Edward Warchałowski (ur. 4 października 1885 w Piestrzcu, zm. 6 marca 1953 w Warszawie) – polski geodeta, w latach 1933−1936 i 1945−1952 rektor Politechniki Warszawskiej.

Życiorys Był synem Wojciecha i Józefy z Suskich. W 1904 ukończył seminarium nauczycielskie w Jędrzejowie, a w 1907 szkołę mierniczą w Pskowie. Następnie rozpoczął studia w Konstantynowskim Instytucie Mierniczym w Moskwie, gdzie w 1910 uzyskał dyplom inżyniera geodety. 2 grudnia tego samego roku, został mianowany aspirantem. W 1912 obronił pracę pt. Badania aparatu bazowego W. Struve, zdał egzaminy na stanowisko adiunkta i zaczął prowadzić wykłady z geodezji.

W 1915 rozpoczął habilitację w Moskiewskim Instytucie Inżynierów Komunikacji. Jego rozprawa habilitacyjna nosiła tytuł Niwelacja o najwyższej dokładności. Na tej samej uczelni w latach 1910–1921 prowadził wykłady. W 1915 uzyskał tytuł docenta i został kierownikiem Katedry Rachunku Wyrównawczego w Instytucie Geodezyjnym, natomiast w 1917 objął, jako etatowy docent, Katedrę Prawdopodobieństwa i Teorii Błędów. W 1918 uzyskał nominację na profesora zwyczajnego i objął Katedrę Geodezji.

W 1921 powrócił do Polski. 1 grudnia 1921 rozpoczął wykłady, jako docent na Politechnice Warszawskiej. 1 marca 1922 został mianowany profesorem zwyczajnym, jak również objął Katedrę Miernictwa I i kierował nią aż do śmierci. W 1924 został dziekanem Wydziału Inżynierii Wodnej i Wydziału Geodezyjnego na Politechnice Warszawskiej, a w 1933 został rektorem tej Politechniki.

W latach 1935–1936 wzrosły gwałtownie niepokoje wśród studentów; sytuację tę spowodowały dwa czynniki: opłaty za studia i trudna sytuacja polityczna kraju. Odpowiedzią na kryzysową sytuację było zalegalizowanie przez senat uczelni Narodowego Związku Polskiej Młodzieży Radykalnej. Kuratorem tego stowarzyszenia został E. Warchałowski.

W 1939 zaczął organizować Państwową Szkołę Budownictwa II stopnia. Swoją działalność szkoła ta rozpoczęła w 1940, w gmachu Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej i powstała w wyniku połączenia liceów państwowych i ośmiu wydziałów Politechniki Warszawskiej. Kiedy wybuchło powstanie warszawskie, E. Warchałowski pozostał na terenie Politechniki i w miarę możliwości pomagał walczącym powstańcom. Po upadku powstania przedostał się do Krakowa, a później do Kielc.

W 1945 powrócił do Warszawy i zajął się odbudową uczelni. W maju 1945 odbyło się pierwsze posiedzenie Senatu Politechniki Warszawskiej, została powołana na nim m.in. Komisja Odbudowy Uczelni, której przewodniczącym został E. Warchałowski. Jednocześnie dzięki jego zaangażowaniu powstała pierwsza w Polsce naukowa placówka geodezyjna, pod nazwą Geodezyjny Instytut Naukowo-Badawczy (późniejszy Instytut Geodezji i Kartografii). E. Warchałowski był jego dyrektorem latach 1945–1949. W latach 1945−1952 po raz drugi pełnił funkcję rektora Politechniki Warszawskiej. Współorganizował również Wydział Geodezji Górniczej w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. W 1953 za wkład w rozwój naukowy kadry tej uczelni, otrzymał godność doktora honoris causaC. Kamela, Pierwszy V-Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Fotogrametrycznego, Prof. Edward Warchałowski 1885–1953.. W latach 1949–1951 pełnił funkcję prezesa Głównego Urzędu Pomiarów Kraju. Gdy w marcu 1948 powstał w Warszawie Narodowy Komitet International Students Service (ISS z siedzibą w Genewie), został jego przewodniczącym (skarbnikiem – prof. S. Ossowski). Głównym zadaniem ISS była pomoc materialna i naukowa pracownikom naukowym i studentom.

Był związany ze Stronnictwem Demokratycznym

Zmarł w Warszawie. Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 114-4-7). mały|Grób Edwarda Warchałowskiego na cmentarzu Powązkowskim Stanowiska 1912 – wykładowca geodezji w Konstantynowskim Instytucie Mierniczym w Moskwie 1915 – kierownik Katedry Rachunku Wyrównawczego w Instytucie Geodezyjnym 1917 – kierownik Katedry Prawdopodobieństwa i Teorii Błędów 1918–1921 – kierownik Katedry Geodezji 1922 – kierownik Katedry Miernictwa I na Politechnice Warszawskiej 1924 – dziekan Wydziału Inżynierii Wodnej i Wydziału Geodezyjnego 1925–1935 – kierownik techniczny Biura Triangulacyjnego Wydziału Technicznego Zarządu m. st. Warszawy od 1929 – doradca naukowy w Głównym Urzędzie Miar 1933/1934–1935/1936, 1945/1946–1951/1952 – rektor Politechniki Warszawskiej 1945–1949, 1951–1953 – dyrektor Geodezyjnego Instytutu Naukowo-Badawczego 1949–1951 – prezes Głównego Urzędu Pomiarów Kraju (VII)

Ważne publikacje Zarys fotogrametrii, Moskwa 1912 Teoria błędów, Moskwa 1916 Rachunek wyrównania według metody najmniejszych kwadratów, Warszawa 1923 Baza triangulacji m. Warszawy, Warszawa 1926 Niwelacja geometryczna, Warszawa 1926 Le base de Szubin, Warszawa 1929 Wyrównanie triangulacji jako obserwacji pośrednich, Warszawa 1931 Zastosowania krakowianów w rachunku wyrównawczym, Warszawa 1939 Triangulacja nowego typu, Warszawa 1948 Geodezja wyższa, Warszawa 1952 Niwelacja precyzyjna, Warszawa 1954 Rachunek wyrównawczy dla geodetów, Warszawa 1955

Wiele publikacji zamieścił na łamach „Przeglądu Mierniczego” i „Przeglądu Geodezyjnego”.

Członkostwa prezes Koła Geometrów Polskich w Moskwie kurator Narodowego Związku Polskiej Młodzieży Radykalnej przewodniczący Narodowego Komitetu International Students Service (ISS) członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (od 1932) członek Akademii Nauk Technicznych (od 1930) członek Bałtyckiego Komitetu Geodezyjnego członek Międzynarodowego Towarzystwa Fotogrametrycznego członek Polskiego Komitetu Międzynarodowej Unii Geodezji i Geofizyki sekretarz (od 1926) i prezes (od 1945) prezes Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (1934–1939) członek Rady Naczelnej Stronnictwa Demokratycznego (1945–1952). wiceprzewodniczący Komitetu Stołecznego Stronnictwa Demokratycznego (VIII) (1952)

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (22 lipca 1949) „za zasługi położone dla Narodu i Państwa w dziedzinie (...) oświaty, nauki, kultury i sztuki”. Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (11 listopada 1936) „za zasługi na polu pracy naukowej”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (19 sierpnia 1946) „za zasługi na polu działalności oświatowej i kulturalnej”. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 10 lutego 1939 „za zasługi na polu pracy społecznej i zawodowej., 1949)

Wyróżnienia 1953 – doktor honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie

Znaczenie Stworzył dużą i znaczącą geodezyjną szkołę naukową, jego wychowankowie obejmowali kierownicze stanowiska w dziedzinie geodezji. Miał znaczący wkład w rozwój niwelacji precyzyjnej, rachunku prawdopodobieństwa, teorii błędów, geodezji matematycznej i fizycznej. Upamiętnienie W 1955 Senat Politechniki Warszawskiej nadał audytorium nr 144 w Gmachu Głównym imię E. Warchałowskiego, umieszczono tam tablicę pamiątkową z brązu z płaskorzeźbąJ. Piłatowicz, Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826–2001, wyd. I, Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2001, s.129–138..

Edward Warchałowski jest patronem ulic na warszawskim Ursynowie oraz w Krakowie Podgórzu.

Przypisy

Linki zewnętrzne Biogram prof. Edwarda Warchałowskiego

Kategoria:Członkowie SGP Kategoria:Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Górniczo-Hutniczej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy geodeci Kategoria:Rektorzy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Urodzeni w 1885 Kategoria:Zmarli w 1953