Kryptonianie lub KryptończycySpotykana niekiedy nazwa Kryptończycy może być niepoprawna. Porównaj Ziemianie, a także inne występujące w fantastyce nazwy mieszkańców obcych planet np. Marsjanie, Wolkanie, Gamorreanie, Saiyanie itd. (ang. Kryptonians) – fikcyjna rasa humanoidalnych kosmitów występująca w różnych seriach komiksowych wydawnictwa DC Comics, oraz wszelkich adaptacjach przygód Supermana. Kryptonianie zostali stworzeni przez scenarzystę Jerry’ego Siegela i rysownika Joego Shustera, którzy wprowadzili tę rasę do komiksowego uniwersum wraz z debiutem postaci Supermana w magazynie Action Comics vol. 1 #1 (czerwiec 1938). Ich nazwa pochodzi od nazwy rodzimej planety, która zaś została zaczerpnięta od kryptonu (Kr) – pierwiastka chemicznego, z grupy helowców w układzie okresowym.
Przypominający rasę ludzką z Ziemi, Kryptonianie są przedstawicielami wysoko rozwiniętej cywilizacji pozaziemskiej. Ich ojczysta planeta – Krypton, krążyła wokół czerwonego słońca o nazwie Rao (w zależności od publikacji, bądź adaptacji będącego albo czerwonym karłem, albo też czerwonym olbrzymem). Po wybuchu planety prawie cała rasa kryptońska uległa wymarciu. Z zagłady przeżyli tylko nieliczni uchodźcy z Kryptonu, którzy skryli się głównie na Ziemi. Dzięki wpływowi światła Słońca na Kryptonian, zyskali oni supermoce. Najbardziej znanym przedstawicielem tej rasy jest Superman.
Poza komiksem rasa kryptońska pojawiła się we wszystkich adaptacjach przygód Supermana (animacjach i wersjach aktorskich, a także grach komputerowych), stając się nieodzownym elementem kanonicznej historii tego superbohatera, oraz innych powiązanych z nim postaci drugoplanowych.
Opis Wygląd i moce Rasa kryptońska pochodzi z planety Krypton, odległej od Ziemi o ponad 50 lat świetlnych (we współczesnych wydaniach Krypton znajduje się 27 lat świetlnych od Ziemi)W 2012 na życzenie wydawnictwa DC, amerykański astrofizyk i dyrektor planetarium Haydena – Neil deGrasse Tyson, wskazał rzeczywiste położenie planety Krypton, gdyby taka istniała w rzeczywistości. Według naukowca planeta ma znajdować się 27 lat świetlnych od Ziemi w południowej konstelacji Kruka.. Ewolucja Kryptonian, oraz innych form życia, jakie rozwinęły się na planecie Krypton, wykazuje pewne podobieństwa do ewolucji, jaką jest zakładana na Ziemi. Oprócz podobnych do ludzi Kryptonian, rodzimą planetę Supermana zamieszkiwały niegdyś inni przedstawiciele naczelnych (np. małpka Beppo), jak również psowate (np. superpies Krypto). Superman oraz większość innych znanych Kryptonian wykazują cechy rasy kaukaskiej, aczkolwiek istniała też wysoko rozwinięta negroidalna odmiana Kryptonian, zamieszkująca wyspę Vathlo (została ona wprowadzona do komiksów dopiero w latach 70. XX wieku), a także zamieszkująca kontynent o nazie Twenx odmiana wykazująca cechy rasy żółtej.
Kryptonianie w swoim naturalnym środowisku, jakim była planeta Krypton, nie posiadają żadnych nadprzyrodzonych mocy. Unikalna fizjologia rasy kryptońskiej sprawiła jednak, że w wyniku napromieniowania energią żółtego słońca (wokół którego krąży Ziemia), zyskują takie same moce, jakie posiada Superman. Szeroki wachlarz mocy przebywających na Ziemi Kryptonian obejmuje: nadludzką siłę, nadludzką kondycję, nadludzki oddech (w tym oddech zamrażający), ogromną szybkość, latanie, niezniszczalność, wzrok termiczny, wzrok rentgenowski, oraz wyostrzone zmysły wzroku, słuchu i węchu.
Głównymi słabościami przybyszów z planety Krypton są: promieniowanie kryptonitu, blask rodzimego czerwonego słońca (który odbiera im wszystkie nadludzkie moce), magia i niemożność widzenia przez przedmioty, które wykonane są z ołowiu.
Rozkwit i upadek cywilizacji kryptońskiej Na czele zaawansowanej technologicznie cywilizacji kryptońskiej stała Rada Naukowa, wśród której zasiadał Jor-El (ojciec Supermana). Mimo tak wysokiego rozwoju cywilizacyjnego, Kryptonianie są wyznawcami kultu solarnego bóstwa – Rao, uosabiającego czerwone słońce Kryptonu. W społeczeństwie planety Krypton panował zwyczaj, zgodnie z którym mężczyźni przybierali proste nazwiska (np. Jor-El i Kal-El), w których zaakcentowana jest nazwa rodu (w tym przypadku ród Elów), natomiast kobietom nadawane są nazwiska patronimiczne, w którym oprócz imienia dochodzi pełne nazwisko ojca (np. Lara Lor-Van lub Kara Zor-El). Kryptonianie nie uznawali kary śmierci, a zamiast niej najwyższym wymiarem kary było uwięzienie w Strefie Widmo (taki los spotkał m.in. generała Zoda i jego bliskich współpracowników).
Rasa kryptońska słynęła niegdyś z osiągnięć w dziedzinie klonowania. Przez tysiąclecia, banki klonowania przedłużały życie elit na Kryptonie, co pozwalało im na rozwój wiedzy i sztuki. Jednocześnie pycha tej rasy sprzyjała nastrojom ksenofobicznym, izolacjonistycznym i etatyzmowi. Harmonię zakłócił konflikt polityczny o prawa klonów, która doprowadziła do 1000 letniej Wojny Klonów. Zanim rząd ostatecznie przyznał się do porażki i zniósł banki klonowania, grupa terrorystyczna o nazwie Black Zero, walcząca o prawa klonów, uruchomiła urządzenie termonuklearne. Zapoczątkowało ono powolną reakcję łańcuchową w jądrze planety, niszczącą stolicę Kryptonu, miasto Kandor. Skutkiem uszkodzenia jądra Kryptonu było wydobywanie się na powierzchnię „zielonej śmierci” – radioaktywnego pierwiastka o nazwie kryptonit, którego radioaktywne promieniowanie zabijało miliony Kryptonian. Ostatecznie planeta eksplodowała, jednak na krótko przed jej zagładą, naukowiec Jor-El zdążył ewakuować w niewielkiej rakiecie swojego jedynego syna o nazwisku Kal-El.
Ocalali Kryptonianie Po trafieniu na Ziemię Kal-El został przygarnięty i wychowany przez prostych farmerów z Kansas jako Clark Kent. W końcu Clark stał się superbohaterem znanym jako Superman. Z czasem na Ziemię zaczęli przybywać inni ocalali Kryptonianie: Supergirl (kuzynka Kal-Ela o nazwisku Kara Zor-El), okrutny generał Zod ze swoją świtą, oraz inni przedstawiciele tej rasy, którzy uwięzieni byli w zabutelkowanym przez Brainiaca mieście Kandor
Przedstawiciele Kal-El/Clark Kent/Superman – urodził się na planecie Krypton jako Kal-El. Syn Jor-Ela i Lary Lor-Van. Krótko przez eksplozją rodzimej planety został wysłany przez swoich rodziców na Ziemię. Tam został wychowany przez małżeństwo prostych farmerów ze Smallville jako Clark Kent. W dzieciństwie Clark odkrył, że posiada nadludzkie moce, które są efektem oddziaływania ziemskiego słońca i atmosfery. Chcąc wykorzystywać swoje moce do ratowania ludzi i Ziemi, przed różnymi zagrożeniami (nie ujawniając przy tym światu swojej prawdziwej tożsamości), Clark zaczął działać jako kostiumowy bohater – Superman. Na co dzień pracuje jako nieśmiały reporter dla gazety Daily Planet. Jor-El i Lara Lor-Van – biologiczni rodzice Supermana, z początku byli nazywani byli Jor-L i Lora. Oboje mieszkali w mieście Kryptonopolis. Jor-El był kryptońskim naukowcem, który przewidział zagładę Kryptonu, jednak jego hipotezy zostały wyśmiane i zlekceważone przez jego rodaków. Chcąc uratować syna, umieścili go w rakiecie i wysłali na Ziemię. Oboje zginęli, gdy Krypton eksplodował. Kara Zor-El/Supergirl – Kara Zor-El jest kuzynką Kal-Ela z miasta Argo, które przez pewien czas przetrwało zagładę Kryptonu, aż do momentu, kiedy jego mieszkańcy zginęli od promieniowania kryptonitu. Jej rodzice wysłali ją na Ziemię, gdzie Superman uczynił z niej superbohaterkę na swoje podobieństwo. Po Kryzysie istniało wiele różnych wersji Supergirl m.in. Matrix (zmiennokształtna istota z „Pocket Universe”) i Linda Danvers (zwykła dziewczyna, która zyskała supermoce od Matrix). Kolejną postacią posługującą się tym pseudonimem była Cir-El. W 2004 roku powstała nowa wersja Kary Zor-El, bazująca na oryginalnej Supergirl ze srebrnej ery komiksu. Kara Zor-L/Power Girl – Power Girl jest alternatywną wersją Kary Zor-El (Supergirl), pochodzącą z uniwersum Ziem-Dwa i będącą kuzynką Supermana (Kal-L). Zor-El i Allura In-Ze – kryptońscy naukowcy, rodzice Kary Zor-El (Supergirl), natomiast ich odpowiednicy z Ziemi-Dwa (Zor-L i Allura In-Z) byli rodzicami Kary Zor-L (Power Girl). Pochodzą z miasta Argo. W post-kryzysowym uniwersum ich miasto przetrwało zagładę dzięki skopiowaniu technologii Brainiaca, który je później odnalazłKryzys na Nieskończonych Ziemiach (Crisis on Infinite Earths) był komiksowym crossoverem z 1985 roku autorstwa scenarzysty Marva Wolfmana i rysownika George’a Péreza. Po zakończeniu wydarzeń z Crisis on Infinite Earths, nastąpił restart uniwersum DC Comics.. Kosmita umieścił mieszkańców w zamkniętym w słoju mieście Kandor. Po tym jak Superman wykradł słój ze statku Brainiaca, mieszczące się odtąd w Fortecy Samotności miasto wróciło z czasem do swoich normalnych rozmiarów jako Nowy Krypton, stając się domem dla rodziców Kary. Allura zginęła w trakcie rozpętanej przez Zoda wojny, zaś Zor-El zginął w czasie ataku złoczyńców Metallo i Reactrona na Nowy Krypton. Kon-El/Connor Kent/Superboy – przed Kryzysem na Nieskończonych Ziemiach Superboy był jedynie pierwszym pseudonimem, jakim posługiwał się mający zaledwie 8 lat Clark Kent, który później porzucił osiągając pełnoletniość i stając się Supermanem. Po Kryzysie Superboy jest klonem, który początkowo zdawał się być zmartwychwstałym Supermanem. Superboy dowiedział się później, że jest w rzeczywistości hybrydą powstałą na bazie DNA ludzkiego i kryptońskiego. Początkowo sądził, że jego ludzkie DNA pochodzi od Paula Westfielda, dyrektora Projektu Cadmus, czyli programu inżynierii genetycznej, w ramach którego on powstał. Później jednak odkrył, że jego ludzkie DNA pochodzi od Lexa Luthora. Superboy obrał sobie kryptońskie imię Kon-El, natomiast na co dzień funkcjonuje pod ukrytą tożsamością Connera Kenta, kuzyna Clarka. Lor-Zod/Chris Kent/Nightwing – syn pary kryptońskich zbrodniarzy, generała Zoda i Ursy, zaadoptowany później przez Clarka i Lois. Obecnie działa pod pseudonimem Nightwing, którego również używa pomocnik Batmana – Dick Grayson. Dru-Zod/Generał Zod (ang. General Zod) – kryptoniański wyższy dowódca. W srebrnej erze komiksu, w czasie kryzysu, jaki nastał po przerwaniu programu kosmicznego, Zod próbował przejąć władzę na Kryptonie za pomocą urządzenia, które tworzyło podobne do Bizarro klony. Został skazany za swoje zbrodnie na 40 lat w Strefie Widmo. W końcu odzyskał wolność za sprawą Superboya. Uzyskawszy identyczne moce co Kal-El, postanowił podbić Ziemię. Został jednak ponownie uwięziony, aczkolwiek czasami udawało mu się uciec ze Strefy Widmo i próbować zemścić się na synu Jor-Ela. W późniejszych komiksach pojawiła się wersja Zoda stworzona przez złoczyńcę Time Trappera w tzw. „kieszonkowym uniwersum” (pocket dimension). Kolejną postacią bazującą na oryginalnym Zodzie był Rosjanin o nazwisku Avruiskin, który jako dziecko w wyniku eksperymentu zyskał moce podobne do Supermana. Jednak w przeciwieństwie do Supermana, Avruiskin czerpał moc z czerwonego słońca, zaś tracił ją w promieniach żółtego słońca. Był dyktatorem fikcyjnej, byłej republiki ZSRR o nazwie Pokolistan (zlokalizowanej na pograniczu Czech, Niemiec i Polski). Najnowsza wersja Zoda bazuje na oryginale ze srebrnej ery. Kiedy Jor-El odkrył, że Krypton jest skazany na zagładę, Zod i jego kompani – Non i Ursa zostali schwytani i skazani na zasłanie do Strefy Widmo za próbę puczu, zaś Jor-El został ich strażnikiem. Po ucieczce ze Strefy Widmo, Zod obrał sobie za cel odzyskanie syna, Lor-Zoda, który znalazł się pod opieką Supermana i Lois Lane (pod pseudonimem Chris Kent). Faora Hu-Ul/Faora – mizoandryczna Kryptonianka, której nienawiść do mężczyzn doprowadziła do licznych morderstw, za co została zesłana do Strefy Widmo. Jest zaznajomiona w kryptońskiej sztuce walki, zwanej Klurkor, polegającej na obezwładnieniu przeciwnika poprzez uderzenie w czułe miejsca organizmu. Jej późniejsza wersja o imieniu Zaora, była kochanką rosyjskiego Zoda (Avruiskin).