Wojownik filipiński (Nisaetus philippensis) – gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae). Jest endemitem wyspy Luzon w archipelagu Filipin, bardzo rzadko stwierdzany także na sąsiedniej wyspie Mindoro. Jest zagrożony wyginięciem.
Systematyka mały|lewo|Wojownik filipiński na rysunku Josepha Smita z czasopisma „Transactions of the Zoological Society of London” z 1875 roku Gatunek ten jako pierwszy opisał John Henry Gurney w 1863 roku, na podstawie dwóch okazów przechowywanych wówczas w Norwich Museum. Autor nadał gatunkowi nazwę Spizaëtus philippensis, a jako miejsce typowe wskazał Filipiny. W tym samym roku w swej książce The Birds of Asia John Gould zamieścił fragmenty monografii Gurneya dotyczące ptaków z rodzaju Spizaëtus, w tym wojownika filipińskiego. W 1922 roku Swann ograniczył miejsce typowe do wyspy Luzon. Od lat 20. XX wieku niektórzy autorzy zaczęli przypisywać pierwszeństwo opisu Gouldowi, a później stało się to powszechną praktyką. W 2023 roku za autora pierwszego opisu ponownie uznano Gurneya.
Gatunek ten tradycyjnie był umieszczany w rodzaju Spizaetus, jednak na podstawie badań filogenetycznych został wydzielony wraz z kilkoma innymi gatunkami do rodzaju Nisaetus. Nie wyróżnia się podgatunków. Za podgatunek wojownika filipińskiego uznawano wojownika leśnego (N. pinskeri), który również zamieszkuje Filipiny, został on jednak wydzielony jako osobny gatunek.
Morfologia Grzbiet i głowa mają barwę ciemnobrązową. Posiada długi czub, osiągający długość do 8 cm, składający się z 4–5 piór. Szyja jest biała z czarnymi smugami, brzuch rudy z czarnymi elementami, uda biało-czarne, oczy i nogi jasnożółte. Woskówka i haczykowaty dziób mają barwę ciemnoszarą. Na lotkach pierwszorzędowych znajduje się 8–9, a na lotkach drugorzędowych 7–8 czarnych pasów. Osobniki tego gatunku osiągają długość 50–63 cm, a rozpiętość ich skrzydeł wynosi 105–125 cm. Ich masa waha się od 1,1 do 1,2 kg. Młode posiadają białą głowę, klatkę piersiową i brzuch oraz brązowy grzbiet i skrzydła.
Zasięg występowania Wojownik filipiński obecnie jest w zasadzie endemitem filipińskiej wyspy Luzon, bardzo rzadko stwierdzany także na sąsiedniej wyspie Mindoro. Najprawdopodobniej wymarł na kilku mniejszych pobliskich wyspach, leżących dawniej w obrębie jego zasięgu występowania.
Ekologia i zachowanie Wojowniki filipińskie żyją w lasach na wysokościach od 0 do 1050 m n.p.m., rzadko wyżej – nawet do 1900 m n.p.m. Sporadycznie pojawiają się na terenach otwartych.
Żywią się głównie ptakami i ssakami (głównie szczurami i nietoperzami), rzadziej jaszczurkami.
Rozród gatunku po raz pierwszy opisano dopiero w 2022 roku. Gniazdo zbudowane z patyków, umieszczone na wysokim drzewie, wyścielone suchymi liśćmi, drobnymi kawałkami drewna i fragmentami pnączy winorośli. W dwóch zbadanych gniazdach znajdowało się po jednym jaju. Ochroną gniazda, wysiadywaniem jaj i opieką nad pisklętami zajmują się oboje rodzice, ale głównie samica, samiec głównie dostarcza pożywienie. Okres inkubacji nie jest dokładnie znany, ale na pewno trwa ponad 30 dni.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje wojownika filipińskiego za gatunek zagrożony (EN – Endangered) od 2014 roku, kiedy to po raz pierwszy został sklasyfikowany przez tę organizację po podziale taksonomicznym gatunku. Liczebność populacji szacuje się na 1000–2000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy. Główne zagrożenie dla gatunku to postępujące wylesianie, zagrażają mu także polowania.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jastrzębiowate Kategoria:Ptaki Azji Kategoria:Fauna endemiczna Filipin Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1863 roku