Dysforia gatunkowa – rodzaj dysforii, czasem z elementami dysmorfofobii, połączone z odczuciem, iż ciało danej osoby jest niewłaściwego gatunkuLupa, s. 39. Earls i Lalumière (2009) opisują to jako „poczucie bycia wewnątrz niewłaściwego gatunkowo ciała” oraz „pragnienie bycia zwierzęciem”Earls and Lalumière, s. 3. Poza literaturą psychologiczną termin ten jest również spotykany w środowiskach terian i otherkinów.
Definicja i symptomy Termin „dysforia gatunkowa” jest nieformalnie używany w literaturze psychologicznej dla porównania doświadczeń niektórych osób do tych występujących w środowisku transgenderycznymBryant, s. 21. Otherkini i terianie korzystają z niego również do opisywania swoich własnych doświadczeń.
W 2008 wedle badań 46% ankietowanych osób identyfikujących się z fandomem furry odpowiedziało twierdząco w pytaniu „Czy uważasz się za człowieka mniej niż w 100%?”; oraz 41% wybrało pozytywną odpowiedź dla pytania „Gdybyś mógł być człowiekiem w 0%, chciałbyś?”Gerbasi et al., s. 17. Pytania te zostały dobrane specjalnie w sposób aby nakreślić podobieństwa z dysforią płciową, określając to jako „trwałe poczucie dyskomfortu” z ludzkim ciałem i poczucie uwięzienia „nie-ludzkiego gatunku w ludzkim ciele” do czego przyznało się odpowiednio 24% i 29% ankietowanych.
Z opisów osób doświadczających dysforię gatunkową wynika, iż ludzie tacy mogą odczuwać nawet nadliczbowe, nieistniejące kończyny takie jak fantomowe skrzydła lub pazuryLupa, s. 41-42. Dysforia ta obejmuje uczucia bycia zwierzęciem lub inną istotą „uwięzioną” w ludzkim ciele, co odróżnia to od likantropii klinicznej, gdzie pacjent wierzy, że jest faktycznie przemieniony w zwierzę lub posiada umiejętność takiej przemiany.
Badanie Clegg, Collings i Roxburgh (2016) wykazało, że osoby identyfikujące się jako terianie (którzy często odczuwają dysforię gatunkową) cechują się wyższymi poziomami cech autystycznych (szczególnie w zakresie umiejętności społecznych i komunikacji) oraz schizotypii (zwłaszcza w podskalach nietypowe doświadczenia i introwertyczna anhedonia); te cechy statystycznie przewidują przynależność do grupy terianów. Terianie raportowali niższy dobrostan psychiczny w relacjach społecznych i mastery środowiska, lecz podobny lub wyższy w autonomii, akceptacji siebie i rozwoju osobistym; tożsamość terianów działała ochronnie, moderując negatywny wpływ autyzmu i schizotypii na autonomię. Ogółem wyniki nie wskazują na patologię (brak różnic w wielu skalach), lecz na korelację z neuroróżnorodnością, podkreślając potrzebę dalszych badań nad stygmatyzacją społeczną i mechanizmami adaptacyjnymiClegg, H., Collings, R., & Roxburgh, E.C. (2019) Therianthropy: Wellbeing, schizotypy and autism in individuals who self- identify as non-human. Society and Animals, 27(4) 403-426..
Przypisy
Literatura Clegg, H., Collings, R., & Roxburgh, E.C. (2019) Therianthropy: Wellbeing, schizotypy and autism in individuals who self- identify as non-human. Society and Animals, 27(4) 403-426. Lupa (2007). A Field Guide to Otherkin. Megalithica Books. Earls, Christopher M and Lalumière, Martin L (2009). A Case Study of Preferential Bestiality Archives of Sexual Behavior, 38:605-609. Giffney, Noreen and Hird, Myra J (2008). Queering the non/human. Ashgate. Garber, Marjorie (1997). Vested Interests: Cross-Dressing and Cultural Anxiety. Routledge. Bonewits, Phaedra and Bonewits, Isaac (2007). Real Energy: Systems, Spirits, And Substances to Heal, Change, And Grow. New Page Books. Cárdenas M, Head C, Margolis T and Greco K (2009). „Becoming Dragon: a mixed reality, durational performance in Second Life”. The International Society for Optical Engineering. Gerbasi, K. C., Paolone, N., Higner, J., Scaletta, L. L., Bernstein, P. L., Conway, S., & Privitera, A. (2008). „Furries A to Z (Anthropomorphism to Zoomorphism)”. Society & Animals, 16, 197-222.
Kategoria:Izolowane objawy psychiatryczne Kategoria:Zaburzenia afektywne