Polski Związek Ludowy – nielegalne stronnictwo chłopskie działające w latach 1904-1907 w Królestwie Polskim.
Pierwsza organizacja polityczna chłopów Królestwa Polskiego, powstała na nielegalnym zjeździe w Warszawie 13 listopada 1904 r. PZL ukształtował się na bazie postępowego ruchu nauczycieli ludowych. Działalność PZL inspirowana była między innymi myślą socjalisty i teoretyka spółdzielczości, Edwarda Abramowskiego. Był on twórcą projektu programu PZL według którego naczelnym zadaniem organizacji miała być walka o przywrócenie swobód narodowych, demokratycznych praw obywatelskich i autonomii Królestwa PolskiegoW. Stankiewicz, Czasopiśmiennictwo ludowe w Królestwie Polskim 1905—1914, Warszawa 1957, s. 139-143.. Związek opowiadał się także za rozwojem oświaty i spółdzielczości wiejskiej oraz wyzwoleniem wsi spod wpływów endecji.
Podczas rewolucji 1905-1907 współpracował z Polską Partią Socjalistyczną i znacznie się zradykalizował. Organizował antycarskie wiece i demonstracje chłopskie, współuczestniczył w przygotowaniu strajku szkolnego i działał na rzecz wprowadzeniu języka polskiego do gmin i szkół wiejskich„Siewba” 1906-1908, red. Janusz Gmitruk, Robert Szydlik. Warszawa 2010, s. 12. PZL domagał się wówczas wprowadzenia szerokich swobód politycznych (wolności słowa, zgromadzeń i stowarzyszeń), powołania Sejmu w Królestwie w oparciu o pięcioprzymiotnikowe prawo wyborcze oraz wywłaszczenia obszarników w drodze odgórnych reformJerzy Holzer, Jan Molenda, Polska w pierwszej wojnie światowej, Warszawa 1967, s. 373-374.
Czołowymi działaczami związku byli: Stefan Julian Brzeziński, Mieczysław Dębski, Jadwiga Dziubińska, Wacław Kruszewski, Stanisław Najmioła, Zygmunt Nowicki, Stanisław Osiecki, i K. Klimek. Organem prasowym było „Życie Gromadzkie” i „Zagon” wydawany w latach 1906-1907Zenon Kmiecik, Postępowa Myśl oświatowa w Królestwie Polskim w latach 1905-1914, Warszawa 1961, s. 329.. PZL posiadał najbardziej rozbudowane struktury na terenie guberni warszawskiej i lubelskiej oraz na Podlasiu.
PZL przestał działać w maju 1907 na skutek aresztowań dokonanych przez władze rosyjskie. Pozostali na wolności członkowie stronnictwa skupili się wokół "Zarania"Tadeusz Łepkowski, Słownik historii Polski. Warszawa 1973, s.349,350.
Przypisy
Bibliografia Polski Związek Ludowy. Materiały i dokumenty, oprac. Julian Stefan Brzeziński, Warszawa 1957, ss. 443
Kategoria:Partie i ugrupowania Królestwa Kongresowego Kategoria:Postyczniowe organizacje rewolucyjne i niepodległościowe Kategoria:Partie polskiego ruchu ludowego Kategoria:Polskie organizacje socjalistyczne Kategoria:Historia polskiego ruchu socjalistycznego