Kalwaria na Górze Świętej Anny – zabytkowa kalwaria w miejscowości Góra Świętej Anny w województwie opolskim.
Kalwaria jest częścią zespołu zabytków w klasztorze franciszkanów należącego do Prowincji św. Jadwigi we Wrocławiu, obejmuje: 26 kaplic Drogi Męki Pańskiej i Dróżek Matki Boskiej, 6 kaplic maryjnych z XVIII w., kaplica św. Józefa.
Historia Kalwaria została ufundowana w 1700 przez Georga Adama de GaschinaPojawiająca się w literaturze (np. u Reischa) informacja, że była to realizacja testamentu hrabiego Melchiora Ferdynanda, który na Górę Świętej Anny sprowadził w 1656 franciszkanów reformatów jest błędna, bo dokument ów nie odnosi się do kalwarii, patrz: Bania Z., 2005: Góra Świętej Anny – Jerozolima i Rzym Górnego Śląska. W: Joanna Lubos-Kozieł (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Acta Universitatis Wratislaviensis nr 2846, Historia Sztuki nr XXII, Wrocław, s. 49.. Budowę rozpoczęto 27 maja 1700Bania Z., 2005: Góra Świętej Anny – Jerozolima i Rzym Górnego Śląska. W: Joanna Lubos-Kozieł (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Acta Universitatis Wratislaviensis nr 2846, Historia Sztuki nr XXII, Wrocław, s. 53. według projektu Domenico Signo. Architekt wzorował się na układzie istniejącej już Kalwarii Zebrzydowskiej. Pierwszy etap budowy zakończono 24 lipca 1709. Powstały wówczas 33 kapliceBania Z., 2005: Góra Świętej Anny – Jerozolima i Rzym Górnego Śląska. W: Joanna Lubos-Kozieł (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Acta Universitatis Wratislaviensis nr 2846, Historia Sztuki nr XXII, Wrocław, s. 49 i 53.. Pierwsze nabożeństwo kalwaryjskie odprawiono 14 września 1764. W 1764 r. Klemens XIII udzielił odpust pielgrzymom do świętoannskiej kalwariiBania Z., 2005: Góra Świętej Anny – Jerozolima i Rzym Górnego Śląska. W: Joanna Lubos-Kozieł (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Acta Universitatis Wratislaviensis nr 2846, Historia Sztuki nr XXII, Wrocław, s. 54..
19 sierpnia 1784 sanktuarium odwiedził król pruski Fryderyk Wilhelm II. W 1810 król pruski wydał dekret sekularyzacyjny, na podstawie którego majątek klasztoru przejęły władze świeckie. W 1832 dobra klasztorne wraz z kalwarią przekazane zostały biskupom wrocławskim. Franciszkanie powrócili do konwentu 13 sierpnia 1859. W 1866 poświęcono Kaplicę III Upadku Pana Jezusa. Franciszkanie musieli drugi raz opuścić klasztor w dobie Kulturkampfu za rządów Ottona von Bismarcka w lipcu 1875. Gdy nastawienie władz berlińskich do Kościoła katolickiego zelżało, franciszkanie znowu pojawili się na Górze Świętej Anny w 1887. W 1889 wybudowano tzw. Plac Rajski, w latach 1912–1914 Grotę Lourdzką. W 1929 rozpoczęto budowę domu pielgrzyma, w 1938 przejętego przez władze Trzeciej Rzeszy. W czasie II wojny światowej zakonnicy ponownie musieli opuścić klasztor i kalwarię. Powrócili po przejściu linii frontu w 1945. W 1980 kościołowi św. Anny z 1490 nadano tytuł bazyliki mniejszej. W czerwcu 1983 kalwarię odwiedził papież Jan Paweł II. Wraz z pątnikami odprawione wówczas zostały nieszpory.
Zespół kościołów i kaplic Bazylika św. Anny Samotrzeciej Grota Lourdzka Kaplica św. Rafała Kaplica Koronacji NMP Ołtarz papieski Kaplica przyjęcia w niebie NMP Kaplica pożegnania z Matką Kaplica Królowej Patriarchów Kaplica Królowej Aniołów Kaplica Matki Miłosierdzia Kościół Wniebowzięcia NMP Kaplica Ogrójec Kaplica Pojmania – zdrady Judasza VI stacja pogrzebowa III stacja pogrzebowa II stacja pogrzebowa Kaplica Domek NMP Kaplica Wieczernik Kaplica Pałac Annasza Kaplica Pałac Kajfasza i Więzienie Kaplica Pałąc Heroda Kaplica Gradusy Kaplica Ratusz Piłata „U Piłatowej” Kaplica włożenia Krzyża Kaplica I Upadek Kaplica Serce NMP Kaplica Szymon Cyrenejczyk Kaplica św. Weronika Kaplica II Upadek – Brama Wschodnia Kaplica Płaczące Niewiasty Kaplica III Upadek Pustelnia Kaplica Obnażenie Pana Jezusa Kościół św. Krzyża Kaplica Namaszczenia Kaplica Grób Pana Jezusa Kaplica św. Marii Magdaleny Kaplica św. Heleny Dom Pielgrzyma Pomnik Jana Pawła II
Przypisy
Bibliografia Bania Z., 2005: Góra Świętej Anny – Jerozolima i Rzym Górnego Śląska. W: Joanna Lubos-Kozieł (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Acta Universitatis Wratislaviensis nr 2846, Historia Sztuki nr XXII, Wrocław, s. 564, . Lubos-Kozieł, Joanna, Grota lurdzka na Górze Świętej Anny na tle innych śląskich naśladownictw Groty Massabielle, [w:] Lubos-Kozieł, Joanna ; Gorzelik, Jerzy ; Filipczyk, Joanna ; Lipnicki, Albert (red.): Pielgrzymowanie i sztuka. Góra Świętej Anny i inne miejsca pielgrzymkowe na Śląsku. Wrocław 2005, s. 115-129. 8
Linki zewnętrzne Interaktywna mapa kalwarii Strona sanktuarium Kalwaria - Kalvariena portalu polska-org.pl
Kalwaria Anny, Góra Świętej Kategoria:Kościoły i klasztory franciszkanów (OFM) w Polsce Kategoria:Zabytkowe klasztory katolickie w województwie opolskim Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie strzeleckim Kategoria:Kościoły w dekanacie Leśnica Kategoria:Zabytki w powiecie strzeleckim