Symfozjusz (ur. prawdop. w II poł. IV w., zm. prawdop. w I poł. V w.) – rzymski pisarz i poeta, autor Enigm – zbioru stu szarad heksametrycznych; uważany za twórcę tego gatunku literackiego.
Autor i jego twórczość O samym Symfozjuszu niewiele jest wiadomoNawet jego imię nie jest pewne i prawdopodobnie zostało mu nadane później, przez badaczy jego spuścizny.. Żył i działał na przełomie IV i V w., z których to czasów pochodzi jedyne jego dzieło, które przetrwało do czasów współczesnych: Aenigmata (pl. Enigmy) - zbiór stu zagadek pisanych w formie trójwersowych heksametrówSymphosius, Aenigmata, CCSL, 133A, Varia collectiones Aenigmatum Merovingicae aetatis, ed. Fr. Glorie, Turnholti 1968..
Ich autorstwo przypisywane było także Laktancjuszowi (wskazywano na jego Symposium), ale był to jedynie pogląd jednego z jego XVIII-wiecznych wydawców i nie jest on obecnie szerzej podzielanyEncyclopædia Britannica - Symphosius, s. 291.
Przypuszcza się, że zostały one napisane na zamówienie i miały charakter ludyczny. Prawdopodobnie były wykorzystywane podczas uczt i zabaw odbywających się w czasie rzymskich świąt Saturnaliów.
Enigmy to jedyny zbiór łacińskich zagadek jednego autora, które zachowały się do czasów nowożytnych i jako takie miały duży wpływ na rozwój tego gatunku literackiego. W historii nowożytnej (wzorując się na nich) pierwsze zbiory enigmat tworzyli św. Aldhelm, biskup w Sherborne i św. Tatwin, arcybiskup Canterbury.
Na język polski enigmy Symfozjusza były przekładane m.in. przez prof. Zygmunta KubiakaKubiak Zygmunt: Literatura Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 1999, ss. 655 s. 639 - fragmenty enigm Symfozjusza.
Wydania nowożytne Enigm Joachimus Perionius, Paris, 1533, editio princeps E. F. Corpet, Paris, 1868, z przekładem na język francuski Elizabeth Hickman du Bois, The Hundred Riddles of Symphosius, Woodstock, Vermont : The Elm Tree Press, 1912 (Peck), z klasycznym przekładem na język angielski Raymond Ohl, 1928, z przekładem na język angielski Fr. Glorie (ed.), Variae collectiones aenignmatvm Merovingicae aetatis (pars altera), Corpvs Christianorvm, Series Latina, 133a (Turnhout: Brepols, 1968), ss. 620–723. Christian Rösch, Symphosius. Rätsel: Ditzingen, Reclam, 2025
Przypisy
Bibliografia
, Studia Warmińskie, 48 (2011), ss. 277-284, ISSN 0137-6624 - dane biograficzne i omówienie enigm Symfozjusza i św. Aldhelma Symfozjusz - zbiór polskich przekładów enigm Symfozjusza
Linki zewnętrzne The Aenigmata of Symphosius - po łacinie i w przekładzie na język angielski (przekład z edycji Peck and Ohl), ze słowem wstępnym, w serwisie LacusCurtius The riddles of Symphosius - pełny tekst oryginalny enigm Symfozjusza i linki do innych stron powiązanych tematycznie Tłumaczenia niektórych zagadek Symfozjusza na język polski na stronie Ogrodu Petenery.
Kategoria:Pisarze łacińscy starożytnego Rzymu Kategoria:Poeci języka łacińskiego Kategoria:Rzymscy poeci IV wieku Kategoria:Rzymscy poeci V wieku