250px|thumb|Święci/błogosławieni zwierzchnicy Kościoła katolickiego: Od lewej; św. Piotr, św. Celestyn V, bł. Innocenty XI, św. Pius X, św. Paschalis I, św. Paweł VI thumb|250px|prawo|Jan XXIII i Jan Paweł II – pierwsi w historii podwójni kanonizowani papieże Święci i błogosławieni papieże – biskupi Rzymu uznawani za świętych lub błogosławionych przez Kościół katolicki, lub Cerkiew prawosławną.

Za świętych uznaje się pierwszych 52 papieży: od pierwszego, Piotra Apostoła do Feliksa IV (526-530), z wyjątkiem Liberiusza (poza Kościołem wschodnim) (352-366) i Anastazego II (496-498). Jednocześnie wszyscy papieże, którzy zasiadali na tronie Piotrowym do czasu wydania w 313 przez cesarza Konstantyna edyktu mediolańskiego (kładącego kres prześladowaniom chrześcijaństwa w Cesarstwie Rzymskim) są uznawani za męczenników. Chociaż nie wszyscy z nich rzeczywiście zginęli za wiarę, to jednak tradycja tak stanowi – w sumie 31 papieży, z których ostatnim był św. Euzebiusz (309), który kierował Kościołem zaledwie 4 miesiące i zmarł na wygnaniu na Sycylii.

Kolejnymi wyniesionymi do chwały ołtarzy, byli: św. Agapit (535-536) i jego bezpośredni następca św. Sylweriusz (536-537). Do końca pierwszego tysiąclecia jeszcze 20 innych biskupów Rzymu zostało wyniesionych na ołtarze (od 1234 sformułowano kult, jako beatyfikację i kanonizację); ostatnim był św. Hadrian III (884-885). Świętymi z tego okresu zostali m.in. Grzegorz I (590-604), Marcin I (649-655), męczennik, uprowadzony z Rzymu na rozkaz cesarza wschodniego Konstansa, zamęczony w Chersonezie na Krymie i św. Mikołaj I Wielki (858-867).

W drugim tysiącleciu zaczęto wypracowywać coraz bardziej rygorystyczne i sztywne zasady uznawania za świętych. Po wprowadzeniu w XVII w. obowiązujących do dziś dwóch etapów tej procedury: beatyfikacji i kanonizacji, liczba papieży wyniesionych na ołtarze znacznie zmalała. Pierwszym biskupem Rzymu, ogłoszonym świętym w II tysiącleciu, był Leon IX (1049-1054), po nim Grzegorz VII (1073-1085) ale na następnego trzeba było czekać do końca XIII w. Został nim Celestyn V (1294), pierwszy papież, który ustąpił z urzędu. Do końca drugiego tysiąclecia kanonizowano ponadto dwóch papieży: Piusa V (1566-1572), reformatora Kurii Rzymskiej i głównego realizatora soboru trydenckiego oraz Piusa X (1903-1914).

W tym czasie było jeszcze kilku innych papieży, których uznano za błogosławionych. Są to: Wiktor III (1086-1087), Urban II (1088-1099), Eugeniusz III (1145-1153), Grzegorz X (1271-1276), Innocenty V (1276), Benedykt XI (1303-1304), Urban V (1362-1370).

W XX wieku świętym został ogłoszony Pius X (1903-1914), a błogosławionymi: Innocenty XI (1676-1689), Pius IX (1846-1878) i Jan XXIII (1958-1963). Dwóch ostatnich beatyfikacji dokonał Jan Paweł II, 3 września 2000. Sam Jan Paweł II został wyniesiony na ołtarze 1 maja 2011 przez Benedykta XVI. 27 kwietnia 2014 Franciszek kanonizował w Rzymie Jana XXIII i Jana Pawła II, zaś 19 października beatyfikował Pawła VI. Ten sam papież 14 października 2018 dokonał również kanonizacji Pawła VI, zaś 4 września 2022 dokonał beatyfikacji papieża Jana Pawła I.

Lista błogosławionych i świętych papieży

Lp. Papież(imię łacińskie) Pontyfikat Wyniesieni na ołtarze Beatyfikacja Kanonizacja 1. 100px Piotr(Petrus) 30/33–64/67uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 2. 100px Linus(Linus) 64/67–79uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 3. 100px Anaklet(Anacletus) 80–92uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 4.100pxKlemens I(Clemens Primus) 92–99uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 5.100pxEwaryst(Evaristus)99–108uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 6.100pxAleksander I(Alexander Primus)108 lub 109–116 lub 119uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 7.100pxSykstus I(Xystus Primus)117 lub 119–126 lub 128uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 8.100pxTelesfor(Telesphorus)127 lub 128–137 lub 138uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 9.100pxHygin(Hyginus)138–142 lub 149uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 10.100pxPius I(Pius Primus)/142 lub 146–157 lub 161uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 11.100pxAnicet(Anicetus)150 lub 157–153 lub 168uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 12.100pxSoter(Soterius)162 lub 168–170 lub 177uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 13.100pxEleuter(Eleutherius)171 lub 177–185 lub 193uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 14.100pxWiktor I(Victor Primus)186 lub 189–197 lub 201uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 15.80pxZefiryn(Zephirynus)198–217 lub 218uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 16.100pxKalikst I(Callixtus Primus)218–222uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 17.100pxUrban I(Urbanus Primus)222–230uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 18.100pxPoncjan(Pontianus)230–235uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 19.100pxAnter(Anterus)235–236uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 20.100pxFabian(Fabianus)236–250uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 21.100pxKorneliusz(Cornelius)251–253uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 22.100pxLucjusz I(Lucius)253–254uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 23.100pxStefan I(Stephanus Primus)254–257uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 24.100pxSykstus II(Xystus Secundus)257–258uznany za świętego bez formalnej kanonizacji 25.100pxDionizy(Dionysius)259–268uznany za świętego bez formalnej kanonizacji26.100pxFeliks I(Felix Primus)269–274uznany za świętego bez formalnej kanonizacji27.100pxEutychian(Eutychianus)275–283uznany za świętego bez formalnej kanonizacji28.100pxKajus(Caius)283–96uznany za świętego bez formalnej kanonizacji29.100pxMarcelin(Marcellinus)296–304uznany za świętego bez formalnej kanonizacji30.100pxMarceli I(Marcellus Primus)308–09/306-09uznany za świętego bez formalnej kanonizacji31.100pxEuzebiusz(Eusebius)309uznany za świętego bez formalnej kanonizacji32.100pxMilcjades(Miltiades)311–14uznany za świętego bez formalnej kanonizacji33.100pxSylwester I(Silvester)314–35uznany za świętego bez formalnej kanonizacji34.100pxMarek(Marcus)336uznany za świętego bez formalnej kanonizacji35.100pxJuliusz I(Iulius Primus)337–352uznany za świętego bez formalnej kanonizacji36.100pxLiberiusz(Liberius)352–366uznany za świętego bez formalnej kanonizacji37.100pxDamazy I(Damasus Primus)366–384uznany za świętego bez formalnej kanonizacji38.100pxSyrycjusz I(Siricius)384–399uznany za świętego bez formalnej kanonizacji39.100pxAnastazy I(Anastasius Primus)399–401uznany za świętego bez formalnej kanonizacji40.100pxInnocenty I(Innocentius Primus)401–417uznany za świętego bez formalnej kanonizacji41.100pxZozym(Zosimus)417–418uznany za świętego bez formalnej kanonizacji42.100pxBonifacy I(Bonifacius Primus)418–422uznany za świętego bez formalnej kanonizacji43.100pxCelestyn I(Caelestinus Primus)422–432uznany za świętego bez formalnej kanonizacji44.100pxSykstus III(Xystus Tertius)432–440uznany za świętego bez formalnej kanonizacji45.100pxLeon I(Leo PrimusMagnus) 440–461uznany za świętego bez formalnej kanonizacji46.100pxHilary(Hilarius)461–468uznany za świętego bez formalnej kanonizacji47.100pxSymplicjusz(Simplicius) 468–483uznany za świętego bez formalnej kanonizacji48.100pxFeliks III(Felix Tertius) 483–492uznany za świętego bez formalnej kanonizacji49.100pxGelazjusz I(Gelasius Primus) 492–496uznany za świętego bez formalnej kanonizacji50.100pxSymmach(Symmachus)498–514uznany za świętego bez formalnej kanonizacji51.100pxHormizdas(Hormisdus)514–523uznany za świętego bez formalnej kanonizacji52.100pxJan I(Ioannes Primus)523–526uznany za świętego bez formalnej kanonizacji53.100pxFeliks IV(Felix Quartus)526–530uznany za świętego bez formalnej kanonizacji54.100pxAgapit(Agapetus Primus)535–536kanonizowany przez zatwierdzenie kultu55.100pxSylweriusz(Silverius)536–537uznany za świętego bez formalnej kanonizacji56.100pxGrzegorz I(Gregorius Primus)590–604uznany za świętego bez formalnej kanonizacji57.100x100pxBonifacy IV (Bonifacius Quartus)608–615uznany za świętego bez formalnej kanonizacji58.100pxAdeodat I(Adeodatus Primus)615–618uznany za świętego bez formalnej kanonizacji59.100pxMarcin I(Martinus)649–655uznany za świętego bez formalnej kanonizacji60.100pxEugeniusz I(Eugenius)654–657uznany za świętego bez formalnej kanonizacji61.100pxWitalian(Vitalianus)657–672uznany za świętego bez formalnej kanonizacji62.100pxAgaton(Agatho)678–681uznany za świętego bez formalnej kanonizacji63.100pxLeon II(Leo Secundus)682–683uznany za świętego bez formalnej kanonizacji64.100pxBenedykt II(Benedictus Secundus)684–685uznany za świętego bez formalnej kanonizacji65.100pxSergiusz I(Sergius)687–701uznany za świętego bez formalnej kanonizacji66.100pxGrzegorz II(Gregorius Secundus)715–731uznany za świętego bez formalnej kanonizacji67.100pxGrzegorz III(Gregorius Tertius)731–741uznany za świętego bez formalnej kanonizacji68.100pxZachariasz(Zacharias)741–752uznany za świętego bez formalnej kanonizacji69.100pxPaweł I(Paulus Primus)757–767uznany za świętego bez formalnej kanonizacji70.100pxLeon III(Leo Tertius)795–816kanonizowany w 1693 przez Klemensa X71.100pxPaschalis I(Paschalis Primus)817–824uznany za świętego bez formalnej kanonizacji72.100pxLeon IV(Leo Quartus)847–855uznany za świętego bez formalnej kanonizacji73.100pxMikołaj I Wielki(Nicolaus PrimusMagnus)858–8678 lipca 1883przez Leona XIII74. 100pxHadrian III(Hadrianus Tertius) 884–8852 czerwca 1891przez Leona XIII75. 100pxLeon IX(Leo Nonus)1049–1054uznany za świętego bez formalnej kanonizacji76. 100pxGrzegorz VII(Gregorius Septimus)1073–10851584przez Grzegorza XIII1606przez Pawła V77.100pxWiktor III(Victor Tertius)1086–108723 lipca 1887przez Leona XIII78.100pxUrban II(Urbanus Secundus)1088–109914 lipca 1881przez Leona XIII79.100pxEugeniusz III(Eugenius Tertius)1145–115328 grudnia 1872przez Piusa IX80.100pxGrzegorz X(Gregorius Decimus)1271–12761713przez Klemensa XI81.100pxInnocenty V(Innocentius Quintus)12761898przez Leona XIII82.100pxCelestyn V(Coelestinus Quintus)12941313przez Klemensa V83.100pxBenedykt XI(Benedictus Undecimus)1303–130424 kwietnia 1736przez Klemensa XII84.100pxUrban V(Urbanus Quintus)1362–137010 marca 1870przez Piusa IX85.100pxPius V(Pius Quintus)1566–157227 kwietnia 1672przez Klemensa X22 maja 1712przez Klemensa XI86.100pxInnocenty XI(Innocentius Undecimus)1676–16897 października 1956przez Piusa XII87. 100px Pius IX(Pius Nonus) 1846–1878 3 września 2000przez Jana Pawła II88. 100pxPius X(Pius Decimus) 1903–1914 3 czerwca 1951przez Piusa XII 29 maja 1954przez Piusa XII89. 100px Jan XXIII(Ioannes VicesimusTertius) 1958–1963 3 września 2000przez Jana Pawła II 27 kwietnia 2014przez Franciszka90. 100pxPaweł VI(Paulus Sextus) 1963–1978 19 października 2014przez Franciszka 14 października 2018przez Franciszka91. 100pxJan Paweł I(Ioannes PaulusPrimus) 1978 4 września 2022przez Franciszka92. 100px Jan Paweł II(Ioannes PaulusSecundus) 1978–2005 1 maja 2011przez Benedykta XVI 27 kwietnia 2014przez Franciszka

Procesy beatyfikacyjne w toku Obecnie trwają procesy beatyfikacyjne następujących papieży: PapieżPontyfikatOpisŹródło 100px Benedykt XIII 1724–1730 (Vincenzo Maria Orsini, 1650–1730) – ciągnący się od 1755, dwukrotnie przerywany proces beatyfikacyjny został wznowiony 17 stycznia 2004 100px Pius VII 1800–1823 (Gregorio Barnaba Chiaramonti, 1742–1823) – proces beatyfikacyjny w diecezji Savona-Noli został otwarty 15 sierpnia 2007 za zgodą papieża Benedykta XVI 100px Pius XII 1939–1958 (Eugenio Pacelli, 1876–1939) – proces beatyfikacyjny otwarty 18 listopada 1965 przez papieża Pawła VI. 19 grudnia 2009 papież Benedykt XVI ogłosił dekret o "heroiczności cnót"

Święci antypapieże Jedynym antypapieżem, który ostatecznie pojednał się z Kościołem Rzymskim, a później został uznany za świętego (w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej) jest Hipolit Rzymski (antypapież w latach 217–235).

Uwagi

Przypisy Święty tylko w Cerkwi prawosławnej i Kościele koptyjskim por. ;

Bibliografia

! *