thumb thumb Gąsówka brudnofioletowa (Collybia sordida (Schumach.) Z.M. He & Zhu L. Yang) – gatunek grzybów należący do rodziny Clitocybaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Clitocybaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1803 r. Heinrich Christian Friedrich Schumacher jako Agaricus sordidus, do rodzaju Collybia przeniósł go Z.M. He i Zhu L. Yang w 2023 r. Synonimów nazwy naukowej ma ponad 20. Niektóre z nich:
Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003 r. Nazwa polska jest już niespójna z nazwą naukową. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako gąska brudna i gąsówka brudnaWładysław Wojewoda. Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, ..
Morfologia Kapelusz Średnicy 4–7 cm, za młodu łukowaty, później rozłożony z wypukłym garbem, na koniec wklęsły. Brzeg cienki, pofalowany. Jest higrofaniczny; podczas wilgotnej pogody staje się błyszczący, ale nieśliski, podczas suchej matowy. Powierzchnia barwy od białawo różowawej do brązowawej lub mięsno czerwonejPavol Škubla. Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007, .. Blaszki Gęste, przy trzonie łukowato przyrośnięte lub nieco wykrojone. Mają barwę od jasnoróżowofioletowej do brudnobrzowej. Trzon Wysokość 3–6 cm, grubość 4–8 cm, cylindryczny, pełny, sprężysty, czasami bywa ekscentryczny. Powierzchnia włóknista, u młodych owocników jasnosiworóżowofioletowa, u starszych bladobrudnobrązowa. Miąższ Wodnisty, cienki, o barwie od białawej do siwo różowofioletowej, po ususzeniu staje się niemal biały. Zapachu brak, smak nieco ziemisty, bardzo słaby. Wysyp zarodników Kremowobiały lub jasnoróżowy. Zarodniki elipsoidalne, pokryte drobnymi kolcami. Mają rozmiar 6–9 przez 4–5 μm Gatunki podobne Podobna jest gąsówka fioletowawa (Collybia nuda), ale jest dużo większa i bardziej fioletowa.
Występowanie i siedlisko Gąsówka brudnofioletowa występuje w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Australii oraz Azji. W tej ostatniej podano jej występowanie tylko w Japonii, Korei i Tajwanie. Potwierdzono występowanie tego gatunku także w Ameryce Południowej.
Rośnie głównie na terenach otwartych: na ziemi, często wśród mchów, na łąkach, pastwiskach i ogrodach, przy ścieżkach i na kompoście. Owocniki wytwarza od lipca do października.
Znaczenie Saprotrof. Jest grzybem jadalnym, jednak fioletowawa barwa odstrasza zazwyczaj grzybiarzy od zbierania gąsówek o tym zabarwieniuTill R.Lohmeyer, Ute Kũnkele. Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa, 2006, ..
Gąsówka brudnofioletowa może być przydatna w leczeniu białaczki. Wytwarza bowiem dwa diterpeny, które indukują różnicowanie ludzkich komórek białaczkowych.
Przypisy
Kategoria:Clitocybaceae Kategoria:Grzyby jadalne Kategoria:Mykobiota Polski