Pierwszy Doktor () – postać fikcyjna związana z brytyjskim serialem science-fiction pt. Doktor Who, w którą wcielał się William Hartnell. Pierwszy Doktor jest pierwszą, oryginalną inkarnacją Doktora, głównego bohatera serialu. Postać ta pojawiała się regularnie w latach 1963–1966. Aktor ten jednak powraca w 1973 z okazji 10-lecia istnienia serialu w historii The Three Doctors. Hartnell wówczas był w bardzo złym stanie zdrowia, ale scenariusz został tak dopracowany, by aktor nie musiał się zbyt przemęczać. Po śmierci Hartnella w 1975 r. Richard Hurndall zagrał rolę Pierwszego Doktora w specjalnym odcinku na 20-lecie serialu pt.: The Five Doctors. Archiwalny materiał filmowy z Hartnellem użyto w specjalnym odcinku na 50-lecie istnienia Doktora Who, Dzień Doktora, gdzie głosu użyczył John Guilor, a także w odcinku Imię Doktora. Wersja postaci w wieku dziecięcym została pokazana w odcinku Posłuchaj. 18 kwietnia 2017 roku pojawiła się informacja, że w odcinku świątecznym w 2017 roku do roli pierwszego Doktora powróci David Bradley, który wystąpił w tej roli wcześniej w 2013 roku w filmie An Adventure in Space and Time. Postać miała także swoje cameo w odcinku The Doctor Falls.
Kiedy Doktor jest bardzo ranny, może zregenerować swoje ciało, tym samym zmieniając wygląd i cechy osobowości, a Pierwszy Doktor jest „oryginalną” formą Doktora. Wątek ten został stworzony ze względu na zły stan zdrowia Hartnella oraz by móc przedłużyć „żywotność” serialu na wiele lat. Pierwszy Doktor jest najmłodszym Doktorem, mimo że ma wygląd osoby w postarzałym wieku. Jest to wynikiem naturalnego wzrostu lat, jakiemu musiała stawić czoła ta inkarnacja.
Życiorys Pierwszy Doktor jest tajemniczą postacią i niewiele o nim wiadomo. Ma wnuczkę, Susan i wiadomo, że pochodzą z innego czasu i miejsca niż ich otoczenie. Posiada on statek kosmiczny o nazwie TARDIS, który przypomina budkę policyjną i jest o wiele większy w środku niż na zewnątrz. Doktor określa siebie i Susan jako „wygnańcy”. Do końca jego „ery” nie było wiadomo, jak nazywa się jego rasa (Władcy Czasu; powiedziano o tym dopiero za czasów Drugiego Doktora) oraz jak się nazywa jego rodzima planeta (Gallifrey; powiedziano o tym dopiero za czasów Trzeciego Doktora). Pierwszy Doktor za swojej kadencji nie użył śrubokrętu sonicznego.
W pierwszym odcinku serialu Doktor porwał dwójkę nauczycieli, Barbarę Wright i Iana Chestertona, którzy badając ogromną inteligencję jego wnuczki, Susan, odkryli TARDIS.
Za swojej kadencji Pierwszy Doktor jako pierwszy poznał Daleków i Cybermenów. Załoga TARDIS-u również za jego kadencji uczestniczyła w ważnych wydarzeniach historycznych, w tym m.in. uczestnictwo w rewolucji francuskiej, obserwowanie masakry w noc św. Bartłomieja czy badanie życia mieszkańców państwa Azteków przed skolonizowaniem hiszpańskim. W historii The Dalek Invasion of Earth Doktor pozwala Susan zostać w XXII wieku wraz ze swoją miłością, Davidem Campbellem. Na miejsce Susan weszła Vicki, którą Doktor i jego towarzysze znajdują na planecie Dido.
Gdy Ian i Barbara opuszczają Doktora, na ich miejsce wchodzi przyszły pilot kosmiczny, Steven Taylor. Niedługo później Vicki również postanawia opuścić Doktora, by móc zostać z Troilusem w czasach oblężenia Troi. Doktor w tej samej historii poznaje Katarinę, która wraz z Sarą Kingdom umiera podczas wydarzeń z The Daleks' Master Plan.
W historii The Massacre of St Bartholomew's Eve do załogi TARDIS-a doszła młoda dziewczyna o imieniu Dodo Charplet. Wraz ze Stevenem wkrótce opuszcza Doktora, a na ich miejsce wchodzą sekretarka Polly i żeglarz Ben Jackson.
W ostatniej historii regularnej Doktora pt.: The Tenth Planet, on wraz z Polly i Benem lądują na Antarktydzie w 1986, gdzie po raz pierwszy Doktor ma do czynienia z Cybermanami. Po pokonaniu ich Doktor położył się w TARDIS-ie, gdzie na oczach swoich towarzyszy regeneruje się w nowe wcielenie, jakim był Drugi Doktor.
Nieregularne występy Pierwszy Doktor pojawił się w specjalnej historii na 10-lecie pt.: The Three Doctors. Podczas tej historii Doktor mógł poznać Drugiego i Trzeciego Doktora.
Pierwsze wcielenie Doktora występowało również w specjalnej historii na 20-lecie pt.: The Five Doctors. Wówczas wcielenie te mogło poznać starsze inkarnacje Doktora oraz przyszłych towarzyszy. W tej historii towarzyszyła mu Susan. Podczas kręcenia tej historii Richard Hurndall zastąpił Williama Hartnella, z powodu śmierci Hartnella.
Dodatkowo, w serialu jest wiele nawiązań do Pierwszego Doktora. Zazwyczaj są to wypowiedzi związane z postacią lub fotografie, tak jak to było w np.: Earthshock, Ludzka natura czy Vincent i Doktor. W odcinku Imię Doktora jest pokazana scena, w której Doktor kradnie TARDIS z Susan, a pomaga mu w tym Clara Oswald (towarzyszka jedenastego i dwunastego Doktora).
Występy Telewizyjne Historia Data premiery Źródło Pierwszy odcinek Ostatni odcinek Sezon 1 (1963-64) An Unearthly Child 23 listopada 1963 14 grudnia 1963 The Daleks 21 grudnia 1963 1 lutego 1964 The Edge of Destruction 8 lutego 1964 15 lutego 1964 Marco Polo 22 lutego 1964 4 kwietnia 1964 The Keys of Marinus 11 kwietnia 1964 16 maja 1964 The Aztecs 23 maja 1964 13 czerwca 1964 The Sensorites 20 czerwca 1964 1 sierpnia 1964 The Reign of Terror 8 sierpnia 1964 12 września 1964 Sezon 2 (1964-65) Planet of Giants 31 października 1964 14 listopada 1964 The Dalek Invasion of Earth 21 listopada 1964 26 grudnia 1964 The Rescue 2 stycznia 1965 9 stycznia 1965 The Romans 16 stycznia 1965 6 lutego 1965 The Web Planet 13 lutego 1965 20 marca 1965 The Crusade 27 marca 1965 17 kwietnia 1965 The Space Museum 24 kwietnia 1965 15 maja 1965 The Chase 22 maja 1965 26 czerwca 1965 The Time Meddler 3 lipca 1965 24 lipca 1965 Sezon 3 (1965-66) Galaxy 4 11 września 1965 2 października 1965 The Myth Makers 16 października 1965 6 listopada 1965 The Daleks Master Plan 13 listopada 1965 29 stycznia 1966 The Massacre of St Bartholomew's Eve 5 lutego 1966 26 lutego 1966 The Ark 2 marca 1966 26 marca 1966 The Celestial Toymaker 2 kwietnia 1966 23 kwietnia 1966 The Gunfighters 30 kwietnia 1966 21 maja 1966 The Savages 28 maja 1966 18 czerwca 1966 The War Machines 25 czerwca 1966 16 lipca 1966 Sezon 4 (1966-67) The Smugglers 10 września 1966 1 października 1966 The Tenth Planet 8 października 1966 29 października 1966 Sezon 10 (1972-73) The Three Doctors 30 grudnia 1972 20 stycznia 1973 Specjalny na 20-lecie istnienia serialu The Five Doctors 23 listopada 1983
Zobacz też Historia serialu Doktor Who Dr Who wśród Daleków, Najazd Daleków na Ziemię Drugi Doktor, Trzeci Doktor, Piąty Doktor, Doktor Wojny, Dziewiąty Doktor, Jedenasty Doktor
Przypisy
Linki zewnętrzne Pierwszy Doktor (1) (2) na oficjalnej stronie British Broadcasting Corporation (BBC) Pierwszy Doktor w bazie Tardis Data Core
01