Edward Marceli Poniński herbu Łodzia (ur. 3 października 1810 we Węgierkach, zm. 1 czerwca 1893 we Wrześnidane biograficzne + zdjęcie na stronie Sejmu Wielkiego) – właściciel ziemski, działacz polityczny i społeczny, uczestnik powstania listopadowego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Młodość i udział w powstaniu Syn Stanisława i Anny z domu Sierakowskiej. Uczęszczał do gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu. W grudniu 1830 opuścił szkołę i przedostał się do Królestwa Polskiego, aby wziąć udział w powstaniu listopadowym. Służbę pełnił w pułku jazdy poznańskiej, walcząc m.in. w bitwach pod Grochowem, Iganiami i Ostrołęką. Po awansie na oficera został adiutantem u generała Józefa Kamińskiego. Za udział w walkach otrzymał Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari. We wrześniu 1831 dostał się do niewoli rosyjskiej w Sandomierskiem, ale w drodze wymiany jeńców został uwolniony. Po przekroczeniu granicy austriackiej został początkowo internowany w Ołomuńcu, a później w Brnie i Tropawie. Dzięki staraniom ojca powrócił do Wrześni, ale został osadzony przez pruskie władze w twierdzy świdnickiej. Został skazany na odbycie trzyletniej przymusowej służby w wojsku.
Późniejsze lata Po odbyciu służby osiadł we Wrześni, gdzie uczestniczył w życiu ziemiaństwa. Reprezentował kierunek konserwatywny i legalistyczny. Dobra wrzesińskie przejął w 1847 po śmierci ojca i w tym samym roku posłował na zjednoczony sejm pruski. W 1848 w powiecie wrzesińskim stanął na czele Komitetu Narodowego, organizując tam siły zbrojne i powstrzymując je przed antyniemieckimi wystąpieniami. Nie brał udziału w walce zbrojnej, ale został osadzony w Cytadeli Poznańskiej. W 1849 został deputowanym do sejmu pruskiego (tzw. wiosennego) z okręgu wrzesińskiego i średzkiego. W następnych latach zajmował się głównie gospodarstwem.
W 1861 został członkiem pierwszego zarządu Centralnego Towarzystwa Gospodarczego na Wielkie Księstwo Poznańskie. W 1863 aktywnie uczestniczył w organizowaniu oddziałów powstańczych oraz przerzucaniu ich do Królestwa Polskiego. Zmarł we Wrześni i tam został pochowany.
Od roku 1838 był żonaty z Eustachią z Grabskich, z którą miał córki Marię i Zofię oraz syna Stanisława Jana Eustachego.
W 1842 otrzymał pruski Order Orła Czerwonego II klasy, w 1847 przejął tytuł hrabiowski, a w 1888 został odznaczony papieską komandorią Orderu PiusaZofia Zielińska: Poniński Edward Marceli (1810-1893) [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 27/1982, s. 525.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Centralnego Towarzystwa Gospodarczego dla Wielkiego Księstwa Poznańskiego Kategoria:Ludzie związani z Wrześnią Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Oficerowie kawalerii powstania listopadowego Kategoria:Polacy – więźniowie polityczni w zaborze pruskim Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Orła Czerwonego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Piusa IX Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Polscy ziemianie Edward Poniński Kategoria:Powstańcy listopadowi internowani w Cesarstwie Austrii Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Iganiami (1831) Kategoria:Więźniowie Cytadeli Poznańskiej (zabór pruski) Kategoria:Urodzeni w 1810 Kategoria:Zmarli w 1893