Historia NHL rozpoczyna się z wraz z końcem swojego poprzednika, a więc NHA (National Hockey Association) w 1917 roku. Po bezskutecznej próbie rozwiązania sporów pomiędzy Eddiem Livingstonem, właścicielem Toronto Blueshirts, dyrektorzy trzech innych franczyz NHA zawiesili NHA i powołali do życia NHL, zastępując zespół Livingstone’a tymczasowym zespołem Toronto Arenas. NHL przez pierwsze 25 lat konkurowało o prymat najlepszej ligi w Ameryce z PCHA (Pacific Coast Hockey Association i WCHL (Western Canada Hockey League). Zwycięzcy tych lig rywalizowali o Puchar Stanleya. NHL jako pierwsza północnoamerykańska liga poszerzyła się na Stany Zjednoczone, wraz z założeniem w 1924 roku Boston Bruins. Od 1926 roku NHL składała się z dziesięciu zespołów z Ontario, Quebec, regionu Wielkich Jezior i północno-wschodniej USA. W tym też czasie NHL stało się najważniejszą z lig i jedyną ligą w której rywalizacja odbywała się o Puchar Stanleya. Od 1947 roku prawo do Pucharu Stanleya ma tylko NHL. Popularność NHL w całej Kanadzie poszerzały audycje radiowe prowadzone przez Fostera Hewitta, nadawane w radio od wybrzeża wschodniego do zachodniego.
W 1942 roku, w czasie wielkiego kryzysu i II wojny światowej liga zmniejszyła się do sześciu zespołów, zwanych później jako Original Six (dalej Pierwotna Szóstka). Maurice Richard był pierwszym zawodnikiem który strzelił 50 goli w sezonie 1944-45. Dziesięć lat później Richard został zawieszony za napaść na sędziego liniowego co doprowadziło do rozruchów w Montrealu, zwanych jako „zamieszki Richarda”. W 1946 roku zadebiutował Gordie Howe, który przeszedł na emeryturę 35 lat później jako lider wszech czasów NHL w ilości zdobytych bramek i punktów. Pierwszym nie-białym zawodnikiem w NHL był „China Clipper” Larry Kwong grając w 1948 roku w New York Rangers. Pierwszym czarnym zawodnikiem w NHL był Willie O’Ree grając w Boston Bruins w 1958 roku. W 1959 roku pierwszym bramkarzem używającym maski w NHL został Jacques Plante z Montreal Canadiens.
Okres „Pierwotnej Szóstki” zakończył się w 1967 roku wraz z rozszerzeniem ligi o sześć nowych zespołów. Nowo utworzone zespoły utworzyły Dywizję Zachodnią, podczas gdy istniejące utworzyły Dywizję Wschodnią. NHL, chcąc dalej się rozwijać, poszerzyło ligę o kolejne sześć zespołów od 1974 roku. Ta kontynuacja ekspansji miała związek z konkurencją z WHA (World Hockey Association), ligą funkcjonującą od 1972 do 1979 roku walczącą z NHL o graczy i rynki marketingowe. Bobby Hull był najsłynniejszym graczem który przeszedł do konkurencyjnej ligi, podpisując kontrakt wart 2,75 mln dolarów z Winnipeg Jets. NHL zaangażował się w gry międzynarodowe w połowie lat 70. począwszy od serii spotkań SUMMIT (pol. szczyt) w 1972 roku, w których to spotkaniach najlepsi kanadyjscy gracze NHL spotykali się z graczami z ZSRR. Wyniki tej rywalizacji to cztery zwycięstwa Kanadyjczyków, trzy Sowietów i jeden remis. Gracze z bloku sowieckiego rozpoczęli grę w NHL po upadku żelaznej kurtyny w 1989 roku.
Kiedy liga WHA zakończyła swoje istnienie w 1979 roku, NHL wchłania cztery zespoły z tejże ligi, co doprowadza iż NHL składa się z 21 zespołów i ta liczba zespołów pozostanie niezmienna aż do 1991 roku, kiedy to do ligi został dołączony zespół San Jose Sharks. Od tego czasu liga wzrosła od 22 zespołów w 1992 roku aż do 31 dziś, rozprzestrzeniając się na całym terytorium USA. Liga przeżyła poważne kryzysy w sezonach 1994/1995 i 2004/2005, kiedy to z powodu lokautu sezony zostały skrócone, a sezon 2004/2005 po raz pierwszy w historii nie został w ogóle rozegrany. Wayne Gretzky w 1994 roku pobił rekord Gordiego Howe’a dotyczący strzelonych bramek w sezonie notując 802. gola w karierze. Mario Lemieux pokonał chłoniaka nieziarniczego, kończąc karierę w NHL i zdobywając ponad 1700 punktów i dwa Puchary Stanleya. Zwiększenie nacisku na uważną grę obronną sprawił spadek liczby goli strzelanych w lidze w latach 90. co sprawiło, że niektórzy twierdzą iż poszerzenie ligi o kolejne zespoły sprawiło zmniejszenie liczby dobrych zawodników występujących w lidze. Od 1998 roku zespół przegrywający w dogrywce otrzymuje 1 punkt w celu zmniejszenia liczby gier kończących się remisami w regulaminowym czasie gry. Po sezonie 2004/2005 całkowicie wyeliminowano remisy wprowadzając karne po nierozstrzygniętym spotkaniu tak, aby każdy mecz miał zwycięzcę.
Tło i założenie NHL
Pierwsze próby założenia zorganizowanych rozgrywek hokeja na lodzie przypadają na koniec lat 80. XIX wieku. Wcześniej zespoły rywalizowały w rzadkich turniejach i konkursach. W 1887 roku cztery kluby z Montrealu utworzyły AHAC (Amateur Hockey Association of Canada) z terminarzem rozgrywek. W 1892 roku gubernator Kanady Lord Stanley ufundował puchar swego imienia dla zwycięzcy kanadyjskich rozgrywek powołując Philipa Danskena Rossa i szeryfa Johna Sweetlanda jako jego powierników. Został on przyznany mistrzowi AHAC Montreal Hockey Club a następnie przyznawano go najlepszej drużynie w rozgrywkach. W 1904 roku IHL (International Hockey League) działająca wokół jeziora Michigan, była pierwszą w pełni profesjonalną ligą która jednak przetrwała tylko dwa sezony. Rekrutując zawodników IHL przejmowało najlepszych zawodników z klubów amatorskich co sprawiło osłabienie lig amatorskich takich jak choćby OHA (Ontario Hockey Association). W sezonie 1905/1906 powstała ECAHA (Eastern Canada Amateur Hockey Association), która zatrudniała u siebie zarówno profesjonalistów jak i amatorów, przez co IHL upadło. Wojny finansowe o najlepszych zawodników sprawiły, że wiele drużyn ECAHA straciło mnóstwo pieniędzy, co doprowadziło do upadku ligi 25 listopada 1909 roku. W wyniku rozpadu ECAHA powstały nowe dwie ligi: CHA (Canadian Hockey Association) i NHA (National Hockey Association). CHA nie dokończyło sezonu gdyż najlepsi zawodnicy odeszli do lepiej finansowanego NHA. W 1914 roku powstała na zachodnim wybrzeżu PCHA (Pacific Coast Hockey Association) i od tej pory mistrz NHA spotykał się w walce o Puchar Stanleya ze zwycięzcą PCHA, kończąc tym samym erę tzw. „challenge”.
NHL powstała wraz z zawieszeniem rozgrywek NHA w 1917 roku. Po bezskutecznej próbie rozwiązania problemów z Eddiem Livingstonem, właścicielem Toronto Blueshirts, dyrektorzy trzech innych franczyz z NHA a więc Montreal Canadiens, Montreal Wanderers i Ottawa Senators, zawiesili NHA i utworzyli NHL, zastępując zespół Livingstone’a tymczasowym zespołem z Toronto – Toronto Arenas. Chociaż liga NHL była nowa, to w rzeczywistości była ona kontynuacją NHA. NHL przejęła konstytucję NHA, jej zasady mówiące że na tafli jednocześnie może przebywać sześciu zawodników w jednej drużynie, a nie jak w niektórych rozgrywkach po siedmiu. Sezon również został podzielony na zasadniczy i play-off. Właściciele NHL pierwotnie mieli rozegrać pod tą egidą tylko jeden sezon. Jednak rozgrywki NHA zostały zawieszone w 1918 roku a sama organizacja trwale przestała istnieć w 1920 roku. W 1921 roku trofeum za mistrzostwo NHL, Puchar O’Briena zostało przejęte jako trofeum NHL.
1917-1942 Założenie Wczesne lata thumb|300px|Miasta-gospodarze z drużynami przed ekspansją NHL w 1967. Sześć drużyn, które przetrwały Wielki kryzys i II wojnę światową znane są jako Original Six (Pierwotna Szóstka). Montreal i Nowy Jork były domem zarówno dla klubów Pierwotnej Szóstki jak i klubów już niefunkcjonujących Jedną z pierwszych gwiazd NHL był strzelec wielu bramek Joe Malone, który strzelił 44 gole w 20 meczach w pierwszym sezonie NHL, z których aż 5 strzelił w meczu otwarcia. On też ustanowił rekord strzelonych goli w jednym meczu strzelając ich 7. Po sześciu grach sezonu zespół Montreal Wanderers został zmuszony do wycofania się z rozgrywek po tym jak ich hala spłonęła. W sezonie 1918/1919 walka o Puchar Stanleya odbyła się pomiędzy Montreal Canadiens a mistrzem PCHA Seattle Metropolitans w czasie epidemii hiszpanki. Seria została odwołana po pięciu meczach, z powodu choroby zbyt wielu zawodników. Jeden z nich, Joe Hall z Canadiens zmarł kilka tygodni później.
thumb|left|Maple Leaf Gardens w 1934 roku We wczesnych latach 20. NHL konkurowało o najlepszych zawodników z Ameryki z PCHA i WCHL (Western Canada Hockey League). W rezultacie, hokeiści byli jednymi z najlepiej zarabiających sportowców w Ameryce. W połowie lat 20. NHL stało się najsilniejszą ligą hokejową. PCHA i WCHL w 1924 roku połączyły się ze sobą, ale ostatecznie upadły w 1926 roku. Victoria Cougars byli ostatnią drużyną spoza NHL której udało się zdobyć Puchar Stanleya, pokonując Canadiens w 1925 roku i rok później przegrywając z Montreal Maroons. NHL nadal rozwijała się dołączając do siebie Montreal Maroons i pierwszy zespół ze Stanów Zjednoczonych – Boston Bruins w 1924 roku. W 1926 roku NHL składa się z 10 zespołów. Drużyny coraz bardziej zaczęły zwracać uwagę na obronę, co sprawiło, że w sezonie 1928/1929 bramkarz Canadiens George Hainsworth zaliczył 22 mecze bez wpuszczonego gola, na rozegranych 44. Pozostaje to rekordem ligi. W odpowiedzi NHL zaczęło dopuszczać podania w strefie ofensywnej, co spowodowało wzrost liczby goli o około 2,5 raza. Aby powstrzymać tę falę NHL wprowadziło zasadę spalonego, która nie pozwala aby żaden zawodnik drużyny atakującej znalazł się w strefie ofensywnej przed zawodnikiem z krążkiem.
W przeciągu lat 20. Eddie Livingstone cały czas sądził się z NHL o swoje prawa, kierując sprawę nawet do Najwyższego Sądu Wielkiej Brytanii. Na początku 1927 roku zespół z Toronto został sprzedany Connowi Smythe'owi, który zmienił nazwę drużyny na Maple Leafs oraz obiecał zdobyć Puchar Stanleya w ciągu kolejnych pięciu lat. Wybudował Maple Leafs Gardens, gdzie radiowe relacje z meczów nadawał Foster Hewitt z podwieszonej „gondoli” na szczycie areny. 13 grudnia 1933 roku Eddie Shore szarżując na Ace'a Baileya spowodował u niego złamanie kości czaszki, w odwecie za domniemane wcześniejsze uderzenie kijem przez Baileya, a w rzeczywistości przez Kinga Clancy’ego, drużynowego kolegi Baileya. Pomimo pojawiania się w prasie nekrologów Baileya, udało mu się przeżyć, ale już nie wznowił kariery. Maple Leafs zorganizowali mecz dobroczynny Ace Bailey All-Star Benefit dzięki czemu uzbierano i przekazano 20 000 dolarów na rzecz Baileya i jego rodziny.
Wielki Kryzys thumb|Koszulka Philadelphia Quakers, w latach 1931–32; Quakers byli jednym z czterech zespołów, które zbankrutowały pomiędzy 1931 a 1942 rokiem. W czasie kiedy Conn Smythe budował nową arenę, liczne zespoły doświadczyły problemów finansowych. Po upadku Philadelphia Quakers (pierwotnie Pittsburgh Pirates) i St. Louis Eagles (pierwotnie Ottawa Senators), NHL zmniejszyła się do ośmiu zespołów w sezonie 1935/1936. Montreal Canadiens cudem uniknął przenosin do Cleveland, Ohio, zanim konsorcjum biznesmenów z Montrealu wykupiło zespół. Kłopoty finansowe Canadiens zmusiły ich do sprzedaży swojej wielkiej gwiazdy Howiego Morenza. Kiedy Morenz strzelił gola przeciwko Canadiens w ostatnim dniu sezonu 1935, fani Montrealu wyrazili swoją opinie owacjami na stojąco. Morenz ostatecznie ponownie znalazł się w Montrealu. 28 stycznia 1937 roku w czasie meczu złamał on nogę w czterech miejscach. Zmarł 8 marca na zator wieńcowy. Zwłoki Morenza zostały wystawione na widok publiczny na środku tafli w Montreal Forum, 50 000 ludzi przybyło oddać mu hołd. Dla jego rodziny zorganizowano mecz charytatywny w listopadzie 1937 roku, gdzie zebrano 20 000 dolarów, a w którym to meczu Canadiens przegrali 5-6 z zespołem All-Star NHL.