Zagrzebka (Bithynia) – zróżnicowany rodzaj ślimaków z rodziny zagrzebkowatych (Bithyniidae), grupujący małe gatunki słodkowodne Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa; str. 86–87..
Cechy morfologiczne Muszle stożkowate lub jajowato stożkowate, o wzniesionej skrętce. Powierzchnia muszli gładka lub delikatnie prążkowana. Otwór muszli okrągły lub łezkowaty, o połączonych brzegach. Wieczko mocne, zwapniałe, o koncentrycznych liniach przyrostów. Dołka osiowego brak, lub słabo wykształcony, szczelinowaty. Ciało krępe, noga krótka, w przedniej części ciała tępo ścięta, w tylnej części zaokrąglona. Głowa wyciągnięta w ryjek, czułki nitkowate. Oczy znajdują się na zgrubieniach czułków na bocznej (zewnętrznej) stronie. Prącie w torebce, za prawym czułkiem. Ząb środkowy raduli rozszerzony u nasady, z dwoma rzędami ząbków bazalnych, z grubo piłkowaną krawędzią tnącąUrbański J. 1957. Krajowe ślimaki i małże. PZWS, Warszawa, str.276..
Występowanie Zagrzebki występują w wodach Europy, Azji północnej i wschodniej, północnej Afryki. W Polsce występują dwa gatunki: zagrzebka pospolita (Bithynia tentaculata) i zagrzebka sklepiona Bithynia leachi.
Biologia i ekologia Zajmowane siedliska Zasiedlają różne typy wód (drobne cieki, rzeki, stawy, rowy melioracyjne, jeziora, zbiorniki zaporowe) i różne typy podłoża (od mulistych po kamieniste, także makrofity i maty glonów nitkowatych). Występują płytko w litoralu.
Odżywianie Filtratorzy i zdrapywacze, odżywiający się glonami peryfitonowymi i fitoplanktonem.
Rozmnażanie Zwierzęta rozdzielnopłciowe.
Gatunki Według GlöeraGlöer P. (2002). Die Süßwassergastropoden Nord- und Mitteleuropas. Die Tierwelt Deutschlands, ConchBooks, Hackenheim, , s. 190–194. gatunki europejskie można zgrupować w cztery podrodzaje: Bithynia, Codiella, Neumayria i Parafossarulus.
Do rodzaju Bithynia należą następujące gatunki:
Podrodzaj Bithynia Leach, 1818 Bithynia tentaculata (Linnaeus, 1758) – zagrzebka pospolita, gatunek typowy
Podrodzaj Codiella Locard, 1894 Bithynia leachii (Sheppard, 1823) – zagrzebka sklepiona Bithynia troschelii (Paasch 1842), synonim Bithynia transsilvanica (Bielz, 1853)
Podrodzaj Neumayria De Stefani, 1887 † Bithynia bavelensis Meijer, 1990
Podrodzaj Digoniostoma Annandale, 1920 Bithynia funiculata Walker, 1927 Bithynia siamensis Lea, 1856
incertae sedisYildirim M.Z., Koca S.B. & Kebapçi U. (2006). "Supplement to the Prosobranchia (Mollusca: Gastropoda) Fauna of Fresh and Brackish Waters of Turkey". Turkish Journal of Zoology 30: 197–204. PDFWoRMS 5 marca 2014 Rodzaj Bithynia w WoRMS World Register of Marine Species, dostęp: 5 marca 2014
Bithynia boissieri (Küster, 1852) Bithynia candiota (Westerlund, 1886) Bithynia cerameopoma (Benson, 1830) Bithynia cettinensis Clessin, 1887 Bithynia cretensis Glöer & Maassen, 2009 Bithynia danubialis Glöer & Georgiev, 2012 Bithynia forcarti Glöer & Pešić, 2012 Bithynia ghodaghodiensis Glöer & Bössneck, 2013 Bithynia graeca (Westerlund, 1879) Bithynia hambergerae A. Reischütz, N. Reischütz & P.L. Reischütz, 2008 Bithynia majorcina Glöer & Rolán, 2007 Bithynia mazandaranensis Glöer & Pešić, 2012 Bithynia montenegrina Wohlberedt, 1901 Bithynia mostarensis Möllendorff, 1873 Bithynia numidica Bourguignat, 1864 Bithynia orcula Frauenfeld, 1862 Bithynia pesicii Glöer & Yildirim, 2006 Bithynia phialensis (Conrad, 1852) Bithynia prespensis Hadžišče, 1963 Bithynia prestoni Glöer & Bössneck, 2013 Bithynia pseudemmericia Schütt, 1964 Bithynia pulchella (Benson, 1836) Bithynia radomani Glöer & Pešić, 2007 Bithynia raptiensis Glöer & Bössneck, 2013 Bithynia reharensis Glöer & Bössneck, 2013 Bithynia rubens (Menke, 1830) Bithynia sibirica Westerlund, 1886 Bithynia sistanica (Annandale & Prashad, 1919) Bithynia skadarskii Glöer & Pešić, 2007 Bithynia starmuehlneri Glöer & Pešić, 2012 Bithynia stenothyroides (Dohrn, 1857) Bithynia subbaraoi Glöer & Bössneck, 2013 Bithynia yildirimi Glöer & Georgiev, 2012 Bithynia zeta Glöer & Pešić, 2007 Bithynia kobialkai Glöer & Beckmann, 2007Glöer P. & Beckmann K.-H. (2007). "Radix lilli n. sp. und drei neue Bithynia-Arten von den Balearen (Gastropoda: Bithyniidae, Lymnaeidae). str. 163–170. w: Beckmann K.-H.: Die Land- und Süßwassermollusken der Balearischen Inseln. ConchBooks, Hackenheim, 255 pp., . Bithynia majorcina Glöer & Rolán, 2007Glöer P. & Rolán E. (2007). "Bithynia majorcina n. sp., a new species from the Balearics (Gastropoda: Bithyniidae). str. 159–162. w: Beckmann K.-H.: Die Land- und Süßwassermollusken der Balearischen Inseln. ConchBooks, Hackenheim, 255 pp., . Bithynia misella (Gredler, 1884) Bithynia nakeae Glöer & Beckmann, 2007 Bithynia quintanai Glöer & Beckmann, 2007
Uwagi Pozycja systematyczna i relacje wielu z wymienionych wyżej gatunków są niepewne, ze względu na dużą zmienność morfologiczną w obrębie poszczególnych gatunków z tego rodzaju i tendencje do opisywania jako osobne gatunki form ekologicznych, bez szczegółowej analizy relacji filogenetycznych i natury morfologicznego i anatomicznego zróżnicowania – najprawdopodobniej tylko kilka z wymienionych gatunków to „dobre gatunki”Rodzaj Bithynia, AnimalBase Uniwersytet w Getyndze, dostęp: 19 marca 2014]..
Przypisy
Bibliografia Piechocki A. 1979. Mięczaki (Mollusca), Ślimaki (Gastropoda) W: Fauna słodkowodna Polski 7. PWN, Warszawa; str. 86–87. Glöer P. 2002. Die Süßwassergastropoden Nord- und Mitteleuropas. Die Tierwelt Deutschlands, ConchBooks, Hackenheim, str. 190–194, .
Kategoria:Zagrzebkowate Kategoria:Taksony opisane przez Williama Elforda Leacha