaik w swojej karierze akademickiej wykładał w ramach kursów uniwersyteckich o szerokiej tematyce przyrodniczej, od taksonomii bezkręgowców (1974), poprzez socjobiologię, etologię, zachowania społeczne i prymatologię aż do tematyki stricte antropologicznej. W swojej ostatniej aktywności edukacyjnej, podobnie jak w działalności badawczej, podejmuje wątki genezy i znaczenia zjawiska kultury (na przykład kurs „Natur und Kultur” wykładany od 2005 roku). thumb|Anthropological Museum Zurich

W swojej karierze sprawował rozmaite funkcje eksperckie oraz funkcje zaufania publicznego: członek Naukowej Rady Doradczej w „Primate Conservation, Inc.” (1993-2004), doradca naukowy „Orangutan Foundation International” (od 1999 roku), członek Naukowego Komitetu Wykonawczego w „Leakey Foundation” (1991-2010), członek a następnie przewodniczący Naukowej Rady Doradczej w Max Planck Institute of Evolutionary Anthropology w Lipsku, członek Rady Powierniczej „Jane Goodall Institut Schweiz”. W latach 2005–2009 sprawował funkcję przewodniczącego „European Foundation of Primatology”, a w latach 2011-2012 kierował „Zoologische Gesellschaft Zurich”European Federation for Primatology. Sprawował funkcję członka rad redakcyjnych prestiżowych periodyków: Journal of Human Evolution (1989 – 1993; 1999 – 2003), Advances in Primatology (1990-2000), American Journal of Primatology (1991-1999), Tropical Biodiversity (1992-), International Journal of Primatology (1995-), Behavioral Ecology and Sociobiology (1997-2003), Oryx (1998-2002), Evolutionary Anthropology (2005-)Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews.

Carel van Schaik był promotorem około 30 doktoratów oraz opiekunem kilku naukowców odbywających staże podoktorskie („postdoc”). Wraz ze swoimi współpracownikami, oraz indywidualnie, otrzymywał liczne granty badawcze, między innymi z: Schweizerischer Nationalfonds, National Science Foundation (USA), Leakey Foundation czy National Geographic Society.

Za swoją działalność został nagrodzony: W.W. Howells Book Award Amerykańskiego Towarzystwa Antropologicznego za książkę „Pośród orangutanów” w 2008 roku, Osman Hill Memorial Medal w 2004 roku – odznaczenie przyznawane przez Brytyjskie Towarzystwo PrymatologiczneW.W. Howells Book Award.

Publikacje książkowe thumb|Wild Orangutan

Wich, S., Suci Utami Atmoko, S., Mitra Setia, T. & van Schaik, C.P. (eds) (2009) Orangutans: Geographic variation, behavioral ecology and conservation. Oxford University Press. Kappeler, P.M. & van Schaik, C.P. (eds) (2006) Cooperation in Primates and Humans: Mechanisms and Evolution. Springer Verlag, Heidelberg. Brockman, D.K. & van Schaik, C.P. (eds) (2005) Seasonality in Primates: Studies of Living and Extinct Non-Human and Human Primates. Cambridge, University Press, Cambridge. van Schaik, C.P. (2004) Among Orangutans: Red Apes and the Rise of Human Culture. Belknap/ Harvard University Press. Kappeler, P.M., van Schaik, C.P.(eds) (2004) Sexual Selection in Primates: New and Comparative Perspectives. Cambridge University Press, Cambridge. Terborgh, J., van Schaik, C. Davenport, L. & Rao, M. (eds) (2002) Making Parks Work: Strategies for Preserving Tropical Nature. Island Press, Washington DC. Plavcan, J.M., Jungers, W. L., Kay R. F. & van Schaik, C. P. (eds). (2002) Reconstructing Behavior in the Primate Fossil Record. Plenum Press, New York van Schaik, C.P. & Janson, C.H. (eds) (2000) Infanticide by males and its implications. Cambridge University Press. Kramer, R.A., van Schaik, C.P. & Johnson, J. A. (eds) (1997) Last Stand, Protected Areas and the Defense of Tropical Biodiversity. New York: Oxford University Press. van Schaik, C.P. & Supriatna, J. (eds) (1996): Leuser, A Sumatran Sanctuary. YABSHI Press, Depok (Indonesia).

Carel van Schaik jest również autorem blisko 400 artykułów naukowych/rozdziałów w monografiach.

Zainteresowania badawcze Carel van Schaik zainteresowany jest wyjaśnieniem pochodzenia cech nowoczesnych człowieka, nieobecnych u małp człekokształtnych, takich jak: technika i kultura, specyficzna historia życiowa, nasilona współpraca, język i specyficzne zachowania seksualne. Przedsięwzięcie to zawiera w sobie kilka obszarów szczegółowych:

1. Badanie socjoekologii – łącznie z zagadnieniem dzieciobójstwa oraz koalicji wewnątrz i międzygrupowych, co powinno przyczynić się do lepszego rozumienia genezy zjawiska wojny u ludzi.

2. Badanie źródeł technologii i kultury poprzez analizowanie zakresu w jakim zachowanie wielkich małp człekokształtnych uwarunkowane jest kulturowo, ażeby wyjaśnić brak kultury kumulatywnej u tych małp. Implikuje to również badania ontogenezy umiejętności u orangutanów, w tym posługiwanie się narzędziami.

3. Badania ewolucji rozmiaru mózgu u ptaków i ssaków w celu zidentyfikowania głównych sił napędowych ewolucyjnych wzrostów w rozmiarze mózgu. W szczególności analiza korelatów rozmiaru mózgu po stronie historii życiowej.

4. Pytanie dlaczego ludzie stali się tak hiper-kooperatywni, oraz koncentracja na roli reprodukcji opartej na współpracy (CB) jak i kooperatywnego polowania w procesie kształtowania naszej psychiki. W obszarze tym zespół Profesora van Schaika używa innych gatunków stosujących CB, w szczególności pazurkowców w celu testowania predykcji płynących z modelu CB dla ewolucji człowieka.

5. Analiza jak gatunki mogą stać się inteligentne, poprzez rafinowanie i testowanie modelu inteligencji kulturowej. Pierwszy zestaw prób jest rozwojowy. Testowana jest w nim rola środowiska społecznego w nabywaniu umiejętności w środowisku naturalnym i w niewoli. Drugi zestaw prób jest porównawczy, gdzie gatunki są porównywane w odniesieniu do możliwości uczenia społecznego.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Wykłady/wywiady Webcast archive of Altruism Dialogue I Webcast archive of Altruism Dialogue II Great Ape Culture, NPR Orangutangs Anounce Their Travel Plans, Quirks and Quarks

Artykuły Revealing Behavior in 'Orangutan Heaven and Human Hell', NYT Animal intelligence, Scientific American Among Orangutans: Red Apes and the Rise of Human Culture Orangutan Technology. How Did the Great Apes Get To Be So Smart, Scientific American

Warum Menschen ungern streiten, Wiener Zeitung

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Utrechcie Kategoria:Członkowie Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk Kategoria:Holenderscy antropolodzy Kategoria:Urodzeni w 1953 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Duke University