thumb|Paul Bernard Labrosse-Luuyt, fotografia z zakładu Aleksandra Kena thumb|Charles-Gabriel Le Bègue de Germiny, fotografia z zakładu Aleksandra Kena Aleksander (Alexander, Alexandre) Ken (ur. 1828, 1831 lub 1835Data 1828 podawana jest w literaturze, jednak Małgorzata Maria Grąbczewska odnalazła dokumenty poświadczające rok 1831 (akt zgonu) i 1835 (dokumenty sądowe). Za: Małgorzata Maria Grąbczewska, Polscy fotografowie w Paryżu w drugiej połowie XIX wieku – zarys problematyki, „Dagerotyp” 2008, nr 17, s. 12-13., zm. 9 lutego 1874Małgorzata Maria Grąbczewska, Polscy fotografowie w Paryżu w drugiej połowie XIX wieku – zarys problematyki, „Dagerotyp” 2008, nr 17, s. 13.) – polski fotograf działający w latach 60. XIX wieku w Paryżu.
Biografia Kena jest słabo rozpoznana. Był synem Szymona Kena i Marii MedelsohnMałgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 5.. Jak podają historycy fotografii, Ken przyjechał do Paryża w 1864 lub 1865, jednak przeczy temu paryski Bottin de commerceAnnuaire-Almanach du commerce, de l'industrie de la magistrature et de l'administration, Paris 1859, s. 294 (dostępne także na: Gallica). (rodzaj książki adresowej), który wymienił atelier Kena przy Boulevard Montmartre 10 już w 1859. Niemożliwe jest więc, aby Ken – jak podaje Ignacy Płażewski – zaczął swoją karierę w zakładzie „Walery” Stanisława Ostroroga, gdyż działało ono dopiero od lat 70. XIX w.Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 7. Zob. Ignacy Płażewski, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, Warszawa 1982, s. 84.
W 1859 Ken wystawiał swoje zdjęcia na ekspozycji Société française de photographie, a rok później został członkiem tego towarzystwa. W 1860 opatentował urządzenie będące rodzajem przysłony, przy pomocy której wykonał zdjęcia prezentowane na wystawie z 1859. W 1861 wynajął jedno piętro budynku przy rue Montmartre 10–12 z dwoma mieszkaniami, z których jedno służyło za atelierMałgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 7..
W 1864 Ken opublikował Dissertations historiques, artistiques et scientifiques sur la photographie (Rozważania historyczne, artystyczne i naukowe o fotografii) – jedną z pierwszych w historii publikację poświęconą estetyce fotografiiZbigniew Tomaszczuk, Aleksander Ken ur. 1928 – zm. ? [w:] Polska fotografia artystyczna. IV sympozjum historyczne. 150 lat fotografii 1869-1989. Szczecin 19, 20, 21 maja 1989, cz. 1, Szczecin [1989?], s. 55.. W opracowaniu tym Ken m.in. wyraził pogląd, że każda praca, która wyraża i wywołuje uczucia, jest dziełem sztuki, bez względu na to, jakimi narzędziami została stworzona. Także fotografia może zatem być sztukąZbigniew Tomaszczuk, Aleksander Ken ur. 1928 – zm. ? [w:] Polska fotografia artystyczna. IV sympozjum historyczne. 150 lat fotografii 1869-1989. Szczecin 19, 20, 21 maja 1989, cz. 1, Szczecin [1989?], s. 58-59..
Dzięki zachowanym do dziś fotografiom wiadomo, że oprócz fotografii portretowej Ken zajmował się także wykonywaniem zdjęć (czasami niekonwencjonalnych i odważnych) tancerek i aktorek wodewilowych. Fotografował również dzieła sztuki i wykonywał zdjęcia stereoskopoweMałgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 8..
W 1865 z nieznanego powodu Ken sprzedał zakład fotografowi Émilowi Lucienowi Bondonneau, który pod nazwą „Alexandre Ken” działał do 1878. Prawdopodobnie już po sprzedaży, czyli za czasów Bondonneau, powstała filia atelier w Londynie przy 213 Regent Street. Ken przeprowadził się do mieszkania przy rue Faubourg-Saint-Honoré 111, gdzie w 1874 zmarł.
Przypisy
Bibliografia Małgorzata Maria Grąbczewska, „Aby z odbitki uczynić dzieło sztuki”, czyli teoria fotografii Aleksandra Kena [w:] Wielkie i małe historie fotografii, red. Danuta Jackiewicz, Zofia Jurkowlaniec, Warszawa 2014, s. 5–15. Małgorzata Maria Grąbczewska, Polscy fotografowie w Paryżu w drugiej połowie XIX wieku – zarys problematyki, „Dagerotyp” 2008, nr 17, s. 7–30. Zbigniew Tomaszczuk, Aleksander Ken ur. 1928 – zm. ? [w:] Polska fotografia artystyczna. IV sympozjum historyczne. 150 lat fotografii 1869–1989. Szczecin 19, 20, 21 maja 1989, cz. 1, Szczecin [1989?], s. 55–61. Aleksander Ken, Rozważania historyczne, artystyczne i naukowe o fotografii, tłumaczenie i opracowanie naukowe M. M. Grąbczewska, Warszawa 2017.
Linki zewnętrzne Dissertations historiques, artistiques et scientifiques sur la photographie Zdjęcia z zakładu Kena ze zbiorów National Portrait Gallery Zdjęcia z zakładu Kena ze zbiorów Getty Museum Zdjęcia z zakładu Kena ze zbiorów Musée d'Orsay Kolekcja fotografii A. Kena w zbiorach Biblioteki Narodowej – wersja cyfrowa na Polona.pl
Kategoria:Polscy fotografowie Kategoria:Fotografowie związani z Paryżem Kategoria:Urodzeni w XIX wieku Kategoria:Zmarli w 1874