Kościół Świętej Trójcy w Bieżuniu – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu żuromińskiego diecezji płockiej.
Historia W latach sześćdziesiątych XVIII wieku, ówczesny właściciel miasta, kanclerz wielki koronny Andrzej Hieronim Zamoyski postanowił ufundować w Bieżuniu nowy kościół. Prace budowlane rozpoczęły się w 1766 roku i zakończyły się w 1768 roku. Była to murowana świątynia, dach jej był nakryty dachówką. Kościół wzniesiono na planie prostokąta, przylegały do niego zakrystia i skarbiec, nakryte deskami. Świątynia nie posiadała wieży ani sygnaturek. W 1817 roku nie remontowana budowla znalazła się w złym stanie technicznym. Najbardziej uszkodzona była ceglana posadzka oraz pokrycie dachu. W 1824 roku rozpoczęto remont kościoła. W 1865 roku świątynia otrzymała organy o ośmiu głosach, natomiast w latach 1887–1889 budowla została rozbudowana o prezbiterium, dwie boczne kaplice oraz zakrystie. Rozbudowa została wykonana pod kierunkiem Zdzisława Librowskiego według projektu architekta z Płocka – Gosławskiego. W latach późniejszych była jeszcze kilkakrotnie restaurowana, ale w formie z 1889 roku zachowała się do dziś. Wnętrze i wyposażenie Wnętrze kościoła łączy zachowane elementy późnobarokowego wystroju architektonicznego z wyposażeniem pochodzącym przede wszystkim z końca XIX i XX wieku.
W zachodniej, pochodzącej z XVIII wieku części kościoła zachował się barokowy wystrój architektoniczny. Ściany rozczłonkowane są wysokimi pilastrami, a we wnętrzu znajdują się masywne, również opilastrowane filary. Całość obiegają silnie profilowane i gierowane gzymsy. Ryszard Małowiecki zwracał uwagę na monumentalny charakter tej części wnętrza, osiągnięty m.in. przez znaczną wysokość pilastrów i filarów.
Obecny układ wschodniej części wnętrza jest rezultatem rozbudowy kościoła przeprowadzonej pod koniec XIX wieku. Dobudowano wówczas prezbiterium, dwie boczne kaplice i zakrystie, a w 1893 roku wykonano nowy strop oraz arkadę oddzielającą prezbiterium od nawy.
Dekorację malarską wnętrza wykonano po II wojnie światowej. W 1946 roku Antoni Rochowicz wykonał polichromię według projektu Władysława Drapiewskiego, znanego autora dekoracji malarskich licznych kościołów na Mazowszu.
Najważniejszym elementem wyposażenia prezbiterium jest neorokokowy ołtarz główny, wykonany przed 1897 rokiem przez Kazimierza Matulewicza. Rzeźby stanowiące część jego dekoracji są dziełem Jana Wojtasika.
W głównym polu ołtarza znajduje się obraz Matki Bożej Różańcowej namalowany pod koniec XIX wieku przez Marcina Kasiewicza. W zwieńczeniu umieszczono przedstawienie Trójcy Przenajświętszej autorstwa Józefa Buchbindera, również pochodzące z końca XIX wieku. Pod zasuwą ołtarza znajduje się starsza, pochodząca z drugiej połowy XVIII wieku rzeźba Chrystusa Ukrzyżowanego.
Spośród dawnych ołtarzy bocznych zachowały się ołtarze Przemienienia Pańskiego oraz św. Stanisława Kostki. Obydwa zostały odnowione w 1898 roku w czasie trwającego wówczas kompleksowego wyposażania rozbudowanej świątyni.
Do zabytkowego wyposażenia należy także ambona. Została ona odnowiona w 1993 roku; podczas prowadzonych wcześniej prac przy wystroju wnętrza złocono m.in. znajdującą się nad nią figurę Chrystusa.
Na chórze muzycznym zachował się prospekt organowy instrumentu zbudowanego w 1866 roku przez warszawskiego organmistrza Stanisława Przybyłowicza. Pierwotne organy miały osiem głosów i nie posiadały pedału. W 2006 roku, przy zachowaniu dawnego prospektu, instrument zastąpiono nowymi, dwunastogłosowymi organami wykonanymi przez Andrzeja Nagalskiego i Krzysztofa Grygowicza.
W latach 80. XX wieku przeprowadzono znaczną modernizację wnętrza. Nad nawą wykonano konstrukcję żelbetową, zastępując wcześniejszy drewniany sufit, a w latach 1986–1987 drewnianą podłogę zastąpiono posadzką z marmuru kieleckiego. Do kościoła wstawiono również nowe jesionowe ławki i konfesjonały, a malowanie wnętrza zakończono w 1990 roku.
Do starszych zabytków ruchomych zachowanych w świątyni należą ponadto XVIII-wieczny krucyfiks znajdujący się w kruchcie oraz krzyż ołtarzowy z XVIII wieku. W zasobie parafii znajdują się również zabytkowe kielichy z XVII i XVIII wieku, w tym późnorenesansowy kielich ofiarowany w 1618 roku, pochodzący z dawnego kościoła w Karniszynie.
Przypisy
Linki zewnętrzne Kościół Świętej Trójcy polska-org.pl
Kategoria:Architektura I Rzeczypospolitej (województwo płockie) Kategoria:Fundacje kościelne Zamoyskich herbu Jelita Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Trójcy Świętej Kategoria:Kościoły w diecezji płockiej Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie żuromińskim Kategoria:Obiekty sakralne w Bieżuniu kategoria:Historia Bieżunia Kategoria:Zabytki nieruchome w Bieżuniu Kategoria:Architektura barokowa w województwie mazowieckim