Zenon Chruszcz (ur. 8 października 1905 w Borysławiu, zm. 8 września 1984 w Sanoku) – polski sportowiec, żołnierz, nauczyciel, tłumacz.
Życiorys thumb|240px|Legitymacja Krzyża Pamiątkowego Monte Cassino należąca do Zenona Chruszcza thumb|240px|Grobowiec rodzin Myćków i Chruszczów w Sanoku Urodził się 8 października 1905 w Boryslawiu. Był synem Michała i Katarzyny z domu Czarny. W latach 20. był sportowcem „Sokoła” w Drohobyczu, zawodnikiem drużyny piłkarskiej Sokół i Junak, startował w zawodach rzutu dyskiem. Uzyskał wykształcenie średnie.
Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów i wywieziony do ZSRR i przebywał na ziemi kazachskiej. Na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 odzyskał wolność, po czym we wrześniu 1941 wstąpił do formowanej Armii Polskiej w ZSRR gen. Władysława Andersa. W Tatiszczewie został wtedy żołnierzem 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty. W jej strukturze 17 marca 1942 wstąpił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów. W sierpniu 1942 wraz z wojskiem ewakuował się do Persji, a po trzech tygodniach do Iraku. Po ewakuacji służył w Armii Polskiej na Wschodzie. Po ukończeniu SPRS 20 stycznia 1943 został przydzielony do 5 Kresowego Batalionu Saperów. Przebywał kolejno w Iraku, Palestynie, Egipcie (Bliski Wschód) do marca 1944, gdy jako żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie wraz z 2 Korpusem Polskim dotarł do Włoch (Taranto). Po przemianowaniu służył w 5 Kresowej Dywizji PiechotyTu podano 3 Dywizję Strzelców Karpackich, zob. . Brał udział w kampanii włoskiej na froncie zachodnim, w kwietniu 1944 w działaniach nad rzeką Sangro, w maju 1844 w walkach w bitwie o Monte Cassino i Piedimonte. Od czerwca 1944 do 21 kwietnia 1945 uczestniczył w działaniach na odcinku Adriatyckim, m.in.: Caserta, Benevento, Foggia, Termoli, Pescara, Benedetto, Formo, Loretto, Crescia, w bitwie o Ankonę i o Padwę. Służył w oddziale saperów. Od kwietnia 1945 do czerwca 1946 przebywał w obozach szkoleniowych nad Morzem Adriatyckim.
W czerwcu 1946 wraz z 2 Korpusem wyjechał do Wielkiej Brytanii i służył w szeregach Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia w Monks' Common w Sussex. 22 września 1948 został zdemobilizowany. Dosłużył stopnia starszego sierżanta (po wojnie w okresie PRL był przedstawiany w stopniu sierżanta podchorążego). W Wojskowym Ośrodku Wyszkolenia opanował język angielski. Od 6 lipca 1947 pracował w miesięczniku „The Sussex Illustrated” w Loxwood. Od 1948 do 1958 parał się innymi pracami w Londynie.
25 czerwca 1958 powrócił do Polski i osiedlił się w Sanoku. Od 1 września 1959 do sierpnia 1980 był nauczycielem języka angielskiego w tamtejszym Technikum Ekonomicznym i Hotelarskim (w 1977 zatrudniony na część etatu). Na przełomie lat 60./70. dokonywał tłumaczeń na języka angielski fragmentów oraz spisu treści czasopisma „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”, wydawanego przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Należał do Związku Nauczycielstwa Polskiego (w roku 1963-1964 był społecznym inspektorem pracy ZNP w TE), Towarzystwa Szkoły Świeckiej w Sanoku i PTTK. Był członkiem koła ZBoWiD w Sanoku i udzielał się jako prelegent tej organizacji. W 1976 otrzymał zaświadczenie kombatanckie. W maju 1981 na łamach rzeszowskiego dziennika „Nowiny” wypowiedział się przeciw narastającym aktom bandytyzmu, chuligaństwa i terroru w Polsce. Był bezpartyjny.
Jego żoną była Emilia, z domu Myćka (1910–1992), stomatolog, od 1950 do 1992 dentystka szkolna w Zespole Szkół Ekonomicznych w Sanoku, była jedną z lekarzy, udzielających w 1956 r. pomocy medycznej ks. prymasowi kard. Stefanowi Wyszyńskiemu, wówczas internowanemu w pobliskiej KomańczyAndrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W dobie stalinowskiego terroru w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 787.. Jego szwagierką była Maria Kril.
Zenon Chruszcz zmarł 8 września 1984. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku 11 września 1894.
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1981) Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 (1976) Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 25284 (1945) Gwiazda za Wojnę 1939–1945 Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (1946) Gwiazda Italii Medal Wojny 1939–1945 (1947) Odznaka Pamiątkowa 5 Kresowej Dywizji Piechoty (1946) Odznaka Saperów 5 Kresowej Dywizji Piechoty (1946) inne odznaczenia zagraniczne państw zachodnich Odznaka „Zasłużony dla Sanoka” (1982) Honorowa Odznaka Ruchu Przyjaciół Harcerstwa (1982) List pochwalny za długoletnią pracę społeczną na rzecz ZBoWiD (1980)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Nauczycielstwa Polskiego Kategoria:Działacze Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Londyńska Polonia Kategoria:Ludzie urodzeni w Borysławiu Kategoria:Ludzie związani z Drohobyczem Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką Ruchu Przyjaciół Harcerstwa Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945 Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużony dla Sanoka” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Podoficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą Italii Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym za Męstwo Wojskowe Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Polscy dyskobole Kategoria:Polscy nauczyciele języka angielskiego Kategoria:Polscy piłkarze Kategoria:Polscy zesłańcy w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Tłumacze literatury polskiej Kategoria:Uczestnicy bitwy o Ankonę 1944 Kategoria:Uczestnicy bitwy o Monte Cassino 1944 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Urodzeni w 1905 Kategoria:Zmarli w 1984 Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR 1941–1942 Kategoria:Żołnierze Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej