thumb|Wacław Chojna z żoną Marią. Solanki 1936 thumb|awers: Medal pamiątkowy otrzymany w dniu imienin Wacława od członków I Oddziału Kedywu (tzw. 'Magistratu') thumb|rewers: medal pamiątkowy, 'Na pamiątkę Drogiemu Szefowi Urzędnicy Magistratu 28.IX.43' thumb|Wacław Chojna – środek, ppłk Jan Mazurkiewicz po lewej, por. Stanisław Wierzyński z prawej, wrzesień 1944 thumb|Wacław Chojna z żołnierzami II Korpusu Polskiego, Włochy 1945 Wacław Chojna ps. „Majewski”, „Młotek”, „Świerczyński”, „Świerk”, „Horodyński” (ur. w Zasławiu, zm. 2 grudnia 1976 w Warszawie) – major artylerii Wojska Polskiego, żołnierz Kedywu, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Syn Heleny Jakubowicz oraz Cezarego Chojny. Uczył się w Państwowym Gimnazjum im. Marii Konopnickiej w Ostrogu, a od piątej klasy w Państwowym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Zdołbunowie, gdzie w 1927 r. otrzymał świadectwo dojrzałości.
30 czerwca 1928 r. ukończył Kurs Szkoły Podchorążych w Oficerskiej Szkole Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej z 53. lokatą i „z postępem zupełnie dobrym” i został zakwalifikowany do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu, która 9 sierpnia 1928 r. została przemianowana na Szkołę Podchorążych w Artylerii.
15 sierpnia 1930 został mianował podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1930 i 74. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 4 Kujawskiego pułku artylerii lekkiej w InowrocławiuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 15 sierpnia 1930 r., s. 276.. 22 lutego 1934 został awansowany na porucznika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 i 18. lokatą w korpusie oficerów artyleriiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 23 lutego 1934 r., s. 79..
Był pasjonatem sportu; uprawiał szermierkę, woltyżerkę, skoki konne przez przeszkody, narciarstwo, łyżwiarstwo, loty szybowcem, łowiectwo.
W kampanii wrześniowej dowodził 2 baterią 4 pułku artylerii lekkiej, był zastępca dowódcy i p.o. dowódcy I dywizjonu 4 pal. Walczył w bitwie nad Bzurą.
Po klęsce wrześniowej dwukrotnie próbował uciec z niemieckiej niewoli. Po raz pierwszy zbiegł z transportu do oflagu w Kutnie, po czym ukrył się na wsi, jednak został wydany Niemcom przez gospodynię domostwa, w którym znalazł tymczasowe schronienie, i następnie aresztowany. Symulując chorobę, trafił do szpitala dla jeńców, z którego został wypisany z fałszywym rozpoznaniem gruźlicy dzięki pomocy niemieckiego lekarza. Wrócił do Inowrocławia, gdzie, nie ujawniając się, pracował fizycznie jako robotnik w fabryce sody w Mątwach. Ostrzeżony, że interesuje się nim Gestapo, wyjechał do Warszawy.
W konspiracji od grudnia 1939 w WarszawieZ dziejów Walk o Niepodległość”, dr. Andrzej Kunert, Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, IPN., do której został wciągnięty przez Stanisława Colonna-Walewskiego, męża ciotecznej siostry (byłego dyrektora fabryki wódek Haberbusch i Schiele w Warszawie, członka ZWZ, więźnia Pawiaka i Oświęcimia). W styczniu 1940 został członkiem Związku Czynu Zbrojnego w Warszawie. W marcu 1940 przystąpił do Polskiej Organizacji Zbrojnej. Początkowo został szefem Oddziału II Sztabu Komendy Okręgu Warszawa-Miasto, był odpowiedzialny za wywiad i kontrwywiad. Przed utworzeniem Okręgu działały w Warszawie luźne, niepowiązane grupy konspiracyjne, pod wspólną komendą i zorganizowane przez kadrę oficerską i podoficerską zgrupowania w Wydziale Wojskowym „Racławic”, POZ i WOW-ZNAK. W połowie 1940 w skład POZ weszły oddziały organizowane w Warszawie z oddziałów ZCZ.
W grudniu 1941 został mianowany komendantem powiatu warszawskiego Polskiej Organizacji Zbrojnej. POZ została scalona z AK dopiero w sierpniu 1942, ale on sam już od kwietnia 1941 należał jednocześnie do ZWZ-AK (zaprzysiężony w tym miesiącu przez kpt. Wacława Janaszka ps. „Bolek”), współpracując m.in. z Wydziałem Artylerii KG AK w zakresie szkolenia i wydawnictw. Przeszedł także dwuletni kurs dywizyjny dowódców dyonu przy 34. W myśl umowy scaleniowej podlegający mu powiat warszawski POZ przekazał 31 października 1942 do AK, będąc odpowiedzialnym za 7 placówek: Radość, Pruszków, Włochy, Ożarów, Rembertów, Legionowo oraz Piastów. Przeszkolił stworzony przez siebie dywizjon artylerii w Legionowie.
11 listopada 1942 został awansowany na kapitana, a 3 października 1944 na stopień majora.
Na temat ww. działalności w POZ Stanisław Pietras napisał‘POZ-Polska Organizacja Zbrojna, Siew-Racławice- POZ-AK’, Stanisław Pietras, s. 69,92,93,109,110,132,149.: „Archiwum Konspiracyjne ppłk. W. Janaszka. Wnioski odznaczeniowe”..
Jako jeden z pierwszych członków POZ przeszedł do Kedywu Komendy Głównej AK i został szefem I Oddziału Organizacyjnego „Magistrat” „Gromada”. (Kedyw 81, Szef I)http://www.dws-xip.pl/PW/formacje/pw2043.htm; 'Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944', Tomasz Strzembosz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe., który był jego komórką legislacyjną i składał się z dwóch działów. Dział Organizacyjno-Personalny kierowany był osobiście przez W. Chojnę, szefa Oddziału. W zakres jego pracy wchodziły wszelkie sprawy organizacyjne i personalne Kedywu. Działem Legalizacji (w 1 Oddziale) kierował od czerwca 1943 jego zastępca ppor./por. Stanisław Wierzyński ‘Klara’ odpowiedzialny za zapewnienie dokumentów do bieżących prac KedywuKomenda Główna Armii Krajowej 1939-1945, Marek Ney-Krwawicz, s. 127; Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, str 122.. Wacław Chojna, w porozumieniu z płk. Janaszkiem, był też odpowiedzialny za Archiwum KG AK. W przechowywaniu akt pomagała mu m.in. łączniczka „Hesia” – Janina Stępniewska„Raport Stanisława Huskowskiego ps. Ali z akcji na Kutscherę”., która następnie była jego główną łączniczka w powstaniu warszawskim. W. Chojna wchodził także w skład trzyosobowej komisji zajmującej się włączaniem „Wachlarza”„Saga o Bohaterach”, ‘Wachlarz’ IX 1941 III 1943, Cezary Chlebowski. do Kedywu. Podczas Okupacji kilkakrotnie brawurowo ucieka Niemcom w Warszawie i Krakowie.
W powstaniu warszawskim był m.in. szefem łączności Zgrupowania „Radosław”. Przeszedł przez cały szlak bojowy zgrupowania od Woli, przez Stare Miasto, Czerniaków, Mokotów i Śródmieście. Przechodząc kanałami zachorował na tyfus.
We wniosku o odznaczenie Orderem Virtuti Militari V kl., podpisanym 30 marca 1946 w Wielkiej Brytanii przez ppłk. Jerzego Uszyckiego, napisano:
Na podstawie Notatki z działań powstańczych Zgrupowania „Radosław”:„Notatka z przebiegu działań powstańczych zgrupowania „Radosław”, „Notatka z przebiegu działań powstańczych zgrupowania «Radosław»” mjr. Wacław Chojna, por. Stanisław Wierzyński, Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego Warszawa-Londyn 2004, Problematyka i Historia Wojskowości, Mars 16/2004.:
Po zakończeniu powstania przebywał w obozach jenieckich Sandbostel i Murnau, a po uwolnieniu z niewoli niemieckiej przez oddziały amerykańskie (29 kwietnia 1945) został w lipcu tego roku, przydzielony do 2 Karpackiego pułku artylerii lekkiej we Włoszech. Następnie został przetransportowany z 2 Korpusem do Wielkiej Brytanii, gdzie przebywał do 1947. Po nieudanych próbach ściągnięcia rodziny do Wielkiej Brytanii podjął decyzję powrotu do kraju, gdy w polskim radiu podano, że zmarł jego teść Andrzej Dzikiewicz, malarz w Inowrocławiu. Został repatriowany z Glasgow do kraju 8 maja 1947.
Trzy miesiące po powrocie do Polski aresztowany przez UB, przewożony wielokrotnie do Warszawy na przesłuchania. Na Rakowieckiej przesłuchiwany m.in. przez Józefa Różańskiego (Goldberga). Żona Maria, mgr filozofii i historii, wykładająca historię w Liceum im. M. Konopnickiej, poddana była ciągłej inwigilacji ze strony kuratorium, ostatecznie zwolniona. Jeszcze w 1945, po powrocie z Krakowa do Inowrocławia (gdzie przebywała podczas okupacji, pracując w kawiarni „Pani” na ul. św. Jana 17) została wyrzucona z willi, do której wprowadził się funkcjonariusz UB, rekwirując całe mienie. Zamieszkała z rodzicami, gdzie także dokwaterowano funkcjonariusza UB z rodziną, który z kolei terroryzował Chojnów i Dzikiewiczów. Wacław Chojna nie mógł nigdzie podjąć stałej pracy. Uniemożliwiono mu studiowanie matematyki na Uniwersytecie w Toruniu. Dzięki pomocy Jana Mazurkiewicza „Radosława” ostatecznie dostał pracę w spółdzielni rzemieślniczej w Inowrocławiu, której został prezesem. Był członkiem ZBoWiD (wówczas wiceprezesem tej organizacji był „Radosław”). W czasie Poznańskiego Czerwca podczas Targów Poznańskich w 1956. uruchomił demonstrującym robotnikom zdobyty przez nich jeden z czołgów. Zmarł 2 grudnia 1976 w Warszawie. Do końca życia był w bliskim kontakcie z Janem Mazurkiewiczem. Pochowany na Powązkach Wojskowych. Jego „pierwszy” grób jest także na Powązkach Wojskowych – spoczywa w nim żołnierz, któremu może Chojna przekazał dokumenty, a który zginął na Bielanach w 1939 (kwatera A25-1-44)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 13145 – 2 października 1944 (lipiec 1944)Zdjęcia odznaczeń oraz zaświadczeń do wglądu na stronie: http://www.sppw1944.org. Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami – 5 maja 1944 Krzyż Walecznych – wrzesień 1944 Warszawski Krzyż Powstańczy – pośmiertnie Krzyż Partyzancki Medal Wojska Krzyż Armii Krajowej nr 4997 – 3 marca 1969Legitymacja Krzyża Armii Krajowej, Londyn, 3 marca 1969 oraz „Tymczasowe Zaświadczenie” potwierdzające nadane medalu The War Medal, 10.02.1947 r. w 2. Karp. Pułku Art. Lekkiej do wglądu na stronie http://www.sppw1944.org. Pamiątkowa Odznaka 3 Dywizji Strzelców Karpackich nr 24232 – 22 września 1946 Brytyjski Medal Wojny 1939–1945 – 10 lutego 1947
Rodzina Wacław Chojna był żonaty z Marią z Dzikiewiczów, magistrem filozofii historii na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, z którą miał dwie córki. Krystyna Danuta była absolwentką Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie i aktorką. Anna Zofia: lekarz med. okulista, Akademia Med. Poznań.
Przypisy
Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli niemieckiej (powstanie warszawskie) Kategoria:Majorowie artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Porucznicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Dowódcy w powstaniu warszawskim Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Zbrojnej Kategoria:Członkowie Związku Czynu Zbrojnego Kategoria:Jeńcy Oflagu VII A Murnau Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Oficerowie Kedywu AK Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy bitwy nad Bzurą (1939) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Ludzie urodzeni w Zasławiu (Ukraina) Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1976 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Oficerowie 4 Kujawskiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie