Różyńsk Wielki – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Różyńsk Wielki z siedzibą GRN w Różyńsku Wielkim (w obecnym brzmieniu Rożyńsk Wielki) utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie piskim w woj. olsztyńskim na mocy uchwały nr 24 WRN w Olsztynie z dnia 4 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromadGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Bzury, Czyprki, Dmusy, Dybowo, Guty Różyńskie, Krzywińskie, KurczątkiObecnie Kurzątki, Jebramki, Marchewki, Nowaki, Olszewo, Różyńsk Wielki i Taczki ze zniesionej gminy Różyńsk Wielki w tymże powiecieUchwała Nr 24 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu piskiego; w ramach Zarządzenia Nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 30 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 20 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 50). Dla gromady ustalono 16 członków gromadzkiej rady narodowejUchwała Nr XLVIII/252 Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Piszu z dnia 5 października 1954 r. w przedmiocie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 9 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 36).
31 grudnia 1959 z gromady Różyńsk Wielki wyłączono wsie Kurczątki i Marchewki oraz PGR Dybówko (odłączone od Dybowa), włączając je do nowo utworzonej gromady Grajewo w powiecie grajewskim w woj. białostockim.
31 grudnia 1967 z gromady Różyńsk Wielki wyłączono część obszaru PGR Rakowo Małe (30 ha), włączając ją do gromady Drygały w tymże powiecieUchwała Nr XIV/60/67 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 7 października 1967 r. w sprawie zmiany granic niektórych gromad na terenie województwa olsztyńskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 15 listopada 1967 r., Nr. 13, Poz. 103).
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. Z dniem 1 stycznia 1973 miejscowości Bzury, Czyprki, Dybowo (z Borkami i Cierniami), Guty Różyńskie (z Wojtelami), Jebramki, Krzywińskie (z Kosinowem), Nowaki, Olszewo, Różyńsk Wielki (z Różyńskiem Małym) i Taczki (a więc cały obszar zniesionej gromady Różyńsk Wielki oprócz Dmusów) włączono do powiatu grajewskiego w woj. białostockim, gdzie weszły w skład reaktywowanej gminy ProstkiUchwała Nr XXI/72/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie białostockim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 2 stycznia 1973, Nr 1, Poz. 1)..
Przypisy
Rozzxżynxsk Wielki