Hieronim Krzysztof Kryszpin-Kirszensztein herbu Kryszpin (ur. 1622, zm. 1683) – podskarbi wielki litewski w latach 1663–1676, kuchmistrz wielki litewski w 1658 roku, marszałek kowieński w 1655 roku, ciwun pojurski w latach 1639–1666, dworzanin pokojowy Jego Królewskiej MościUrzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy tom III: Księstwo Żmudzkie. XV–XVIII wiek, pod redakcją Andrzeja Rachuby, opracowali Henryk Lulewicz, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrzej Haratym, Warszawa 2015, s. 338..
Rodzina Syn Krzysztofa, dworzanina królewskiego i Anny z Szemiotów – córki Wacława Szemiota, podkomorzego żmudzkiego, kasztelana połockiego i smoleńskiego, i Elżbiety z ChodkiewiczówAdam Boniecki, Herbarz polski, t. XII, 1908, s. 388–390..
Ożenił się z Anną Młocką, córką rotmistrza i starosty orszańskiego Andrzeja Młockiego i Krystyny z ks. Massalskich. Wraz z żoną odbudował i uposażył kościół w Świsłoczy. Z małżeństwa urodziło się sześć córek i pięciu synów: Z nich do szczególnego znaczenia doszli: Andrzej Kazimierz (zm. 1704) wojewoda witebski, Jan Hieronim (1654-1708), biskup żmudzki, Marcin Michał (zm. 1700), kasztelan trocki. Natomiast z córek:
Barbara poślubiła Aleksandra Wołłowicza, starostę plotelskiego, a następnie Stanisława Konopackiego (zm. 1709), kasztelana chełmińskiego (matka Ludwiki Konopackiej za Jakubem Zboińskim i Teofili Konopackiej za Ignacym Czapskim)Konopacki Stanisław Aleksander, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 13, s. 552.; Apolonia poślubiła syna Krzysztofa Kieżgajło Zawiszy, starostę brasławskiego Jana Kieżgajło-Zawiszę (matka Anny Kieżgajło-Zawiszy I v. za Czerniewskim IIv. za Piotrem Stanisławem hr. Tarnowskim IIIv. za Krzysztofem Benedyktem Niemirowiczem-Szczyttem, kasztelanem smoleńskim)Szczytt Niemirowicz Krzysztof Benedykt, [w:] Polski Słownik Biograficzny, Zeszyt 195, 2011, s. 568–570.; Krystyna poślubiła Jana Denhoffa, kasztelana witebskiego; Elżbieta Iv. za Wojciechem Opackim, podkomorzym warszawskim, IIv. za Władysławem Łosiem, wojewodą malborskim (matka Konstancji Łoś – żony hetmana Feliksa Kazimierza Potockiego)Łoś Władysław, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 18, s. 437..
Pełnione urzędy Początkowo dworzanin królewski i ciwun pojurski 1648. Mianowany marszałkiem kowieńskim 1658 oraz kuchmistrzem wielkim litewskim. Urząd podskarbiego wielkiego litewskiego sprawował w latach (1663-1676). Zrezygnował z tego urzędu. Wierny poddany Króla Jana II Kazimierza Wazy. W czasie najazdu szwedzkiego więziony, a jego majątek został skonfiskowany.
W 1648 roku podpisał elekcję Jana II Kazimierza Wazy z Księstwa ŻmudzkiegoSvffragia Woiewodztw, y Ziem Koronnych, y Wielk. Xięstwa Litewskiego. Zgodnie na Naiaśnieyszego Iana Kazimierza Obranego Krola Polskiego [...]. Dane, między Warszawą, a Wolą, Dnia 17. Listopada, Roku 1648, [b.n.s.].
Poseł na sejm 1653 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Zdzisław Staniszewski, Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana Kazimierza Wazy. Prawo – doktryna – praktyka, tom II, Wrocław 2000, s. 388..
Był uczestnikiem antyszwedzkiej konfederacji powiatów: wiłkomierskiego, kowieńskiego i upickiego podczas pospolitego ruszenia w Kiejdanach 16 grudnia 1656 rokuAkta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego. t II: Okresy panowań królów elekcyjnych XVI – XVII wiek, opracował Henryk Lulewicz, Warszawa 2009, s. 351–357.. Poseł sejmiku rosienskiego na sejm 1659 roku. Poseł Księstwa Żmudzkiego na sejm 1661 rokuStefania Ochmann-Staniszewska, Sejmy lat 1661–1662. Przegrana batalia o reformę ustroju Rzeczypospolitej, Wrocław 1977, s. 258.. Na sejmie 1661 roku wyznaczony z Koła Poselskiego komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 369.. Na sejmie 1667 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zapłaty wojsku Wielkiego Księstwa LitewskiegoVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 462.. Na sejmie abdykacyjnym 16 września 1668 roku podpisał akt potwierdzający abdykację Jana II Kazimierza WazyVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, 481.. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 5 listopada 1668 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. IV, Petersburg 1860, s. 498.. Był elektorem Michała Korybuta Wiśniowieckiego w 1669 roku z Księstwa ŻmudzkiegoPorządek na seymie Walnym Electiey. Między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu Elekcyey należące uchwalony y postanowiony, roku [...] 1669 [słow.] dnia wtorego [...] maia, [b.n.s.], podpisał jego pacta conventaPorzadek na seymie walnym electiey między Warszawą a Wolą przez opisane artykuły do samego tylko aktu elekcyey należące vchwalony y postanowiony, Roku Pańskiego tysiąc sześćset sześćdziesiąt dziewiątego dnia wtorego miesiąca maia. [b.n.s.]. Był członkiem konfederacji generalnej zawiązanej 15 stycznia 1674 roku na sejmie konwokacyjnymVolumina Legum, t. V, Petersburg 1860, s. 129..
Przypisy
Bibliografia Hr. Seweryn Uruski, „Rodzina. Herbarz szlachty polskiej”, (tom 8, s. 111–113, Kryszpinowie-Kirsztenszteinowie herbu Kryszpin)
Kategoria:Ciwuni pojurscy Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1668 Kategoria:Członkowie konfederacji generalnej 1674 Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Kategoria:Dworzanie pokojowi królewscy Kategoria:Elektorzy Jana II Kazimierza Wazy Kategoria:Elektorzy Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Elektorzy władców Polski (Księstwo Żmudzkie) Hieronim Kryszpin-Kirszensztein Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Izba Poselska) Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Senat) Kategoria:Konfederaci kiejdańscy (1656) Kategoria:Kuchmistrze wielcy litewscy Kategoria:Marszałkowie kowieńscy Kategoria:Podskarbiowie wielcy litewscy Kategoria:Posłowie na sejm nadzwyczajny 1653 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1659 Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1661 Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (Księstwo Żmudzkie) Kategoria:Sygnatariusze paktów konwentów Michała Korybuta Wiśniowieckiego Kategoria:Urodzeni w 1622 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1683